Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
polisa = 4 m/s²otomobil19 m/s

Sabit 19 m/s hızla giden bir araç, duran bir polis arabasının yanından geçiyor. O anda polis arabası harekete geçiyor ve 4 m/s² ile düzgün olarak hızlanıyor. Polis arabasının yetişmesi ne kadar sürer? t değerini bulun.

vcar = 19 m/sapolice = 4 m/s²v0,police = 0
t = s
2.KinematikZor
v₀ = 6 m/s10 m

Bir top, yerden 10 m yükseklikteki bir çatının kenarından 6 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 6 m/sh₀ = 10 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 20°a = ?m = 12 kg

12 kg’lık bir blok, yatayla 20° açı yapan sürtünmesiz bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 12 kgθ = 20°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
m1​ = 4,5 kg4,5 kgμ = 0,2

Yatay bir masa üzerindeki 4,5 kg’lık bir blok, sürtünmesiz bir makaradan geçen hafif bir iple asılı 4,5 kg’lık bir kütleye bağlıdır. Blok ile masa arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. İpteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m1 = 4,5 kgm2 = 4,5 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = 16 m/s30°menzil

Bir top düz zeminden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 16 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Eğik atışZor
h = 20 mv0​ = 29 m/s60°α = ?

Bir top 20 m’lik bir uçurumun tepesinden 29 m/s hızla ve yatayın 60° üstünde atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Yere yatayın altında hangi açıyla α çarpar?

v₀ = 29 m/sθ = 60°h = 20 mg = 9,81 m/s²
α = °
7.Dairesel hareketOrta
r = 70 mvmax​ = ?

Bir otomobil, 70 m yarıçaplı dairesel bir yay olan yoldaki bir tümseğin tepesinden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Hangi hızın vmax üstünde tekerlekler tepede yoldan ayrılır?

r = 70 mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 1 m7,5 m/svtop​ = ?

1 m uzunluğundaki hafif bir ipe bağlı 1,7 kg’lık bir top düşey bir çemberde döndürülüyor. En alt noktada hızı 7,5 m/s’dir. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. En üst noktada ipteki gerilme Ttop değerini bulun.

m = 1,7 kgr = 1 mvbottom = 7,5 m/sg = 9,81 m/s²
Ttop = N
9.İş ve enerjiOrta
20°L = 1,5 m1 kg

Kütlesi 1 kg olan bir top, 1,5 m uzunluğunda hafif bir ipe asılıdır. İp düşeyle 20° açı yapana kadar yana çekiliyor ve durgun hâlden bırakılıyor. Top en alt noktadan geçerken ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 1 kgL = 1,5 mθ = 20°g = 9,81 m/s²
T = N
10.İş ve enerjiZor
F = 30 N35°μ = 0,12 kg

Kütlesi 2 kg olan bir blok, 35° eğimli bir yüzeyin dibinde durgun hâlden başlıyor ve eğime paralel 30 N sabit bir kuvvetle yukarı çekiliyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,1’tür. Blok eğim boyunca 10 m yukarı hareket ettikten sonraki hızı v değerini bulun.

m = 2 kgF = 30 Nθ = 35°μ = 0,1d = 10 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1300 kg25 m/s1000 kg

25 m/s hızla giden 1300 kg’lık bir otomobil, duran 1000 kg’lık bir otomobile çarpıyor ve ikisi birbirine kenetleniyor. Çarpışmada ne kadar kinetik enerji ΔK kaybolur?

m1 = 1300 kgv1 = 25 m/sm2 = 1000 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Momentum ve çarpışmalarZor
4 kgv = ?15 g35°L = 0,5 m

15 g’lık bir mermi, 0,5 m uzunluğunda hafif iplerle asılı 4 kg’lık bir bloğa yatay olarak ateşleniyor ve içinde kalıyor. İpler düşeyden en fazla 35° açıyla salınıyor. g = 9,81 m/s² alın. Mermi çarpmadan önceki hızı v değerini bulun.

m = 15 gM = 4 kgL = 0,5 mθ = 35°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
n = 2700 rpmP = 56,5 kW

Bir mil 2700 devir/dakikada 56,5 kW iletiyor. Mildeki torku T bulun.

P = 56,5 kWn = 2700 rpm
T = N·m
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 25°vs = 1 m

Bir içi boş küre duruştan başlar ve yatayla 25° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 1 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.

θ = 25°s = 1 mI = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
d1​ = 150 mmd2​ = 300 mm720 rpmT1​ = 400 NT2​ = 80 NP = ?

Bir kayış, 720 rpm ile dönen 150 mm’lik bir tahrik kasnağı üzerinde çalışıyor. Gergin tarafta çekme kuvveti 400 N, gevşek tarafta 80 N. İletilen gücü P kW cinsinden bulun.

d1 = 150 mmn1 = 720 rpmT1 = 400 NT2 = 80 N
P = kW
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 30B = 32C = 12D = 80

Bileşik bir dişli dizisinde, 1440 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (30 diş) B dişlisini (32 diş) döndürüyor. C dişlisi (12 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (80 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 1440 rpmA = 30B = 32C = 12D = 80
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)0,7 s

k = 290 N/m olan bir yaydaki 3 kg’lık kütle pozitif yönde 4 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,7 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.

m = 3 kgk = 290 N/mA = 4 cmt = 0,7 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2,7 kgk = 300 N/mA = 18 cm

k = 300 N/m olan bir yaya bağlı 2,7 kg’lık bir kütle denge konumundan 18 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük hızı vmax değerini bulun.

m = 2,7 kgk = 300 N/mA = 18 cm
vmax = m/s
19.Mekanik titreşimlerOrta
tx20 mm2 çevrim12,1 mm

Sönümlü bir kütle–yay sisteminin serbest titreşim deneyinde 20 mm’lik bir yer değiştirme tepesini 2 çevrim sonra 12,1 mm’lik bir tepe izliyor. Sönüm oranı ζ değerini bulun.

x0 = 20 mmx2 = 12,1 mmn = 2
ζ =
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 30k2​ = 5m = 5 kg

5 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 30 kN/m ve k₂ = 5 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 5 kgk1 = 30 kN/mk2 = 5 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: t = 9,5 s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Eşit mesafeler

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·19/4 = 9,5 s

Cevap

t = 9,5 s

O anda polis arabası 2v = 38 m/s hızla hareket eder.

2.Kinematik

Cevap: t = 2,165 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−10 = 6·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 6·t − 10 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (6 + √(6² + 2·9,81·10))/9,81 = 2,165 s

Cevap

t = 2,165 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 3,355 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 20° − 0·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0) = 3,355 m/s²

Cevap

a = 3,355 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: T = 26,49 N

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Sistemin ivmesi

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (44,15 − 8,829)/9 = 3,924 m/s²

Masadaki bloktan gerilme kuvveti

T − μ·m1·g = m1·a
T = 4,5·3,924 + 8,829 = 26,49 N

Cevap

T = 26,49 N
5.Eğik atış

Cevap: t = 1,631 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 16·cos 30° = 13,86 m/s
vy = v0·sin θ = 16·sin 30° = 8 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·8/9,81 = 1,631 s

Cevap

t = 1,631 s
6.Eğik atış

Cevap: α = 65,61 °

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

vx = 29·cos 60° = 14,5 m/s
vy0 = 29·sin 60° = 25,11 m/s

Çarpmadaki düşey hız

Düşey yönde enerji veya v² = v₀² + 2as.

vy = √(25,11² + 2·9,81·20) = 31,99 m/s

Çarpma açısı

tan α = vy/vx = 31,99/14,5 → α = 65,61°

Cevap

α = 65,61°
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 26,2 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Normal kuvvet sıfır

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·70) = 26,2 m/s

Cevap

vmax = 26,2 m/s
(94,34 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: Ttop = 12,24 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Tepedeki hız

2r yükseklik boyunca kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.

vtop² = 7,5² − 4·9,81·1 = 17,01 m²/s²

Tepedeki kuvvetler

İp gerilmesi ve yerçekimi ikisi de aşağı, merkeze doğrudur.

T + m·g = m·vtop²/r
T = 1,7·17,01/1 − 1,7·9,81 = 12,24 N

Cevap

Ttop = 12,24 N
9.İş ve enerji

Cevap: T = 10,99 N

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d). Dairesel bir yörüngede merkeze doğru net kuvvet mv²/r’ye eşit olmalıdır.

Alttaki hız

v² = 2gL(1 − cos θ) = 2·9,81·1,5·(1 − cos 20°) = 1,775 m²/s²

Alttaki kuvvetler

m·g = 1·9,81 = 9,81 N
T = mg + mv²/L = 9,81 + 1·1,775/1,5 = 10,99 N

Cevap

T = 10,99 N

Kontrol: T = mg(3 − 2cos θ) = 10,99 N.

10.İş ve enerji

Cevap: v = 13,09 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca kuvvetler

m·g = 2·9,81 = 19,62 N
mg·sin θ = 11,25 N
μ·mg·cos θ = 1,607 N

İş–enerji

½mv² = (30 − 12,86)·10 = 171,4 J
v = √(2·171,4/2) = 13,09 m/s

Cevap

v = 13,09 m/s
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: ΔK = 176630 J

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Ortak hız

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·25/2300 = 14,13 m/s

Önceki ve sonraki kinetik enerji

Kbefore = ½·1300·25² = 406250 J
Kafter = ½·2300·14,13² = 229620 J

Kaybolan enerji

ΔK = 406250 − 229620 = 176630 J

Cevap

ΔK = 176630 J

Kaybolan enerji şekil değiştirmeye, ısıya ve sese gider.

12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v = 356,5 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Bloğun yükselmesi

h = L·(1 − cos θ) = 0,5·(1 − cos 35°) = 0,09042 m

Çarpmadan sonraki hız

V = √(2·9,81·0,09042) = 1,332 m/s

Çarpışma

v = (m + M)·V/m = 4,015·1,332/0,015 = 356,5 m/s

Cevap

v = 356,5 m/s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: T = 199,8 N·m

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Açısal hız

ω = 2π·2700/60 = 282,7 rad/s

Tork

T = P/ω = 56500/282,7 = 199,8 N·m

Cevap

T = 199,8 N·m
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 2,23 m/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Düşülen yükseklik

h = s·sin θ = 1·sin 25° = 0,4226 m

Yuvarlanmayla enerji dengesi

Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,6667)
v = √(2·9,81·0,4226/1,667) = 2,23 m/s

Cevap

v = 2,23 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: P = 1,81 kW

Kayış-kasnak sürücüleri: kayma olmadığında iki kasnağın çevre hızı aynıdır, v = π·d·n/60; dolayısıyla n₁·d₁ = n₂·d₂ ve hız oranı d₂/d₁’dir. s kayması, tahrik edilen kasnağı biraz yavaşlatır: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). İletilen güç P = (T₁ − T₂)·v’dir; T₁ gergin taraftaki, T₂ gevşek taraftaki çekme kuvvetidir. Sürtünme gerilmelerin oranını sınırlar: T₁/T₂ = eμθ; burada θ, küçük kasnaktaki sarılma açısıdır (radyan cinsinden); açık bir kayış için θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)), C eksenler arası uzaklıktır.

Kayış hızı

v = 5,655 m/s

Güç

P = (400 − 80)·5,655 = 1810 W = 1,81 kW

Cevap

P = 1,81 kW
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 202,5 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 1440·30/32 = 1350 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 1350·12/80 = 202,5 rpm

Cevap

nout = 202,5 rpm

toplam oran = 7,111 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: x = 3,303 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(290/3) = 9,832 rad/s
ω·t = 9,832·0,7 = 6,882 rad

Yer değiştirme

x = A·cos(ω·t) = 4·cos(6,882) = 3,303 cm

Cevap

x = 3,303 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: vmax = 1,897 m/s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(300/2,7) = 10,54 rad/s

En büyük hız

vmax = A·ω = 0,18·10,54 = 1,897 m/s

Cevap

vmax = 1,897 m/s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: ζ = 0,03996

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logaritmik azalma

δ = (1/2)·ln(20/12,1) = 0,2513

Sönüm oranı

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,2513/√(39,48 + 0,06313) = 0,03996

Cevap

ζ = 0,03996
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 13,32 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 30 + 5 = 35 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(35000/5) = 83,67 rad/s
fn = 83,67/(2π) = 13,32 Hz

Cevap

fn = 13,32 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics