Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.
Dairesel hareket
Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)
İş ve enerji
Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t
Momentum ve çarpışmalar
Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv
Yöntem
Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.
Rijit cismin dönmesi
G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω
Yöntem
Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.
Dişliler ve dişli dizileri
Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı
Yaylar ve sarkaçlar
Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²
Mekanik titreşimler
Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2
2Alıştırma soruları
1.KinematikOrta
80 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 4 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.
v₀ = 80 km/ha = −4 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 7 s boyunca 2,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 24 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 2 m/s² ile fren yapıyor. Toplam yolculuk süresi t değerini bulun.
a1 = 2,5 m/s²t1 = 7 st2 = 24 sa3 = −2 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
20 kg’lık bir blok, yatayla 30° açı yapan sürtünmesiz bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.
m = 20 kgθ = 30°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
Bir bloğa itme veriliyor ve 25° eğimli bir rampada 5 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?
v₀ = 5 m/sθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
Bir top düz zeminden yatayın 70° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.
v0 = 20 m/sθ = 70°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Eğik atışZor
Bir top 60 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 20° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.
v0 = 17 m/sθ = 20°h = 60 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
1000 kg’lık bir otomobil yoldaki bir tümseğin tepesinden 24 m/s hızla geçiyor. Tümseğin tepesi 115 m yarıçaplı dairesel bir yaydır. g = 9,81 m/s² alın. Tepede yolun otomobile uyguladığı normal kuvvet N değerini bulun.
m = 1000 kgv = 24 m/sr = 115 mg = 9,81 m/s²
N = N
8.Dairesel hareketZor
230 m yarıçaplı bir viraj 15° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,2’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.
r = 230 mθ = 15°μs = 0,2g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
Kütlesi 2 kg olan bir top, 1 m uzunluğunda hafif bir ipe asılıdır. İp düşeyle 40° açı yapana kadar yana çekiliyor ve durgun hâlden bırakılıyor. Top en alt noktadan geçerken ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.
m = 2 kgL = 1 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
T = N
10.İş ve enerjiZor
Kütlesi 2 kg olan bir araba, 5 m yarıçaplı düşey bir dairesel halkaya giden sürtünmesiz bir rayda 17,5 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Arabanın halkanın tepesindeki hızı v değerini bulun.
m = 2 kgh = 17,5 mR = 5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
6 m/s hızla giden 1,5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 4,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra birinci kızağın hızı v′1 değerini bulun (ilk hareket yönü pozitif).
m1 = 1,5 kgm2 = 4,5 kgv1 = 6 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
15 g’lık bir mermi, 1,5 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 3,5 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 40° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.
m = 15 gM = 3,5 kgL = 1,5 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 16,5 kg ve yarıçapı 0,2 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Blok 3,5 m düştükten sonraki hızını v bulun.
m = 5 kgM = 16,5 kgR = 0,2 mg = 9,81 m/s²h = 3,5 m
v = m/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
Bir dolu silindir yatayla 25° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Kaymasını önleyen en küçük statik sürtünme katsayısını μs bulun.
θ = 25°I = ½·m·r²g = 9,81 m/s²
μs =
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
İki paralel mil arasında 112,5 mm mesafe var. Bunlar 2,5 mm modüllü ve 4 : 1 hız düşürme oranlı bir çift düz dişliyle bağlanmalıdır. Dişlinin kaç dişi N2 olmalıdır?
a = 112,5 mmm = 2,5 mmi = 4
N2 =
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Bileşik bir dişli dizisinde giriş milindeki A dişlisi (60 diş) 2880 rpm ile dönüyor ve B dişlisini (72 diş) tahrik ediyor. C dişlisi (12 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini tahrik ediyor. Çıkış 600 rpm ile dönmelidir. D dişlisinin kaç dişi ND olmalıdır?
nin = 2880 rpmA = 60B = 72C = 12nout = 600 rpm
ND =
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
Periyodu 2,5 s olması için basit bir sarkaç ne uzunlukta olmalıdır? g = 9,81 m/s² alın. L değerini bulun.
T = 2,5 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
k = 100 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 7 cm genlikle salınıyor. Dengeden 5 cm uzaktayken kinetik enerjisi K değerini bulun.
k = 100 N/mA = 7 cmx = 5 cm
K = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
Rijitliği 2 kN/m olan bir yay üzerindeki 8 kg’lık bir kütlenin, 0,5 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.
m = 8 kgk = 2 kN/mζ = 0,5
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
10 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 5 kN/m, alttakinin k₂ = 40 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.
m = 10 kgk1 = 5 kN/mk2 = 40 kN/m
keq = kN/m
3Çözeltiler
1.Kinematik
Cevap: s = 61,73 m
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
Birimler
v₀ = 80/3,6 = 22,22 m/s
Fren mesafesi
0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 22,22²/(2·4) = 61,73 m
Cevap
s = 61,73 m
2.Kinematik
Cevap: t = 39,75 s
Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.
En yüksek hız
v = a1·t1 = 2,5·7 = 17,5 m/s
Frenleme süresi
t3 = v/a3 = 17,5/2 = 8,75 s
Toplam süre
t = 7 + 24 + 8,75 = 39,75 s
Cevap
t = 39,75 s
3.Newton yasaları
Cevap: a = 4,905 m/s²
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.
Yavaşlama
İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.
a = 9,81·(sin 25° + 0,2·cos 25°) = 5,924 m/s²
Yol
d = v₀²/(2a) = 5²/(2·5,924) = 2,11 m
Cevap
d = 2,11 m
5.Eğik atış
Cevap: x = 26,21 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 20·cos 70° = 6,84 m/s
vy = v0·sin θ = 20·sin 70° = 18,79 m/s
Havada kalma süresi
Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.
t = 2·18,79/9,81 = 3,832 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 6,84·3,832 = 26,21 m
Cevap
x = 26,21 m
6.Eğik atış
Cevap: x = 66,14 m
Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.
Atış hızını bileşenlerine ayırın
Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.
vx = v0·cos θ = 17·cos 20° = 15,97 m/s
vy = v0·sin θ = 17·sin 20° = 5,814 m/s
Havada kalma süresi
y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.
0 = 60 + 5,814·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (5,814 + √(33,81 + 1177))/9,81 = 4,14 s
Yatay mesafe
x = vx·t = 15,97·4,14 = 66,14 m
Cevap
x = 66,14 m
7.Dairesel hareket
Cevap: N = 4801 N
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Tepedeki kuvvetler
Merkeze doğru (aşağı) pozitiftir.
m·g − N = m·v²/r
N = 1000·9,81 − 1000·24²/115 = 9810 − 5009 = 4801 N
Cevap
N = 4801 N
Otomobil daha hafif hisseder: yol onu ağırlığından daha az iter.
8.Dairesel hareket
Cevap: vmax = 33,4 m/s
Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.
Kuvvet dengeleri
Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.
N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g
Sürat
v = √(230·9,81·0,452/0,9142) = 33,4 m/s
Cevap
vmax = 33,4 m/s
(120,2 km/h)
9.İş ve enerji
Cevap: T = 28,8 N
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.
Alttaki hız
v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1·(1 − cos 40°) = 4,59 m²/s²
Alttaki kuvvetler
m·g = 2·9,81 = 19,62 N
T = mg + mv²/L = 19,62 + 2·4,59/1 = 28,8 N
Cevap
T = 28,8 N
Kontrol: T = mg(3 − 2cos θ) = 28,8 N.
10.İş ve enerji
Cevap: v = 12,13 m/s
İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.
Araba h = 2,5R olduğunda halkayı ancak tamamlar; o zaman tepede N = 0 olur.
11.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v′1 = −3 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Duran hedefle esnek çarpışma
Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.
v′1 = (1,5 − 4,5)/(1,5 + 4,5)·6 = −3 m/s
v′2 = 2·1,5/(1,5 + 4,5)·6 = 3 m/s
Cevap
v′1 = −3 m/s
Eksi işareti, birinci kızağın geri sektiği anlamına gelir.
12.Momentum ve çarpışmalar
Cevap: v = 614,9 m/s
Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.
Bloğun yükselmesi
h = L·(1 − cos θ) = 1,5·(1 − cos 40°) = 0,3509 m
Çarpmadan sonraki hız
V = √(2·9,81·0,3509) = 2,624 m/s
Çarpışma
v = (m + M)·V/m = 3,515·2,624/0,015 = 614,9 m/s
Cevap
v = 614,9 m/s
13.Rijit cismin dönmesi
Cevap: v = 5,091 m/s
Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.
Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.
Hareket denklemleri
m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,5·m·r²·(a/r) → f = 0,5·m·a
İvme
a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 25°/1,5 = 2,764 m/s²
Gereken sürtünme
f = c·m·a ≤ μ·m·g·cos θ → μ ≥ c·tan θ/(1 + c)
μs = 0,5·tan 25°/1,5 = 0,1554
Cevap
μs = 0,1554
15.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: N2 = 72
Dişli geometrisi: m modülü diş boyutunu belirler. N dişli bir dişlinin bölüm dairesi çapı d = m·N’dir, birbirine geçen iki dişlinin modülü aynıdır ve eksenler arası mesafeleri a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2’dir. Bölüm dairesi hızı v = π·d·n/60’tır ve teğetsel diş kuvveti torktan bulunur: Ft = 2T/d.
Toplam diş sayısı
N1 + N2 = 2a/m = 2·112,5/2,5 = 90
Orana göre bölün
N1 = 90/(1 + 4) = 18
N2 = 4·18 = 72
Cevap
N2 = 72
16.Dişliler ve dişli dizileri
Cevap: ND = 48
Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.
Ara mil hızı
nB = nC = 2880·60/72 = 2400 rpm
D dişlisinin diş sayısı
ND = C·nC/nout = 12·2400/600 = 48
Cevap
ND = 48
17.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: L = 1,553 m
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Uzunluk için çözün
L = g·(T/2π)² = 9,81·(2,5/2π)² = 1,553 m
Cevap
L = 1,553 m
18.Yaylar ve sarkaçlar
Cevap: K = 0,12 J
Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.
Toplam enerji
E = ½·k·A² = ½·100·0,07² = 0,245 J
x’teki yay enerjisi
U = ½·k·x² = ½·100·0,05² = 0,125 J
Kinetik enerji
K = 0,245 − 0,125 = 0,12 J
Cevap
K = 0,12 J
19.Mekanik titreşimler
Cevap: fd = 2,179 Hz
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Sönümsüz doğal frekans
ωn = √(2000/8) = 15,81 rad/s
fn = 15,81/(2π) = 2,516 Hz
Sönümlü doğal frekans
fd = fn·√(1 − ζ²) = 2,516·√(1 − 0,5²) = 2,179 Hz
Cevap
fd = 2,179 Hz
20.Mekanik titreşimler
Cevap: keq = 4,444 kN/m
Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.
Eşdeğer rijitlik
Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.