Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)2,137 s13,89

50 km/h hızla giden bir otomobil, durana kadar 6,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Fren mesafesi s değerini bulun.

v₀ = 50 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematikZor
v₀ = 11 m/s40 m

Bir top, yerden 40 m yükseklikteki bir çatının kenarından 11 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yerden en büyük yükseklik hmax değerini bulun.

v₀ = 11 m/sh₀ = 40 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 4,5 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 4,5 m/s ilk hızla kayıyor ve 4,1 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 4,5 m/sd = 4,1 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 9 kg6 kgsürtünme yok

Yatay bir masa üzerindeki 9 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 6 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Masa sürtünmesizdir. g = 9,81 m/s² alın. Sistemin ivmesi a değerini bulun.

m1 = 9 kgm2 = 6 kgμ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Eğik atışOrta
v0​ = 32 m/sθ = ?R = 35 m

Bir top düz zeminden 32 m/s hızla atılıyor ve 35 m uzağa düşmelidir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. İki olası atış açısından küçük olanı θ bulun.

v₀ = 32 m/sR = 35 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Eğik atışZor
h = 15 mv0​ = 28 m/s50°α = ?

Bir top 15 m’lik bir uçurumun tepesinden 28 m/s hızla ve yatayın 50° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere yatayın altında hangi açıyla α çarpar?

v₀ = 28 m/sθ = 50°h = 15 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Dairesel hareketOrta
θ = 5°merkezev = ?

230 m yarıçaplı bir viraj 5° eğimlendirilmiştir. Bir otomobil hiç sürtünme gerekmeden onu hangi hızla v alabilir? g = 9,81 m/s² alın.

r = 230 mθ = 5°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Dairesel hareketZor
θ = 12°merkezevmax​ = ?

160 m yarıçaplı bir viraj 12° eğimlendirilmiştir ve lastikler ile yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,3’dir. g = 9,81 m/s² alın. Bir otomobilin virajı yukarı ve dışarı kaymadan alabileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 160 mθ = 12°μs = 0,3g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.İş ve enerjiOrta
20°d = 17 mμ = 0,25

5 kg kütleli bir blok, yatayla 20° açı yapan bir eğimde 17 m kayıyor; kinetik sürtünme katsayısı 0,25. Sürtünmeye karşı yapılan iş Wf değerini bulun.

m = 5 kgθ = 20°μ = 0,25d = 17 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.İş ve enerjiZor
k = 5000 N/m25°μ = 0,23 kg

25° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 5000 N/m olan bir yay, kütlesi 3 kg olan bir bloğa karşı 20 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 3 kgk = 5000 N/mx = 20 cmθ = 25°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
4,5 kgv = ?12 gh = 16 cm

12 g’lık bir mermi, hafif iplerle asılı 4,5 kg’lık bir tahta bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. Blok, başlangıçtakinden 16 cm daha yükseğe salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 12 gM = 4,5 kgh = 16 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
12 m/s16 m/s

0,2 kg’lık bir top bir duvara 12 m/s hızla çarpıyor ve 16 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 25 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,2 kgvin = 12 m/svout = 16 m/sΔt = 25 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
13 kgaαM = 11 kgR = 0,4 m

13 kg’lık bir blok, sürtünmesiz yatay bir akson üzerinde dönen, kütlesi 11 kg ve yarıçapı 0,4 m olan düzgün dolu bir disk olan makaraya sarılı hafif bir ipten asılıdır. Blok duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Blok 3,5 m düştükten sonraki hızını v bulun.

m = 13 kgM = 11 kgR = 0,4 mg = 9,81 m/s²h = 3,5 m
v = m/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
disk: 31 kghalka: 1 kgn1​ = 300 rpm

Düzgün dolu bir disk (kütle 31 kg, yarıçap 0,35 m) düşey sürtünmesiz bir mil etrafında 300 devir/dakika ile serbestçe dönüyor. Kütlesi 1 kg ve aynı yarıçaplı ince bir halka, duruştan, mile ortalanmış biçimde üzerine bırakılıyor ve ikisi hemen birlikte dönüyor. Bu süreçte ne kadar kinetik enerji ΔE kaybolur?

Mdisc = 31 kgMring = 1 kgR = 0,35 mn1 = 300 rpm
ΔE = J
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 160 mmd2​ = 250 mm2880 rpmn2​ = ?

2880 rpm ile dönen 160 mm’lik bir kasnak, %1 kaymayla bir kayış aracılığıyla 250 mm’lik bir kasnağı tahrik ediyor. Tahrik edilen kasnağın hızını n2 bulun.

n1 = 2880 rpmd1 = 160 mmd2 = 250 mms = 1 %
n2 = rpm
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
Ns​ = 15nr​ = ?Np​ = 20taşıyıcı sabit

Bir planet dişli takımında güneş dişlisinin 15 dişi ve her planet dişlisinin 20 dişi var. Planet taşıyıcısı sabit tutuluyor ve güneş dişlisi 1200 rpm ile döndürülüyor. Çember dişlinin hızı nr değerini (büyüklük) bulun.

Ns = 15Np = 20ns = 1200 rpm
nr = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
3,2 kgk = 100 N/mA = 13 cmx = 8 cm

k = 100 N/m olan bir yaydaki 3,2 kg’lık kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 13 cm genlikle salınıyor. Dengeden 8 cm uzaktayken hızı v değerini bulun.

m = 3,2 kgk = 100 N/mA = 13 cmx = 8 cm
v = m/s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
mk = 80 N/mA = 13 cmx = 9 cm

k = 80 N/m olan bir yaydaki kütle sürtünmesiz bir yüzeyde 13 cm genlikle salınıyor. Kütle dengeden 9 cm uzaktayken yayda depolanan enerji U değerini bulun.

k = 80 N/mA = 13 cmx = 9 cm
U = J
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 25 kN/mc = 1410 N·s/mm = 80 kg

80 kg’lık bir kütle, rijitliği 25 kN/m olan bir yay ve sönüm katsayısı 1410 N·s/m olan viskoz bir sönümleyiciyle taşınıyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

m = 80 kgk = 25 kN/mc = 1410 N·s/m
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 50k2​ = 100m = 100 kg

100 kg’lık bir kütle uç uca (seri) bağlı iki yaya asılı: üstteki yayın rijitliği k₁ = 50 kN/m, alttakinin k₂ = 100 kN/m. Yay sisteminin eşdeğer rijitliği keq değerini kN/m cinsinden bulun.

m = 100 kgk1 = 50 kN/mk2 = 100 kN/m
keq = kN/m

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: s = 14,84 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Birimler

v₀ = 50/3,6 = 13,89 m/s

Fren mesafesi

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 13,89²/(2·6,5) = 14,84 m

Cevap

s = 14,84 m
2.Kinematik

Cevap: hmax = 46,17 m

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Çatının üzerine yükselme

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 11²/(2·9,81) = 6,167 m

Yerden yükseklik

hmax = 40 + 6,167 = 46,17 m

Cevap

hmax = 46,17 m
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,2517

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 4,5²/(2·4,1) = 2,47 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 2,47/9,81 = 0,2517

Cevap

μ = 0,2517
4.Newton yasaları

Cevap: a = 3,924 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (58,86 − 0)/15 = 3,924 m/s²

Cevap

a = 3,924 m/s²
5.Eğik atış

Cevap: θ = 9,795 °

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Menzil formülü

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·35/32² = 0,3353

Açı

2θ = 19,59° → θ = 9,795°

Cevap

θ = 9,795°

Diğer çözüm 90° − θ = 80,2°.

6.Eğik atış

Cevap: α = 56,76 °

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 28·cos 50° = 18 m/s
vy0 = 28·sin 50° = 21,45 m/s

Çarpmadaki düşey hız

Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.

vy = √(21,45² + 2·9,81·15) = 27,47 m/s

Çarpma açısı

tan α = vy/vx = 27,47/18 → α = 56,76°

Cevap

α = 56,76°
7.Dairesel hareket

Cevap: v = 14,05 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Kuvvet dengesi

N·cos θ = m·g, N·sin θ = m·v²/r → tan θ = v²/(r·g)

Sürat

v = √(r·g·tan θ) = √(230·9,81·tan 5°) = 14,05 m/s

Cevap

v = 14,05 m/s
(50,58 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 29,31 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Kuvvet dengeleri

Sürtünme eğim aşağı yönlüdür.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Sürat

v = √(160·9,81·0,5014/0,9158) = 29,31 m/s

Cevap

vmax = 29,31 m/s
(105,5 km/h)
9.İş ve enerji

Cevap: Wf = 195,9 J

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Sürtünme kuvveti

N = mg·cos θ = 49,05·0,9397 = 46,09 N
F = μN = 0,25·46,09 = 11,52 N

Sürtünmeye karşı iş

Wf = F·d = 11,52·17 = 195,9 J

Cevap

Wf = 195,9 J
10.İş ve enerji

Cevap: d = 5,627 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 20 cm = 0,2 m
½kx² = ½·5000·0,2² = 100 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 3·9,81 = 29,43 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 100/(29,43·(0,4226 + 0,2·0,9063)) = 5,627 m

Cevap

d = 5,627 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 666,2 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Çarpmadan sonra salınım

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,16) = 1,772 m/s

Çarpışma

m·v = (m + M)·V → v = (0,012 + 4,5)·1,772/0,012 = 666,2 m/s

Cevap

v = 666,2 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 5,6 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,2·(16 + 12) = 5,6 N·s

Cevap

J = 5,6 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 6,947 m/s

Sabit eksen etrafında dönme: eksene göre momentlerin toplamı I·α’ya eşittir (ΣM = I·α), ötelemede ΣF = m·a olması gibi. Enerji biçiminde, θ açısı (radyan) kadar dönen T torku T·θ iş yapar ve bu ½·I·ω² kinetik enerjisini değiştirir; yerçekimi kütle merkezinin m·g·Δh enerjisini ekler ya da alır. Güç P = T·ω’dır.

Blok ve makara

blok: m·g − T = m·a
makara: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

İvme

a = m·g/(m + M/2) = 13·9,81/(13 + 5,5) = 6,894 m/s²

Düşüşten sonraki hız

v = √(2·a·h) = √(2·6,894·3,5) = 6,947 m/s

Cevap

v = 6,947 m/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ΔE = 56,79 J

Yuvarlanma ve açısal momentum: kaymadan yuvarlanan cisim için v = ω·r’dir, bu yüzden kinetik enerjisi ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²))’dir. Bir eğimde bu a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)) verir. Bir eksene göre dış moment etki etmediğinde, kinetik enerji kaybolsa bile o eksene göre açısal momentum sabit kalır: I₁·ω₁ = I₂·ω₂.

Atalet momentleri

I1 = ½·31·0,35² = 1,899 kg·m²
I2 = 1·0,35² = 0,1225 kg·m²

Açısal momentumun korunumu

n2 = n1·I1/(I1 + I2) = 300·1,899/2,021 = 281,8 rpm

Önceki ve sonraki kinetik enerji

E1 = ½·1,899·31,42² = 937 J
E2 = ½·2,021·29,51² = 880,2 J
ΔE = 937 − 880,2 = 56,79 J

Cevap

ΔE = 56,79 J
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: n2 = 1825 rpm

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kaymasız hız

2880·160/250 = 1843 rpm

Kaymayla

n2 = 1843·0,99 = 1825 rpm

Cevap

n2 = 1825 rpm
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nr = 327,3 rpm

Planet dişli takımları: güneş, çember ve taşıyıcının hızları Willis denklemiyle bağlıdır: (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns; taşıyıcıdan bakıldığında takım, planetlerin ara dişli olduğu sıradan bir dişli dizisidir. Bir elemanı sabit tutmak takımı tek oranlı bir redüktöre dönüştürür.

Çember dişli diş sayısı

Nr = Ns + 2·Np = 15 + 2·20 = 55

Taşıyıcı sabitken Willis denklemi

nc = 0 iken güneş dişlisi, ara dişli gibi davranan planetler aracılığıyla çemberi tahrik eder.

nr = −ns·Ns/Nr = −1200·15/55 = −327,3 rpm
|nr| = 327,3 rpm

Cevap

nr = 327,3 rpm

Çember güneşe ters yönde döner.

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: v = 0,5728 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(100/3,2) = 5,59 rad/s

x’teki hız

v = ω·√(A² − x²) = 5,59·√(0,13² − 0,08²) = 0,5728 m/s

Cevap

v = 0,5728 m/s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: U = 0,324 J

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Toplam enerji

E = ½·k·A² = ½·80·0,13² = 0,676 J

x’teki yay enerjisi

U = ½·k·x² = ½·80·0,09² = 0,324 J

Cevap

U = 0,324 J
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,4985

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Kritik sönüm

cc = 2·√(k·m) = 2·√(25000·80) = 2828 N·s/m

Sönüm oranı

ζ = c/cc = 1410/2828 = 0,4985

Cevap

ζ = 0,4985

ζ < 1, bu yüzden sistem az sönümlüdür ve sönerken salınır.

20.Mekanik titreşimler

Cevap: keq = 33,33 kN/m

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Seri yaylar aynı kuvveti taşır ve uzamaları toplanır, bu yüzden tersleriyle birleşir: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/50 + 1/100 → keq = 50·100/(50 + 100) = 33,33 kN/m

Cevap

keq = 33,33 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics