Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)3,333 s20

72 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 6 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 72 km/ha = −6 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
AB: 30 m/s45 m

A topu 45 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor. Aynı anda B topu tam altındaki yerden 30 m/s hızla dik olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden hangi yükseklikte y karşılaşırlar?

H = 45 mv0B = 30 m/sg = 9,81 m/s²
y = m
3.Newton yasalarıOrta
15 kg30°F = 110 Nμ = 0,1

15 kg’lık bir kızak düz karda, yatayın 30° üstünde bir halatla 110 N kuvvetle çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. Kızağın ivmesi a değerini bulun.

m = 15 kgF = 110 Nθ = 30°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 9 kg9 kgθ = 25°

25° eğimli bir rampadaki 9 kg’lık bir blok, rampanın tepesindeki sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple 9 kg’lık asılı bir kütleye bağlıdır. Asılı kütle aşağı doğru hareket ediyor. Blok ile rampa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 9 kgm2 = 9 kgθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 34 m/sθ = ?R = 95 m

Bir top düz zeminden 34 m/s hızla atılıyor ve 95 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.

v₀ = 34 m/sR = 95 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
h = 45 mv0​ = 33 m/s40°x = ?

Bir top 45 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 40° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 33 m/sθ = 40°h = 45 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 20 mvmax​ = ?

Bir otomobil 20 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 20 mμs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,7 mv = 4 m/s

0,7 m uzunluğunda bir ipe bağlı 1,8 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 4 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 1,8 kgr = 0,7 mv = 4 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
35°d = 9 mμ = 0,25

5 kg kütleli bir blok, yatayla 35° açı yapan bir eğimde 9 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,25. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 5 kgθ = 35°μ = 0,25d = 9 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
h = 5 mL = 4 mμ = 0,2k = 1500 N/m

2,5 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 4 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,2) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 1500 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 2,5 kgh = 5 mL = 4 mμ = 0,2k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1 kgv = ?12 gh = 15 cm

12 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 1 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 15 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 12 gM = 1 kgh = 15 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
1800 kg18 m/s1000 kg20 m/sθ = ?

Bir kavşakta 18 m/s hızla doğuya giden 1800 kg’lık bir otomobil, 20 m/s hızla kuzeye giden 1000 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın doğudan kuzeye doğru ölçülen yönü θ değerini bulun.

m1 = 1800 kgv1 = 18 m/s (E)m2 = 1000 kgv2 = 20 m/s (N)
θ = °
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 300 rpmP = 103 kW

Bir mil 300 devir/dakikada 103 kW iletiyor. Mildeki torku T bulun.

P = 103 kWn = 300 rpm
T = N·m
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 30°vs = 4 m

Bir ince halka duruştan başlar ve yatayla 30° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 4 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.

θ = 30°s = 4 mI = m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 100 mmd2​ = 315 mm2880 rpmT1​ = 500 NT2​ = 100 NP = ?

Bir kayış, 2880 rpm ile dönen 100 mm’lik bir tahrik kasnağı üzerinde çalışıyor. Gergin tarafta çekme kuvveti 500 N, gevşek tarafta 100 N. İletilen gücü P kW cinsinden bulun.

d1 = 100 mmn1 = 2880 rpmT1 = 500 NT2 = 100 N
P = kW
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 100 mmd2​ = 500 mm1440 rpmC = 1000 mmT1​ = 800 NT2​P = ?

Açık bir kayış, 1440 rpm ile dönen 100 mm’lik bir tahrik kasnağını 500 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 1000 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,35 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 800 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).

d1 = 100 mmn1 = 1440 rpmd2 = 500 mmC = 1000 mmμ = 0,35T1 = 800 N
P = kW
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
1,7 kgk = 350 N/mA = 7 cmx = 4 cm

k = 350 N/m olan bir yaydaki 1,7 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 7 cm genlikle salınıyor. Dengeden 4 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.

m = 1,7 kgk = 350 N/mA = 7 cmx = 4 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2 kgk = 800 N/m100 m/s

100 m/s hızla giden 15 g’lık bir mermi, sürtünmesiz bir yüzeyde duran 2 kg’lık bir bloğa çarpıp içinde kalıyor. Blok k = 800 N/m olan yatay bir yaya bağlıdır. Oluşan salınımın genliği A değerini cm cinsinden bulun.

m = 15 gv = 100 m/sM = 2 kgk = 800 N/m
A = cm
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 4 kN/mζ = 0,5m = 20 kg

Rijitliği 4 kN/m olan bir yay üzerindeki 20 kg’lık bir kütlenin, 0,5 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 20 kgk = 4 kN/mζ = 0,5
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 12k2​ = 30k3​ = 10m = 20 kg

20 kg’lık bir kütle k₃ = 10 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 12 kN/m ve k₂ = 30 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 20 kgk1 = 12 kN/mk2 = 30 kN/mk3 = 10 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 33,33 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 20²/(2·6) = 33,33 m

Cevap

s = 33,33 m
2.Kinematik

Cevap: y = 33,96 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Karşılaşma zamanı

Yukarısı pozitif, yer y = 0.

45 − ½g·t² = 30·t − ½g·t² → t = 45/30 = 1,5 s

Karşılaşma yüksekliği

y = 30·1,5 − ½·9,81·1,5² = 33,96 m

Cevap

y = 33,96 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 5,737 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Normal kuvvet

N = m·g − F·sin θ = 147,2 − 110·sin 30° = 92,15 N

Yatay kuvvetler

m·a = F·cos θ − μ·N = 95,26 − 9,215
a = 86,05/15 = 5,737 m/s²

Cevap

a = 5,737 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: a = 1,943 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

İp boyunca kuvvetler

m₂·g = 88,29 N
m₁·g·sin θ = 37,31 N
μ·m₁·g·cos θ = 16 N

Sistemin ivmesi

a = (88,29 − 37,31 − 16)/18 = 1,943 m/s²

Cevap

a = 1,943 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: θ = 26,86 °

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Menzil formülü

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·95/34² = 0,8062

Açı

2θ = 53,72° → θ = 26,86°

Cevap

θ = 26,86°

Diğer çözüm 90° − θ = 63,14°.

6.Eğik atış

Cevap: x = 148,7 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 33·cos 40° = 25,28 m/s
vy = v0·sin θ = 33·sin 40° = 21,21 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 45 + 21,21·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (21,21 + √(449,9 + 882,9))/9,81 = 5,884 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 25,28·5,884 = 148,7 m

Cevap

x = 148,7 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 7,672 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,3·9,81·20) = 7,672 m/s

Cevap

vmax = 7,672 m/s (27,62 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 58,8 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,8·9,81 + 1,8·4²/0,7 = 17,66 + 41,14 = 58,8 N

Cevap

T = 58,8 N
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 90,4 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 49,05·0,8192 = 40,18 N
F = μN = 0,25·40,18 = 10,04 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 10,04·9 = 90,4 J

Cevap

Wf = 90,4 J
10.İş ve enerji

Cevap: x = 37,06 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 24,53·(5 − 0,2·4) = 103 J

En büyük sıkışma

½kx² = 103 → x = √(2·103/1500) = 0,3706 m = 37,06 cm

Cevap

x = 37,06 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 144,7 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,15) = 1,716 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,012 + 1)·1,716/0,012 = 144,7 m/s

Cevap

v = 144,7 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: θ = 31,69 °

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Momentum bileşenleri

px = 1800·18 = 32400 kg·m/s
py = 1000·20 = 20000 kg·m/s

Yön

tan θ = py/px = 0,6173 → θ = 31,69°

Cevap

θ = 31,69°
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: T = 3279 N·m

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·300/60 = 31,42 rad/s

Tork

T = P/ω = 103000/31,42 = 3279 N·m

Cevap

T = 3279 N·m
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 4,429 m/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Düşülen yükseklik

h = s·sin θ = 4·sin 30° = 2 m

Yuvarlanmayla enerji dengesi

Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 1)
v = √(2·9,81·2/2) = 4,429 m/s

Cevap

v = 4,429 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 6,032 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış hızı

v = 15,08 m/s

Güç

P = (500 − 100)·15,08 = 6032 W = 6,032 kW

Cevap

P = 6,032 kW
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 3,719 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Sarılma açısı

θ = 2,739 rad

Gevşek taraftaki çekme kuvveti

eμθ = e0,9586 = 2,608, T₂ = 800/2,608 = 306,7 N

Güç

P = (800 − 306,7)·7,54 = 3,719 kW

Cevap

P = 3,719 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 0,8243 m/s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(350/1,7) = 14,35 rad/s

x’teki hız

v = ω·√(A² − x²) = 14,35·√(0,07² − 0,04²) = 0,8243 m/s

Cevap

v = 0,8243 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: A = 3,736 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Çarpmadan sonraki hız

V = m·v/(m + M) = 0,015·100/2,015 = 0,7444 m/s

Açısal frekans

ω = √(k/(m + M)) = √(800/2,015) = 19,93 rad/s

Genlik

A = V/ω = 0,7444/19,93 = 0,03736 m = 3,736 cm

Cevap

A = 3,736 cm
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 1,949 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(4000/20) = 14,14 rad/s
fn = 14,14/(2π) = 2,251 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 2,251·√(1 − 0,5²) = 1,949 Hz

Cevap

fd = 1,949 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 3,198 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 12 + 30 = 42 kN/m
keq = 42·10/(42 + 10) = 8,077 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(8077/20) = 20,1 rad/s
fn = 20,1/(2π) = 3,198 Hz

Cevap

fn = 3,198 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics