Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
t (s)v (m/s)1,2 s12,5

45 km/h hızla giden bir sürücü bir engel görüyor. Tepki süresi 1,2 s’dir; ardından otomobil 5,5 m/s² sabit yavaşlamayla fren yapıyor. Engeli gördüğü andan itibaren toplam durma mesafesi d değerini bulun.

v₀ = 45 km/htr = 1,2 sa = −5,5 m/s²
d = m
2.KinematikZor
t (s)v (m/s)12 s

Bir tramvay durgun hâlden başlayıp 12 s boyunca 1,5 m/s² ile hızlanıyor, sonra 11 s sabit hızla gidiyor ve son olarak durana kadar 2 m/s² ile fren yapıyor. İki durak arasındaki toplam mesafe s değerini bulun.

a1 = 1,5 m/s²t1 = 12 st2 = 11 sa3 = −2 m/s²
s = m
3.Newton yasalarıOrta
kutuv₀ = 5,5 m/sμ = ?

Bir kutu düz bir zeminde 5,5 m/s ilk hızla kayıyor ve 10 m sonra duruyor. g = 9,81 m/s² alın. Kinetik sürtünme katsayısı μ değerini bulun.

v₀ = 5,5 m/sd = 10 mg = 9,81 m/s²
μ =
4.Newton yasalarıZor
6 kg4 kgTF = 35 Nμ = 0,2

Düz bir zemindeki iki blok hafif yatay bir iple bağlıdır. 35 N’luk yatay bir kuvvet öndeki 4 kg’lık bloğu çekiyor; 6 kg’lık blok arkadan çekiliyor. İki blok için de kinetik sürtünme katsayısı 0,2. g = 9,81 m/s² alın. Bağlantı ipindeki gerilme T değerini bulun.

m1 = 6 kgm2 = 4 kgF = 35 Nμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Eğik atışOrta
v0​ = 32 m/s30°menzil

Bir top düz zeminden yatayın 30° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 32 m/sθ = 30°g = 9,81 m/s²
t = s
6.Eğik atışZor
h = 15 mv0​ = 34 m/s45°menzil

Bir top 15 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 45° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpana kadar geçen uçuş süresi t değerini bulun.

v0 = 34 m/sθ = 45°h = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Dairesel hareketOrta
r = 115 mvmax​ = ?

Bir otomobil, 115 m yarıçaplı dairesel bir yay olan yoldaki bir tümseğin tepesinden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Hangi hızın vmax üstünde tekerlekler tepede yoldan ayrılır?

r = 115 mg = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
r = 0,7 mv = 8,5 m/s

0,7 m uzunluğunda bir ipe bağlı 1,8 kg’lık bir top düşey bir çember üzerinde döndürülüyor. En alt noktada 8,5 m/s hızla hareket ediyor. g = 9,81 m/s² alın. En alt noktada ipteki gerilme kuvveti T değerini bulun.

m = 1,8 kgr = 0,7 mv = 8,5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.İş ve enerjiOrta
0,2 kgk = 200 N/mh = ?

Bir oyuncak fırlatıcının yay sabiti 200 N/m olan düşey bir yayı vardır. Üzerine kütlesi 0,2 kg olan bir top konuyor ve yay 10 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Hava direncini ve yayın kütlesini ihmal ederek topun, yay sıkışıkken bulunduğu konumdan ölçülen yükselme yüksekliği h değerini bulun.

m = 0,2 kgk = 200 N/mx = 10 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.İş ve enerjiZor
h = 5 mL = 4,5 mμ = 0,2k = 800 N/m

1 kg kütleli bir blok, sürtünmesiz bir rampada 5 m yükseklikten durgun halde bırakılıyor. Altta 4,5 m uzunluğunda pürüzlü yatay bir şeridi (μ = 0,2) geçiyor ve sonra sürtünmesiz bir yüzeyde bir yaya (k = 800 N/m) çarpıyor. Yayın en büyük sıkışması x değerini bulun.

m = 1 kgh = 5 mL = 4,5 mμ = 0,2k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
1 kg10 m/s5 kg

10 m/s hızla giden 1 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 1 kgm2 = 5 kgv1 = 10 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
11 m/s11 m/s

0,1 kg’lık bir top bir duvara 11 m/s hızla çarpıyor ve 11 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,1 kgvin = 11 m/svout = 11 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
ω = ?L = 0,5 mm = 3 kg

Kütlesi 3 kg ve uzunluğu 0,5 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay konumdan duruştan bırakılıyor. Sürtünmeyi ihmal edin ve g = 9,81 m/s² kullanın. Çubuk düşey konumdan geçerken açısal hızını ω bulun.

m = 3 kgL = 0,5 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 35°vs = 6,5 m

Bir içi boş küre duruştan başlar ve yatayla 35° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanır. g = 9,81 m/s² kullanın. Yokuş boyunca 6,5 m yuvarlandıktan sonraki hızını v bulun.

θ = 35°s = 6,5 mI = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
v = m/s
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
Tw​ = ?z = 3, 960 rpm

960 rpm’deki 0,75 kW’lık bir motor 3 ağızlı bir sonsuz vidayı tahrik ediyor. Sonsuz vida çarkının 72 dişi var ve aktarmanın verimi %60’tür. Çark milindeki çıkış torku Tw değerini bulun.

z = 3Nw = 72n = 960 rpmP = 0,75 kWη = 60%
Tw = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 25B = 60C = 20D = 32

Bileşik bir dişli dizisinde, 1500 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (25 diş) B dişlisini (60 diş) döndürüyor. C dişlisi (20 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (32 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 1500 rpmA = 25B = 60C = 20D = 32
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
L = 0,3 m

Basit bir sarkacın uzunluğu 0,3 m. g = 9,81 m/s² alın. Küçük salınımlar için periyodu T değerini bulun.

L = 0,3 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
t (s)x (cm)t = ?6,75

Bir cisim 1,3 s periyot ve 9 cm genlikle basit harmonik hareket yapıyor. Dengeden 6,75 cm’lik bir yer değiştirmeye gitmesi için gereken en kısa süre t nedir?

T = 1,3 sA = 9 cmx = 6,75 cm
t = s
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 4 kN/mζ = 0,5m = 20 kg

Rijitliği 4 kN/m olan bir yay üzerindeki 20 kg’lık bir kütlenin, 0,5 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 20 kgk = 4 kN/mζ = 0,5
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 20k2​ = 25m = 40 kg

40 kg’lık bir kütle, rijitlikleri k₁ = 20 kN/m ve k₂ = 25 kN/m olan yan yana (paralel) iki yaya asılı. Kütle yatay kalıyor. Sönümü ve yayların kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 40 kgk1 = 20 kN/mk2 = 25 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: d = 29,2 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Birimler

v₀ = 45/3,6 = 12,5 m/s

Tepki mesafesi

d1 = v₀·tr = 12,5·1,2 = 15 m

Fren mesafesi

d2 = v₀²/(2a) = 12,5²/(2·5,5) = 14,2 m

Toplam

d = 15 + 14,2 = 29,2 m

Cevap

d = 29,2 m
2.Kinematik

Cevap: s = 387 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

En yüksek hız

v = a1·t1 = 1,5·12 = 18 m/s

Her evrenin mesafesi

s1 = ½·1,5·12² = 108 m
s2 = 18·11 = 198 m
s3 = 18²/(2·2) = 81 m

Toplam mesafe

s = 108 + 198 + 81 = 387 m

Cevap

s = 387 m
3.Newton yasaları

Cevap: μ = 0,1542

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

a = v₀²/(2d) = 5,5²/(2·10) = 1,512 m/s²

Sürtünme katsayısı

μ·m·g = m·a → μ = a/g = 1,512/9,81 = 0,1542

Cevap

μ = 0,1542
4.Newton yasaları

Cevap: T = 21 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Tüm sistem

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (35 − 19,62)/10 = 1,538 m/s²

Yalnızca arkadaki blok

T = m1·(a + μ·g) = 6·(1,538 + 1,962) = 21 N

Cevap

T = 21 N

İki blokta aynı μ varken sürtünme düşer: T = F·m₁/(m₁ + m₂).

5.Eğik atış

Cevap: t = 3,262 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 32·cos 30° = 27,71 m/s
vy = v0·sin θ = 32·sin 30° = 16 m/s

Havada kalma süresi

Aynı yükseklikten atılıp aynı yüksekliğe düşerse: t = 2vy/g.

t = 2·16/9,81 = 3,262 s

Cevap

t = 3,262 s
6.Eğik atış

Cevap: t = 5,461 s

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 34·cos 45° = 24,04 m/s
vy = v0·sin θ = 34·sin 45° = 24,04 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 15 + 24,04·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (24,04 + √(578 + 294,3))/9,81 = 5,461 s

Cevap

t = 5,461 s
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 33,59 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Normal kuvvet sıfır

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·115) = 33,59 m/s

Cevap

vmax = 33,59 m/s
(120,9 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: T = 203,4 N

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

En alt noktadaki kuvvetler

Merkeze doğru (yukarı) yön pozitiftir.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,8·9,81 + 1,8·8,5²/0,7 = 17,66 + 185,8 = 203,4 N

Cevap

T = 203,4 N
9.İş ve enerji

Cevap: h = 0,5097 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·200·0,1² = 1 J

Yükseklik

m·g = 0,2·9,81 = 1,962 N
h = ½kx²/(mg) = 1/1,962 = 0,5097 m

Cevap

h = 0,5097 m
10.İş ve enerji

Cevap: x = 31,71 cm

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Pürüzlü şeritten sonra kalan enerji

Rampa sürtünmesizdir, bu yüzden enerjiyi yalnızca şerit alır.

mgh − μmgL = 9,81·(5 − 0,2·4,5) = 40,22 J

En büyük sıkışma

½kx² = 40,22 → x = √(2·40,22/800) = 0,3171 m = 31,71 cm

Cevap

x = 31,71 cm
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 3,333 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (1 − 5)/(1 + 5)·10 = −6,667 m/s
v′2 = 2·1/(1 + 5)·10 = 3,333 m/s

Cevap

v′2 = 3,333 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 2,2 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,1·(11 + 11) = 2,2 N·s

Cevap

J = 2,2 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: ω = 7,672 rad/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Potansiyel enerji kaybı

m·g·L/2 = 3·9,81·0,25 = 7,357 J

Mafsala göre atalet momenti

IO = m·L²/3 = 3·0,5²/3 = 0,25 kg·m²

Enerji denkliği

½·IO·ω² = 7,357 → ω = √(2·7,357/0,25) = 7,672 rad/s

Cevap

ω = 7,672 rad/s
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: v = 6,625 m/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Düşülen yükseklik

h = s·sin θ = 6,5·sin 35° = 3,728 m

Yuvarlanmayla enerji dengesi

Kaymadan yuvarlanma: ω = v/r ve sürtünme temas noktasında iş yapmaz.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,6667)
v = √(2·9,81·3,728/1,667) = 6,625 m/s

Cevap

v = 6,625 m/s
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: Tw = 107,4 N·m

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Çark hızı

nw = n·z/Nw = 960·3/72 = 40 rpm

Çıkış torku

ωw = 2π·40/60 = 4,189 rad/s
Tw = η·P/ωw = 0,6·750/4,189 = 107,4 N·m

Cevap

Tw = 107,4 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 390,6 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 1500·25/60 = 625 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 625·20/32 = 390,6 rpm

Cevap

nout = 390,6 rpm

toplam oran = 3,84 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: T = 1,099 s

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Sarkacın periyodu

T = 2π·√(0,3/9,81) = 1,099 s

Cevap

T = 1,099 s
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: t = 0,1755 s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = 2π/T = 2π/1,3 = 4,833 rad/s

Zaman için çözün

0,75 = sin(ω·t) → ω·t = arcsin(0,75) = 0,8481 rad
t = 0,8481/4,833 = 0,1755 s

Cevap

t = 0,1755 s
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 1,949 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(4000/20) = 14,14 rad/s
fn = 14,14/(2π) = 2,251 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 2,251·√(1 − 0,5²) = 1,949 Hz

Cevap

fd = 1,949 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 5,338 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yan yana yaylar aynı uzamayı paylaşır ve kuvvetleri toplanır, bu yüzden rijitlikleri doğrudan toplanır: k = k1 + k2.

keq = 20 + 25 = 45 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(45000/40) = 33,54 rad/s
fn = 33,54/(2π) = 5,338 Hz

Cevap

fn = 5,338 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics