Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
a = ?s = 2100 m

Bir uçağın kalkış için 200 km/h hıza ihtiyacı var ve kullanılabilir pist 2100 m uzunluğunda. Durgun hâlden başlayarak hangi sabit ivmeye a ihtiyaç duyar?

v₀ = 0v = 200 km/hs = 2100 m
a = m/s²
2.KinematikZor
v₀ = 10 m/s35 m

Bir top, yerden 35 m yükseklikteki bir çatının kenarından 10 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 10 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 35°30 kgF = ?

30 kg’lık bir kutu, yatayla 35° açı yapan bir rampada rampaya paralel bir kuvvetle sabit hızla yukarı itiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. İtme kuvveti F değerini bulun.

m = 30 kgθ = 35°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
F = N
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 6,5 kg3 kgμ = 0,1

Yatay bir masa üzerindeki 6,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 3 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 6,5 kgm2 = 3 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = ?65°R = 25 m

Bir top düz zeminden yatayın 65° üstünde atılıyor ve 25 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.

θ = 65°R = 25 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
h = 5 mv0​ = 19 m/s60°menzil

Bir top 5 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 60° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 19 m/sθ = 60°h = 5 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 125 mvmax​ = ?

Bir otomobil 125 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,8. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 125 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,5 m9 m/svtop​ = ?

0,5 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 0,3 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 9 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 0,3 kgr = 0,5 mvbottom = 9 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
0,15 kgk = 500 N/mh = ?

Bir oyuncak fırlatıcının yay sabiti 500 N/m olan düşey bir yayı vardır. Üzerine kütlesi 0,15 kg olan bir top konuyor ve yay 5 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Hava direncini ve yayın kütlesini ihmal ederek topun, yay sıkışıkken bulunduğu konumdan ölçülen yükselme yüksekliği h değerini bulun.

m = 0,15 kgk = 500 N/mx = 5 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.İş ve enerjiZor
5 kg2 kgμ = 0,2d = 0,5 m

Kütlesi 5 kg olan bir blok pürüzlü yatay bir masada duruyor (μ = 0,2). Ondan çıkan hafif bir ip, masanın kenarındaki sürtünmesiz bir makaradan geçerek kütlesi 2 kg olan asılı bir bloğa bağlanıyor. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. Asılı blok 0,5 m düştükten sonra blokların hızı v değerini bulun.

m1 = 5 kgm2 = 2 kgμ = 0,2d = 0,5 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
500 kg16 m/s1800 kg

16 m/s hızla giden 500 kg’lık bir otomobil, duran 1800 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?

m1 = 500 kgv1 = 16 m/sm2 = 1800 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
2000 kgv1​ = ?1900 kg

2000 kg’lık bir otomobil park hâlindeki 1900 kg’lık bir otomobile çarpıyor. Enkazlar birbirine kenetleniyor ve durmadan önce 4 m kayıyor. Lastikler ile yol arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. Birinci otomobilin çarpışmadan hemen önceki hızı v1 değerini bulun.

m1 = 2000 kgm2 = 1900 kgd = 4 mμ = 0,6g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 2800 rpmP = 54 kW

Bir mil 2800 devir/dakikada 54 kW iletiyor. Mildeki torku T bulun.

P = 54 kWn = 2800 rpm
T = N·m
14.Rijit cismin dönmesiZor
1,5 m/sω

Kütlesi 10,5 kg olan bir ince halka kaymadan 1,5 m/s ile yuvarlanıyor. Dönme kinetik enerjisini Erot bulun.

m = 10,5 kgv = 1,5 m/sI = m·r²
Erot = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 125 mmd2​ = 200 mm1450 rpmn2​ = ?

1450 rpm ile dönen 125 mm’lik bir kasnak, %2 kaymayla bir kayış aracılığıyla 200 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.

n1 = 1450 rpmd1 = 125 mmd2 = 200 mms = 2 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Ns​ = 12çember sabitNp​ = 30nc​ = ?

Bir planet dişli takımında güneş dişlisinin 12 dişi ve her planet dişlisinin 30 dişi var. Çember dişli sabit tutuluyor ve güneş dişlisi 1500 rpm ile döndürülüyor. Planet taşıyıcısının hızı nc değerini bulun.

Ns = 12Np = 30ns = 1500 rpm
nc = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,6 mT = 2,67 s

Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,6 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 2,67 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.

L = 1,6 mT = 2,67 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
1 kgk = 190 N/mA = 15 cm

k = 190 N/m olan bir yaya bağlı 1 kg’lık bir kütle denge konumundan 15 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.

m = 1 kgk = 190 N/mA = 15 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 20 kN/mζ = 0,45m = 40 kg

Rijitliği 20 kN/m olan bir yay üzerindeki 40 kg’lık bir kütlenin, 0,45 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 40 kgk = 20 kN/mζ = 0,45
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 5k2​ = 12k3​ = 5m = 40 kg

40 kg’lık bir kütle k₃ = 5 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 5 kN/m ve k₂ = 12 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 40 kgk1 = 5 kN/mk2 = 12 kN/mk3 = 5 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: a = 0,7349 m/s²

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Birimler

v = 200/3,6 = 55,56 m/s

İvme

a = v²/(2s) = 55,56²/(2·2100) = 0,7349 m/s²

Cevap

a = 0,7349 m/s²
2.Kinematik

Cevap: t = 3,879 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−35 = 10·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 10·t − 35 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (10 + √(10² + 2·9,81·35))/9,81 = 3,879 s

Cevap

t = 3,879 s
3.Newton yasaları

Cevap: F = 192,9 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Eğim boyunca kuvvetler

Sabit hız: kuvvetler dengelenir.

F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ

İtme kuvveti

F = 168,8 + 24,11 = 192,9 N

Cevap

F = 192,9 N
4.Newton yasaları

Cevap: T = 22,15 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (29,43 − 6,377)/9,5 = 2,427 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 6,5·2,427 + 6,377 = 22,15 N

Cevap

T = 22,15 N
5.Eğik atış

Cevap: v0 = 17,89 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Menzil formülünü v₀ için çözün

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·25/sin 130°) = 17,89 m/s

Cevap

v0 = 17,89 m/s
6.Eğik atış

Cevap: t = 3,635 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 19·cos 60° = 9,5 m/s
vy = v0·sin θ = 19·sin 60° = 16,45 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 5 + 16,45·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (16,45 + √(270,8 + 98,1))/9,81 = 3,635 s

Cevap

t = 3,635 s
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 31,32 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·125) = 31,32 m/s

Cevap

vmax = 31,32 m/s (112,8 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 33,88 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 9² − 4·9,81·0,5 = 61,38 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 0,3·61,38/0,5 − 0,3·9,81 = 33,88 N

Cevap

Ttop = 33,88 N
9.İş ve enerji

Cevap: h = 0,4247 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 5 cm = 0,05 m
½kx² = ½·500·0,05² = 0,625 J

Yükseklik

m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 0,625/1,472 = 0,4247 m

Cevap

h = 0,4247 m
10.İş ve enerji

Cevap: v = 1,184 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Açığa çıkan ve kaybolan enerji

m₂g·d = 19,62·0,5 = 9,81 J
μ·m₁g·d = 0,2·49,05·0,5 = 4,905 J

İki bloğun kinetik enerjisi

½(m₁ + m₂)v² = 4,905 → v = √(2·4,905/7) = 1,184 m/s

Cevap

v = 1,184 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: ΔK = 50087 J

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Ortak hız

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 500·16/2300 = 3,478 m/s

Önceki ve sonraki kinetik enerji

Kbefore = ½·500·16² = 64000 J
Kafter = ½·2300·3,478² = 13913 J

Kaybolan enerji

ΔK = 64000 − 13913 = 50087 J

Cevap

ΔK = 50087 J

Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v1 = 13,38 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Çarpışmadan sonraki hız

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,6·9,81·4) = 6,862 m/s

Çarpışmada momentum

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 3900·6,862/2000 = 13,38 m/s

Cevap

v1 = 13,38 m/s
(48,17 km/h)
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: T = 184,2 N·m

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·2800/60 = 293,2 rad/s

Tork

T = P/ω = 54000/293,2 = 184,2 N·m

Cevap

T = 184,2 N·m
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: Erot = 11,81 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Öteleme ve dönme kısımları

Etrans = ½·m·v² = ½·10,5·1,5² = 11,81 J
Erot = ½·I·ω² = ½·1·m·r²·(v/r)² = 1·11,81 = 11,81 J

Cevap

Erot = 11,81 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: n2 = 888,1 rpm

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kaymasız hız

1450·125/200 = 906,3 rpm

Kaymayla

n2 = 906,3·0,98 = 888,1 rpm

Cevap

n2 = 888,1 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nc = 214,3 rpm

Planet dişli takımları: güneş, çember ve taşıyıcının hızları Willis denklemiyle bağlıdır: (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns; taşıyıcıdan bakıldığında takım, planetlerin ara dişli olduğu sıradan bir dişli dizisidir. Bir elemanı sabit tutmak takımı tek oranlı bir redüktöre dönüştürür.

Çember dişli diş sayısı

Nr = Ns + 2·Np = 12 + 2·30 = 72

Çember sabitken Willis denklemi

nr = 0 alın ve taşıyıcı hızını çözün.

(1500 − nc)/(0 − nc) = −72/12
nc = ns·Ns/(Ns + Nr) = 1500·12/84 = 214,3 rpm

Cevap

nc = 214,3 rpm

Taşıyıcı güneşle aynı yönde döner.

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: g = 8,86 m/s²

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

g için çözün

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,6/2,67² = 8,86 m/s²

Cevap

g = 8,86 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: vmax = 2,068 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(190/1) = 13,78 rad/s

En büyük hız

vmax = A·ω = 0,15·13,78 = 2,068 m/s

Cevap

vmax = 2,068 m/s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 3,178 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(20000/40) = 22,36 rad/s
fn = 22,36/(2π) = 3,559 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 3,559·√(1 − 0,45²) = 3,178 Hz

Cevap

fd = 3,178 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 1,564 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 5 + 12 = 17 kN/m
keq = 17·5/(17 + 5) = 3,864 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(3864/40) = 9,828 rad/s
fn = 9,828/(2π) = 1,564 Hz

Cevap

fn = 1,564 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics