Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)t = ?20

72 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 8 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Frenleme ne kadar sürer? t değerini bulun.

v₀ = 72 km/ha = −8 m/s²v = 0
t = s
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)7 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 7 s boyunca 1,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 13 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 2 m/s² ile fren yapıyor. Toplam yolculuk süresi t değerini bulun.

a1 = 1,5 m/s²t1 = 7 st2 = 13 sa3 = −2 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 30°a = ?m = 17 kg

17 kg’lık bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 17 kgθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 4,5 kg3,5 kgμ = 0,1

Yatay bir masa üzerindeki 4,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 3,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 4,5 kgm2 = 3,5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = 32 m/s70°x = ?

Bir top düz zeminden yatayın 70° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 32 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Eğik atışZor
h = 35 mv0​ = 32 m/s35°H = ?

Bir top 35 m’lik bir uçurumun tepesinden 32 m/s hızla ve yatayın 35° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Uçurumun dibindeki zeminden en büyük yükseklik H değerini bulun.

v₀ = 32 m/sθ = 35°h = 35 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 140 mvmax​ = ?

Bir otomobil 140 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 140 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
θ = 20°merkezevmax​ = ?

280 m yarıçaplı bir viraj 20° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,15’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 280 mθ = 20°μs = 0,15g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
30°d = 14 mμ = 0,35

Bir blok, yatayla 30° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,35. Eğim boyunca 14 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.

θ = 30°μ = 0,35d = 14 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
h = 2 mL = 2 mμ = 0,25k = 1000 N/m

5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 2 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 2 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1000 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 5 kgh = 2 mL = 2 mμ = 0,25k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
4 kg51 m/s1 kgv′2​ = ?

Yatay olarak 31 m/s hızla giden 5 kg’lık bir mermi, aynı doğru boyunca hareket eden iki parçaya ayrılarak patlıyor. 4 kg’lık parça 51 m/s hızla ileri devam ediyor. 1 kg’lık parçanın hızı v′2 değerini bulun (ilk yönde pozitif).

M = 5 kgu = 31 m/sm1 = 4 kgv′1 = 51 m/sm2 = 1 kg
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
4,5 kgv = ?10 g10°L = 1 m

10 g’lık bir mermi, 1 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 4,5 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 10° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 10 gM = 4,5 kgL = 1 mθ = 10°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 400 rpmTb​ = 160 N·mI = 33 kg·m²

Atalet momenti 33 kg·m² olan bir volan 400 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 160 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 33 kg·m²n = 400 rpmTb = 160 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
disk: 33 kghalka: 14 kgn1​ = 300 rpm

Düzgün dolu bir disk (kütle 33 kg, yarıçap 0,4 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 300 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 14 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Bu süreçte ne kadar kinetik enerji ΔE kaybolur?

Mdisc = 33 kgMring = 14 kgR = 0,4 mn1 = 300 rpm
ΔE = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 125 mmd2​ = 250 mm2880 rpmn2​ = ?

2880 rpm ile dönen 125 mm’lik bir kasnak, %1,5 kaymayla bir kayış aracılığıyla 250 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.

n1 = 2880 rpmd1 = 125 mmd2 = 250 mms = 1,5 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 150 mmd2​ = 500 mm2880 rpmC = 500 mmT1​ = 500 NT2​P = ?

Açık bir kayış, 2880 rpm ile dönen 150 mm’lik bir tahrik kasnağını 500 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 500 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,35 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 500 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).

d1 = 150 mmn1 = 2880 rpmd2 = 500 mmC = 500 mmμ = 0,35T1 = 500 N
P = kW
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,3 mT = 3,72 s

Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,3 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 3,72 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.

L = 1,3 mT = 3,72 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
1,5 kgk = 1100 N/m300 m/s

300 m/s hızla giden 20 g’lık bir mermi, sürtünmesiz bir yüzeyde duran 1,5 kg’lık bir bloğa çarpıp içinde kalıyor. Blok k = 1100 N/m olan yatay bir yaya bağlıdır. Oluşan salınımın genliği A değerini cm cinsinden bulun.

m = 20 gv = 300 m/sM = 1,5 kgk = 1100 N/m
A = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx25 mm5 çevrim9,7 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 25 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 5 çevrim sonra 9,7 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 25 mmx5 = 9,7 mmn = 5
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 20k2​ = 12m = 25 kg

25 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 20 kN/m, alttakinin k₂ = 12 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 25 kgk1 = 20 kN/mk2 = 12 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 2,5 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Frenleme süresi

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 20/8 = 2,5 s

Cevap

t = 2,5 s
2.Kinematik

Cevap: t = 25,25 s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 1,5·7 = 10,5 m/s

Frenleme süresi

t3 = v/a3 = 10,5/2 = 5,25 s

Toplam süre

t = 7 + 13 + 5,25 = 25,25 s

Cevap

t = 25,25 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 2,781 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 30° − 0,25·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0,2165) = 2,781 m/s²

Cevap

a = 2,781 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 21,24 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (34,34 − 4,415)/8 = 3,74 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 4,5·3,74 + 4,415 = 21,24 N

Cevap

T = 21,24 N
5.Eğik atış

Cevap: x = 67,1 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 32·cos 70° = 10,94 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 70° = 30,07 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·30,07/9,81 = 6,131 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 10,94·6,131 = 67,1 m

Cevap

x = 67,1 m
6.Eğik atış

Cevap: H = 52,17 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Düşey atış hızı

vy = 32·sin 35° = 18,35 m/s

Uçurumun üstündeki yükselme

Δh = vy²/(2g) = 18,35²/(2·9,81) = 17,17 m

Yerden yükseklik

H = 35 + 17,17 = 52,17 m

Cevap

H = 52,17 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 31,01 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·140) = 31,01 m/s

Cevap

vmax = 31,01 m/s (111,6 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 38,64 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(280·9,81·0,483/0,8884) = 38,64 m/s

Cevap

vmax = 38,64 m/s
(139,1 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: v = 7,354 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca enerji denkliği

Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·14·(0,5 − 0,35·0,866)) = 7,354 m/s

Cevap

v = 7,354 m/s
10.İş ve enerji

Cevap: x = 38,36 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 49,05·(2 − 0,25·2) = 73,58 J

En büyük sıkışma

½kx² = 73,58 → x = √(2·73,58/1000) = 0,3836 m = 38,36 cm

Cevap

x = 38,36 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = −49 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Önceki momentum

p = M·u = 5·31 = 155 kg·m/s

Sonraki momentum

155 = 4·51 + 1·v′2
v′2 = (155 − 204)/1 = −49 m/s

Cevap

v′2 = −49 m/s

Eksi işareti ikinci parçanın geriye doğru uçtuğu anlamına gelir.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 246,2 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Bloğun yükselmesi

h = L·(1 − cos θ) = 1·(1 − cos 10°) = 0,01519 m

Çarpmadan sonraki hız

V = √(2·9,81·0,01519) = 0,546 m/s

Çarpışma

v = (m + M)·V/m = 4,51·0,546/0,01 = 246,2 m/s

Cevap

v = 246,2 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 28,8 rev

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·400/60 = 41,89 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·33·41,89² = 28951 J
θ = 28951/160 = 180,9 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 28,8 rev

Cevap

N = 28,8 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ΔE = 598 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Atalet momentleri

I1 = ½·33·0,4² = 2,64 kg·m²
I2 = 14·0,4² = 2,24 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 300·2,64/4,88 = 162,3 rpm

Önceki ve sonraki kinetik enerji

E1 = ½·2,64·31,42² = 1303 J
E2 = ½·4,88·17² = 704,8 J
ΔE = 1303 − 704,8 = 598 J

Cevap

ΔE = 598 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: n2 = 1418 rpm

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kaymasız hız

2880·125/250 = 1440 rpm

Kaymayla

n2 = 1440·0,985 = 1418 rpm

Cevap

n2 = 1418 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 6,472 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Sarılma açısı

θ = 2,426 rad

Gevşek taraftaki çekme kuvveti

eμθ = e0,8493 = 2,338, T₂ = 500/2,338 = 213,9 N

Güç

P = (500 − 213,9)·22,62 = 6,472 kW

Cevap

P = 6,472 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: g = 3,709 m/s²

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

g için çözün

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,3/3,72² = 3,709 m/s²

Cevap

g = 3,709 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: A = 14,67 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Çarpmadan sonraki hız

V = m·v/(m + M) = 0,02·300/1,52 = 3,947 m/s

Açısal frekans

ω = √(k/(m + M)) = √(1100/1,52) = 26,9 rad/s

Genlik

A = V/ω = 3,947/26,9 = 0,1467 m = 14,67 cm

Cevap

A = 14,67 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,03012

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/5)·ln(25/9,7) = 0,1893

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,1893/√(39,48 + 0,03585) = 0,03012

Cevap

ζ = 0,03012
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 2,757 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/20 + 1/12 → keq = 20·12/(20 + 12) = 7,5 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(7500/25) = 17,32 rad/s
fn = 17,32/(2π) = 2,757 Hz

Cevap

fn = 2,757 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics