Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)8,571 s30

108 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 3,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 108 km/ha = −3,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)8 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 8 s boyunca 1,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 10 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 2 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.

a1 = 1,5 m/s²t1 = 8 st2 = 10 sa3 = −2 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
7 kg4,5 kg

7 kg ve 4,5 kg’lık kütleler, hafif bir iple bağlı olarak hafif ve sürtünmesiz bir makaranın iki yanında asılı. Sistem durgun hâlden bırakılıyor. g = 9,81 m/s² alın. Kütlelerin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 7 kgm2 = 4,5 kgg = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
2 kg5 kgTF = 55 Nμ = 0,15

Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 55 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 5 kg’lık bloğu çekiyor; 2 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,15. g = 9,81 m/s² alın. Bağlantı ipindeki gerilme T değerini bulun.

m1 = 2 kgm2 = 5 kgF = 55 Nμ = 0,15g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = ?40°R = 10 m

Bir top düz zeminden yatayın 40° üstünde atılıyor ve 10 m uzağa düşüyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Atış hızı v0 değerini bulun.

θ = 40°R = 10 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Eğik atışZor
h = 55 mv0​ = 29 m/s60°menzil

Bir top 55 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 60° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 29 m/sθ = 60°h = 55 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 25 mvmax​ = ?

Bir otomobil 25 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,7. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 25 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
θ = 12°merkezevmax​ = ?

70 m yarıçaplı bir viraj 12° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,4’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 70 mθ = 12°μs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
45°d = 19 mμ = 0,35

Bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,35. Eğim boyunca 19 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.

θ = 45°μ = 0,35d = 19 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
h = 3,5 mL = 1 mμ = 0,25k = 800 N/m

4 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 3,5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 1 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,25) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 800 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 4 kgh = 3,5 mL = 1 mμ = 0,25k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
2 kg11 m/s0,5 kg

11 m/s hızla giden 2 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 0,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 2 kgm2 = 0,5 kgv1 = 11 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
2000 kg8 m/s1800 kg19 m/sv′ = ?

Bir kavşakta 8 m/s hızla doğuya giden 2000 kg’lık bir otomobil, 19 m/s hızla kuzeye giden 1800 kg’lık bir otomobille çarpışıyor. Otomobiller birbirine kenetleniyor. Çarpışmadan hemen sonra enkazın hızı v′ değerini bulun.

m1 = 2000 kgv1 = 8 m/s (E)m2 = 1800 kgv2 = 19 m/s (N)
v′ = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 1900 rpmTb​ = 120 N·mI = 28,5 kg·m²

Atalet momenti 28,5 kg·m² olan bir volan 1900 devir/dakika ile dönüyor. Bir fren 120 N·m’lik sabit sürtünme torku uyguluyor. Volan durmadan önce kaç devir N yapar?

I = 28,5 kg·m²n = 1900 rpmTb = 120 N·m
N = rev
14.Rijit cismin dönmesiZor
320 m/s50 g0,4 mL = 1 m6 kg

Kütlesi 6 kg ve uzunluğu 1 m olan düzgün ince bir çubuk, üst ucundaki sürtünmesiz bir mafsaldan duruşta asılıdır. Yatay olarak 320 m/s ile hareket eden 50 g’lık bir kurşun, çubuğa mafsalın 0,4 m altında çarpar ve içinde kalır. Çarpmadan hemen sonra çubuğun açısal hızını ω bulun.

M = 6 kgL = 1 mm = 50 gv = 320 m/sd = 0,4 m
ω = rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 24, m = 2,5 mm

960 rpm ile çalışan 11 kW’lık bir motor, 24 dişli ve 2,5 mm modüllü bir pinyonu tahrik ediyor. Pinyon dişlerine etkiyen teğetsel kuvvet Ft değerini bulun.

P = 11 kWn = 960 rpmN1 = 24m = 2,5 mm
Ft = N
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
d1​ = 200 mmd2​ = 300 mm1440 rpmC = 1200 mmT1​ = 2000 NT2​P = ?

Açık bir kayış, 1440 rpm ile dönen 200 mm’lik bir tahrik kasnağını 300 mm’lik bir kasnağa bağlıyor; merkezler 1200 mm arayla duruyor. Sürtünme katsayısı 0,3 ve gergin taraftaki çekme kuvveti 2000 N’u aşamaz. Kayışın kaymadan iletebileceği en büyük gücü P kW cinsinden bulun (merkezkaç etkilerini yok sayın).

d1 = 200 mmn1 = 1440 rpmd2 = 300 mmC = 1200 mmμ = 0,3T1 = 2000 N
P = kW
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 1,3 mT = 2,14 s

Başka bir gezegendeki bir astronot, 1,3 m uzunluğundaki bir basit sarkacın küçük salınımlar için periyodunun 2,14 s olduğunu buluyor. O gezegendeki yerçekimi ivmesi g değerini bulun.

L = 1,3 mT = 2,14 s
g = m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
t (s)x (cm)t = ?1,5

Bir cisim 1,8 s periyot ve 5 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. Dengeden 1,5 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?

T = 1,8 sA = 5 cmx = 1,5 cm
t = s
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 80 kN/mζ = 0,35m = 40 kg

Rijitliği 80 kN/m olan bir yay üzerindeki 40 kg’lık bir kütlenin, 0,35 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 40 kgk = 80 kN/mζ = 0,35
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 20k2​ = 50m = 20 kg

20 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 20 kN/m, alttakinin k₂ = 50 kN/m. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 20 kgk1 = 20 kN/mk2 = 50 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 128,6 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 108/3,6 = 30 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 30²/(2·3,5) = 128,6 m

Cevap

s = 128,6 m
2.Kinematik

Cevap: s = 204 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 1,5·8 = 12 m/s

Her evrenin mesafesi

s1 = ½·1,5·8² = 48 m
s2 = 12·10 = 120 m
s3 = 12²/(2·2) = 36 m

Toplam mesafe

s = 48 + 120 + 36 = 204 m

Cevap

s = 204 m
3.Newton yasaları

Cevap: a = 2,133 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

İvme

Net itici kuvvet ağırlıkların farkıdır; toplam kütleyi hareket ettirir.

a = (7 − 4,5)·9,81/(7 + 4,5) = 2,133 m/s²

Cevap

a = 2,133 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 15,71 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Tüm sistem

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (55 − 10,3)/7 = 6,386 m/s²

Yalnızca arkadaki blok

T = m1·(a + μ·g) = 2·(6,386 + 1,472) = 15,71 N

Cevap

T = 15,71 N

İki blokta aynı μ varken sürtünme düşer: T = F·m₁/(m₁ + m₂).

5.Eğik atış

Cevap: v0 = 9,981 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Menzil formülünü v₀ için çözün

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·10/sin 80°) = 9,981 m/s

Cevap

v0 = 9,981 m/s
6.Eğik atış

Cevap: t = 6,775 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 29·cos 60° = 14,5 m/s
vy = v0·sin θ = 29·sin 60° = 25,11 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 55 + 25,11·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (25,11 + √(630,7 + 1079))/9,81 = 6,775 s

Cevap

t = 6,775 s
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 13,1 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,7·9,81·25) = 13,1 m/s

Cevap

vmax = 13,1 m/s (47,17 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 21,44 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(70·9,81·0,5992/0,895) = 21,44 m/s

Cevap

vmax = 21,44 m/s
(77,19 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: v = 13,09 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca enerji denkliği

Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·19·(0,7071 − 0,35·0,7071)) = 13,09 m/s

Cevap

v = 13,09 m/s
10.İş ve enerji

Cevap: x = 56,46 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 39,24·(3,5 − 0,25·1) = 127,5 J

En büyük sıkışma

½kx² = 127,5 → x = √(2·127,5/800) = 0,5646 m = 56,46 cm

Cevap

x = 56,46 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 17,6 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (2 − 0,5)/(2 + 0,5)·11 = 6,6 m/s
v′2 = 2·2/(2 + 0,5)·11 = 17,6 m/s

Cevap

v′2 = 17,6 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′ = 9,936 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Momentum bileşenleri

px = 2000·8 = 16000 kg·m/s
py = 1800·19 = 34200 kg·m/s

Enkazın hızı

v′ = √(px² + py²)/(m1 + m2) = 37758/3800 = 9,936 m/s

Cevap

v′ = 9,936 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: N = 748,2 rev

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·1900/60 = 199 rad/s

Frenin işi kinetik enerjiye eşittir

½·I·ω² = ½·28,5·199² = 564130 J
θ = 564130/120 = 4701 rad

Devir sayısı

N = θ/2π = 748,2 rev

Cevap

N = 748,2 rev
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 3,187 rad/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Çarpmadan sonraki atalet momenti

I = M·L²/3 + m·d² = 6·1²/3 + 0,05·0,4² = 2,008 kg·m²

Mafsala göre açısal momentum

Mafsal kuvveti mafsaldan geçer, bu yüzden çarpma sırasında orada momenti yoktur.

m·v·d = I·ω → ω = 0,05·320·0,4/2,008 = 3,187 rad/s

Cevap

ω = 3,187 rad/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Ft = 3647 N

Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.

Pinyondaki tork

ω = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T = P/ω = 11000/100,5 = 109,4 N·m

Bölüm dairesi çapı

d = m·N = 2,5·24 = 60 mm

Teğetsel kuvvet

Ft = 2T/d = 2·109,4/0,06 = 3647 N

Cevap

Ft = 3647 N
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 18,11 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Sarılma açısı

θ = 3,058 rad

Gevşek taraftaki çekme kuvveti

eμθ = e0,9175 = 2,503, T₂ = 2000/2,503 = 799,1 N

Güç

P = (2000 − 799,1)·15,08 = 18,11 kW

Cevap

P = 18,11 kW
17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: g = 11,21 m/s²

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

g için çözün

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,3/2,14² = 11,21 m/s²

Cevap

g = 11,21 m/s²
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: t = 0,08729 s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = 2π/T = 2π/1,8 = 3,491 rad/s

Zaman için çözün

0,3 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,3) = 0,3047 rad
t = 0,3047/3,491 = 0,08729 s

Cevap

t = 0,08729 s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 6,667 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(80000/40) = 44,72 rad/s
fn = 44,72/(2π) = 7,118 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 7,118·√(1 − 0,35²) = 6,667 Hz

Cevap

fd = 6,667 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 4,254 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/20 + 1/50 → keq = 20·50/(20 + 50) = 14,29 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(14286/20) = 26,73 rad/s
fn = 26,73/(2π) = 4,254 Hz

Cevap

fn = 4,254 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics