Dinamik: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Kinematik

Hız
v = v0 + a·t
Yer değiştirme
s = v0·t + ½·a·t²
Zaman olmadan
v² = v0² + 2·a·s
Birimler
1 m/s = 3,6 km/h

Yöntem

  1. Bildiklerinizi birimleriyle listeleyin: v₀, v, a, t ve s.
  2. Üç bilineninizi ve bilinmeyeni içeren denklemi seçin.
  3. Bir pozitif yön seçin ve zıt yöndeki büyüklüklere eksi işareti verin.
  4. Çözün ve cevabın fiziksel olarak anlamlı olduğunu kontrol edin.

Newton yasaları

İkinci yasa
ΣF = m·a
Ağırlık
W = m·g
Kinetik sürtünme
Ff = μ·N
Eğik düzlemde
eğim boyunca: m·g·sin θ, dik: m·g·cos θ

Yöntem

  1. Cisme etkiyen her kuvvetle bir serbest cisim diyagramı çizin.
  2. Hareket boyunca bir pozitif yön seçin.
  3. Kuvvetleri harekete paralel ve dik bileşenlere ayırın (eğimde: boyunca m·g·sin θ, yüzeye doğru m·g·cos θ).
  4. Hareket boyunca ΣF = m·a uygulayın; sürtünme harekete karşı μ·N’dir.

Eğik atış

Bileşenler
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Konum
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksimum yükseklik
H = h + vy²/(2g)
Menzil (düz zemin)
R = v0²·sin 2θ/g

Yöntem

  1. Atış hızını bileşenlerine ayırın: vx = v₀·cos θ ve vy = v₀·sin θ.
  2. Yatay hareket sabit hızlıdır; düşey hareketin ivmesi −g’dir.
  3. Uçuş süresini düşey hareketten bulun.
  4. Menzili bulmak için bu süreyi yatay harekette kullanın.

Dairesel hareket

Merkezcil ivme
a = v²/r = ω²·r
Merkezcil kuvvet
F = m·v²/r
Açısal hız
ω = v/r = 2π/T
Düz viraj, sürtünme
vmax = √(μ·g·r)

İş ve enerji

Kinetik enerji
Ek = ½mv²
Potansiyel enerji
Ep = mgh
Enerji denkliği
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Sürtünme işi
W = μ·N·d
Güç
P = W/t

Momentum ve çarpışmalar

Momentum
p = m·v
Korunum
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Tamamen esnek olmayan
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
İtme
J = F·Δt = m·Δv

Yöntem

  1. Bir pozitif yön seçin ve her hıza işaretini verin.
  2. Önceki toplam momentumu yazın: Σm·v.
  3. Tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler sonra birlikte hareket eder; esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur.
  4. Önceki momentumu sonraki momentuma eşitleyin ve çözün.

Rijit cismin dönmesi

G’ye göre atalet momentleri
çubuk mL²/12, disk ½mR², halka mR², dolu küre (2/5)mR², içi boş küre (2/3)mR²
Paralel eksen teoremi
I = IG + m·d²
Atalet yarıçapı
I = m·k²
Ucuna göre çubuk
I = mL²/3
Hareket denklemi
ΣM = I·α
rad/s cinsinden hız
ω = 2π·n/60
Kinetik enerji
E = ½·I·ω²
İş ve güç
W = T·θ, P = T·ω
Kaymadan yuvarlanma
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Açısal momentum
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Bir mafsal etrafında çarpma
m·v·d = I·ω

Yöntem

  1. Ekseni seçin: sabit bir mafsal ya da yuvarlanan cisimler için kütle merkezi.
  2. O eksene göre atalet momentini standart sonuçlardan bulun; kaydırılmış eksen için I = IG + m·d² kullanın.
  3. Yöntemi seçin: ivmeler ve kuvvetler için ΣM = I·α, hızlar için enerji (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h), çarpmalar ve ani değişimler için açısal momentum.
  4. Doğrusal ve dönme hareketini v = ω·r ve a = α·r ile bağlayın ve devir/dakikayı rad/s’ye çevirin.

Dişliler ve dişli dizileri

Birbirini kavrayan dişliler
n1·N1 = n2·N2
Tork
T2 = T1·(N2/N1)·η
Güç
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Bileşik dişli dizisi
toplam oran = kademe oranlarının çarpımı

Yaylar ve sarkaçlar

Yaydaki kütle
T = 2π·√(m/k)
Sarkaç
T = 2π·√(L/g)
Açısal frekans
ω = √(k/m) = 2π/T
En büyük hız ve ivme
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Enerji
E = ½·k·A²

Mekanik titreşimler

Doğal frekans
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Statik çökmeden
ωn = √(g/δst)
Kritik sönüm
cc = 2√(km) = 2mωn
Sönüm oranı
ζ = c/cc
Sönümlü frekans
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logaritmik azalma
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Paralel yaylar
k = k1 + k2
Seri yaylar
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Alıştırma soruları

1.KinematikOrta
a = ?s = 2400 m

Bir uçağın kalkış için 300 km/h hıza ihtiyacı var ve kullanılabilir pist 2400 m uzunluğunda. Durgun hâlden başlayarak hangi sabit ivmeye a ihtiyaç duyar?

v₀ = 0v = 300 km/hs = 2400 m
a = m/s²
2.KinematikZor
v₀ = 8 m/s15 m

Bir top, yerden 15 m yükseklikteki bir çatının kenarından 8 m/s hızla düşey olarak yukarı atılıyor. Hava direncini ihmal edin ve g = 9,81 m/s² alın. Top atıldıktan ne kadar süre sonra yere çarpar? t değerini bulun.

v₀ = 8 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Newton yasalarıOrta
θ = 25°a = ?m = 8 kg

8 kg’lık bir blok, yatayla 25° açı yapan bir eğik düzlemden aşağı kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Bloğun eğim boyunca ivmesi a değerini bulun.

m = 8 kgθ = 25°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Newton yasalarıZor
θ = 30°blokv₀ = 12 m/s

Bir bloğa itme veriliyor ve 30° eğimli bir rampada 12 m/s hızla yukarı kaymaya başlıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,25. g = 9,81 m/s² alın. Durmadan önce rampa boyunca ne kadar d kayar?

v₀ = 12 m/sθ = 30°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
d = m
5.Eğik atışOrta
v0​ = 40 m/s40°menzilH = ?

Bir top düz zeminden yatayın 40° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Topun ulaştığı en büyük yükseklik H değerini bulun.

v0 = 40 m/sθ = 40°g = 9,81 m/s²
H = m
6.Eğik atışZor
h = 30 mv0​ = 34 m/s25°x = ?

Bir top 30 m yüksekliğindeki bir uçurumun tepesinden yatayın 25° üzerinden fırlatılıyor. Hava direncini ihmal edin. Top yere çarpmadan önce aldığı yatay mesafe x değerini bulun.

v0 = 34 m/sθ = 25°h = 30 mg = 9,81 m/s²
x = m
7.Dairesel hareketOrta
r = 90 mvmax​ = ?

Bir otomobil 90 m yarıçaplı düz bir virajı dönüyor. Lastiklerle yol arasındaki statik sürtünme katsayısı 0,6. g = 9,81 m/s² alın. Otomobilin kaymadan virajı dönebileceği en yüksek hız vmax değerini bulun.

r = 90 mμs = 0,6g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Dairesel hareketZor
R = 4,5 mh = 20,25 m

2 kg’lık bir araba sürtünmesiz bir pistte 20,25 m yükseklikten durgun hâlden bırakılıyor ve 4,5 m yarıçaplı düşey bir çemberden geçiyor. g = 9,81 m/s² alın. Çemberin dibinde pistin arabaya uyguladığı normal kuvvet Nbottom değerini bulun.

m = 2 kgh = 20,25 mR = 4,5 mg = 9,81 m/s²
Nbottom = N
9.İş ve enerjiOrta
45°d = 12 mμ = 0,3

Bir blok, yatayla 45° açı yapan bir eğimden durgun halden kayıyor. Kinetik sürtünme katsayısı 0,3. Eğim boyunca 12 m kaydıktan sonraki hızı v değerini bulun.

θ = 45°μ = 0,3d = 12 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.İş ve enerjiZor
k = 5000 N/m25°μ = 0,11 kg

25° eğimli bir yüzeyin dibindeki yay sabiti 5000 N/m olan bir yay, kütlesi 1 kg olan bir bloğa karşı 8 cm sıkıştırılıp bırakılıyor. Blok ile eğim arasındaki kinetik sürtünme katsayısı 0,1’dır. Blok durmadan önce bırakma noktasından eğim boyunca ne kadar d yukarı çıkar? (Yayın ittiği kısa mesafeyi ihmal edin, yani sürtünmeyi ve yerçekimini tüm d mesafesi boyunca alın.)

m = 1 kgk = 5000 N/mx = 8 cmθ = 25°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
d = m
11.Momentum ve çarpışmalarOrta
5 kg4 m/s2,5 kg

4 m/s hızla giden 5 kg’lık bir kızak, sürtünmesiz bir ray üzerinde duran 2,5 kg’lık bir kızakla tamamen esnek, kafa kafaya bir çarpışma yapıyor. Çarpışmadan sonra ikinci kızağın hızı v′2 değerini bulun.

m1 = 5 kgm2 = 2,5 kgv1 = 4 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Momentum ve çarpışmalarZor
27 m/s5 m/s

0,1 kg’lık bir top bir duvara 27 m/s hızla çarpıyor ve 5 m/s hızla tam geri sekiyor. Temas 10 ms sürüyor. Duvarın topa verdiği itmenin büyüklüğü J değerini bulun.

m = 0,1 kgvin = 27 m/svout = 5 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Rijit cismin dönmesiOrta
L = 1,6 mm = 16 kgα

Kütlesi 16 kg ve uzunluğu 1,6 m olan düzgün ince bir çubuk bir ucundan mafsallanmış ve yatay tutuluyor. Duruştan bırakılıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Bırakıldıktan hemen sonraki açısal ivmesini α bulun.

m = 16 kgL = 1,6 mg = 9,81 m/s²
α = rad/s²
14.Rijit cismin dönmesiZor
θ = 15°a

Bir içi boş küre yatayla 15° eğimli bir yokuştan kaymadan yuvarlanıyor. g = 9,81 m/s² kullanın. Kaymasını önleyen en küçük statik sürtünme katsayısını μs bulun.

θ = 15°I = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²
μs =
15.Dişliler ve dişli dizileriOrta
N1​ = 20N2​ = 60

960 rpm ile çalışan 11 kW’lık bir motor 20 dişli bir pinyonu döndürüyor; pinyon 60 dişli bir dişliyi kavrıyor. Dişli çiftinin verimi %98. Dişli milindeki çıkış torku T2 değerini bulun.

P = 11 kWn1 = 960 rpmN1 = 20N2 = 60η = 98%
T2 = N·m
16.Dişliler ve dişli dizileriZor
A = 32B = 48C = 20D = 32

Bileşik bir dişli dizisinde, 1450 rpm ile dönen giriş milindeki A dişlisi (32 diş) B dişlisini (48 diş) döndürüyor. C dişlisi (20 diş) B ile aynı mile sabitlenmiştir ve çıkış milindeki D dişlisini (32 diş) döndürüyor. Çıkış hızı nout değerini bulun.

nin = 1450 rpmA = 32B = 48C = 20D = 32
nout = rpm
17.Yaylar ve sarkaçlarOrta
t (s)x (cm)0,9 s

k = 130 N/m olan bir yaydaki 3,7 kg’lık kütle pozitif yönde 3 cm çekiliyor ve t = 0’da durgun hâlden bırakılıyor. t = 0,9 s anında dengeden yer değiştirmesi x değerini (işaretiyle) bulun.

m = 3,7 kgk = 130 N/mA = 3 cmt = 0,9 s
x = cm
18.Yaylar ve sarkaçlarZor
2,5 kgk = 490 N/mA = 18 cm

k = 490 N/m olan bir yaya bağlı 2,5 kg’lık bir kütle denge konumundan 18 cm çekilip serbest bırakılıyor. En büyük ivmesi amax değerini bulun.

m = 2,5 kgk = 490 N/mA = 18 cm
amax = m/s²
19.Mekanik titreşimlerOrta
k = 20 kN/mζ = 0,6m = 200 kg

Rijitliği 20 kN/m olan bir yay üzerindeki 200 kg’lık bir kütlenin, 0,6 sönüm oranı veren viskoz bir sönümleyicisi var. Serbest titreşiminin sönümlü doğal frekansı fd değerini Hz cinsinden bulun.

m = 200 kgk = 20 kN/mζ = 0,6
fd = Hz
20.Mekanik titreşimlerZor
k1​ = 20k2​ = 30k3​ = 80m = 5 kg

5 kg’lık bir kütle k₃ = 80 kN/m yayına asılı. k₃’ün üst ucu, yan yana iki yaya, k₁ = 20 kN/m ve k₂ = 30 kN/m, asılı rijit bir çubuğa bağlıdır; çubuk yatay kalıyor. Sönümü ve yaylarla çubuğun kütlelerini ihmal edin. Düşey titreşimin doğal frekansı fn değerini Hz cinsinden bulun.

m = 5 kgk1 = 20 kN/mk2 = 30 kN/mk3 = 80 kN/m
fn = Hz

3Çözeltiler

1.Kinematik

Cevap: a = 1,447 m/s²

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Birimler

v = 300/3,6 = 83,33 m/s

İvme

a = v²/(2s) = 83,33²/(2·2400) = 1,447 m/s²

Cevap

a = 1,447 m/s²
2.Kinematik

Cevap: t = 2,745 s

Sabit ivmeli hareket: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² ve v² = v₀² + 2·a·s. Bildiğiniz üç büyüklüğü ve aradığınız büyüklüğü içeren denklemi seçin ve işaretleri tek bir pozitif yöne göre tutarlı tutun.

Hareket denklemi

Yukarı pozitiftir ve yer, başlangıç noktasının h₀ altındadır.

−15 = 8·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 8·t − 15 = 0

İkinci derece denklemi çözün

Yalnızca pozitif kök fiziksel olarak anlamlıdır.

t = (8 + √(8² + 2·9,81·15))/9,81 = 2,745 s

Cevap

t = 2,745 s
3.Newton yasaları

Cevap: a = 1,923 m/s²

Newton’un ikinci yasası: bir cisme etkiyen net kuvvet, kütlesi ile ivmesinin çarpımına eşittir: ΣF = m·a. Bir serbest cisim diyagramı çizin, hareket doğrultusunda bir pozitif yön seçin ve o doğrultudaki tüm kuvvetleri toplayın: uygulanan kuvvetler, harekete karşı koyan μ·N sürtünmesi ve yer çekiminin bileşenleri.

Eğim boyunca kuvvetler

Eğim boyunca aşağı yön pozitiftir.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

İvme

a = 9,81·(sin 25° − 0,25·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,2266) = 1,923 m/s²

Cevap

a = 1,923 m/s²
4.Newton yasaları

Cevap: d = 10,24 m

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Yavaşlama

İki kuvvet de eğim aşağı yönlüdür; kütle sadeleşir.

a = 9,81·(sin 30° + 0,25·cos 30°) = 7,029 m/s²

Yol

d = v₀²/(2a) = 12²/(2·7,029) = 10,24 m

Cevap

d = 10,24 m
5.Eğik atış

Cevap: H = 33,69 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 40·cos 40° = 30,64 m/s
vy = v0·sin θ = 40·sin 40° = 25,71 m/s

En yüksek nokta

Tepede düşey hız sıfırdır: vy² = 2gH.

H = vy²/(2g) = 25,71²/(2·9,81) = 33,69 m

Cevap

H = 33,69 m
6.Eğik atış

Cevap: x = 133,7 m

Eğik atış: hava direnci yokken x = vxt ve y = h + vyt − ½gt². İki yön, aynı süreyi paylaşmaları dışında birbirinden bağımsızdır.

Atış hızını bileşenlerine ayırın

Yatay hız sabittir; düşey hareketin aşağı doğru sabit ivmesi g = 9,81 m/s² değerindedir.

vx = v0·cos θ = 34·cos 25° = 30,81 m/s
vy = v0·sin θ = 34·sin 25° = 14,37 m/s

Havada kalma süresi

y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0 denklemini pozitif kök için çözün.

0 = 30 + 14,37·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (14,37 + √(206,5 + 588,6))/9,81 = 4,339 s

Yatay mesafe

x = vx·t = 30,81·4,339 = 133,7 m

Cevap

x = 133,7 m
7.Dairesel hareket

Cevap: vmax = 23,02 m/s

Düzgün dairesel hareket: r yarıçaplı bir çember üzerinde v hızıyla hareket eden bir cisim merkeze doğru a = v²/r ivmesiyle ivmelenir; bu yüzden içe doğru F = m·v²/r net kuvvetine ihtiyaç duyar. Bu kuvveti gerçek bir etki sağlar: sürtünme, ip gerilmesi, yer çekimi ya da normal kuvvet.

Merkezcil kuvveti sürtünme sağlar

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,6·9,81·90) = 23,02 m/s

Cevap

vmax = 23,02 m/s (82,86 km/h)
8.Dairesel hareket

Cevap: Nbottom = 196,2 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Enerjinin korunumundan hız

v² = 2·9,81·20,25 = 397,3 m²/s²

Kuvvetler

Merkeze doğru pozitiftir.

N = m·v²/R + m·g = 2·397,3/4,5 + 19,62 = 196,2 N

Cevap

Nbottom = 196,2 N
9.İş ve enerji

Cevap: v = 10,8 m/s

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Eğim boyunca enerji denkliği

Blok d·sin θ kadar alçalırken sürtünme μmg·cos θ·d kadar enerji alır. Kütle sadeleşir.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·12·(0,7071 − 0,3·0,7071)) = 10,8 m/s

Cevap

v = 10,8 m/s
10.İş ve enerji

Cevap: d = 3,178 m

İş–enerji ilkesi: kinetik enerjideki değişim tüm kuvvetlerin işine eşittir. Yer çekimi ve yayları potansiyel enerji (mgh ve ½kx²) olarak yazmak bunu bir denkliğe çevirir: ilk enerji = son enerji + sürtünmeyle kaybedilen enerji (μN·d).

Yay enerjisi

x = 8 cm = 0,08 m
½kx² = ½·5000·0,08² = 16 J

Eğim boyunca enerji denkliği

m·g = 1·9,81 = 9,81 N
½kx² = mg·d·(sin θ + μ·cos θ)
d = 16/(9,81·(0,4226 + 0,1·0,9063)) = 3,178 m

Cevap

d = 3,178 m
11.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: v′2 = 5,333 m/s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Duran hedefle esnek çarpışma

Momentum ve enerji korunumunu birlikte çözmek bu iki sonucu verir.

v′1 = (5 − 2,5)/(5 + 2,5)·4 = 1,333 m/s
v′2 = 2·5/(5 + 2,5)·4 = 5,333 m/s

Cevap

v′2 = 5,333 m/s
12.Momentum ve çarpışmalar

Cevap: J = 3,2 N·s

Momentumun korunumu: bir çarpışma sırasında dış kuvvet etkimiyorsa, önceki toplam momentum Σm·v sonrakine eşittir. Hızların yönü vardır; bu yüzden bir pozitif yön seçin ve ters yöndeki hızlara eksi işareti verin. Esnek çarpışmada kinetik enerji de korunur; tamamen esnek olmayan çarpışmada cisimler birbirine yapışır.

Momentumdaki değişim

J = m·Δv = 0,1·(5 + 27) = 3,2 N·s

Cevap

J = 3,2 N·s
13.Rijit cismin dönmesi

Cevap: α = 9,197 rad/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Mafsala göre momentler

Bırakma anında ω = 0’dır, bu yüzden merkezcil ivme yoktur ve merkez doğrudan aşağı ivmelenir.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·1,6) = 9,197 rad/s²

Cevap

α = 9,197 rad/s²
14.Rijit cismin dönmesi

Cevap: μs = 0,1072

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Hareket denklemleri

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,6667·m·r²·(a/r) → f = 0,6667·m·a

İvme

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 15°/1,667 = 1,523 m/s²

Gereken sürtünme

f = c·m·a ≤ μ·m·g·cos θ → μ ≥ c·tan θ/(1 + c)
μs = 0,6667·tan 15°/1,667 = 0,1072

Cevap

μs = 0,1072
15.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: T2 = 321,7 N·m

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Motor torku

ω₁ = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T1 = P/ω₁ = 11000/100,5 = 109,4 N·m

Çıkış torku

T2 = 109,4·60/20·0,98 = 321,7 N·m

Cevap

T2 = 321,7 N·m
16.Dişliler ve dişli dizileri

Cevap: nout = 604,2 rpm

Dişli dizileri: birbirini kavrayan dişlilerin dişlerdeki hızı aynıdır, bu yüzden n₁·N₁ = n₂·N₂: dişi az olan dişli daha hızlı döner. Aynı mil üzerindeki dişliler aynı hızla döner. Güç (kayıplar düşülerek) aktarılır, bu yüzden hız düştüğünde tork artar: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η ve P = T·ω, burada ω = 2π·n/60.

Birinci kademe

nB = 1450·32/48 = 966,7 rpm = nC

İkinci kademe

nout = 966,7·20/32 = 604,2 rpm

Cevap

nout = 604,2 rpm

toplam oran = 2,4 : 1

17.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: x = 1,749 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Açısal frekans

ω = √(130/3,7) = 5,927 rad/s
ω·t = 5,927·0,9 = 5,335 rad

Yer değiştirme

x = A·cos(ω·t) = 3·cos(5,335) = 1,749 cm

Cevap

x = 1,749 cm
18.Yaylar ve sarkaçlar

Cevap: amax = 35,28 m/s²

Basit harmonik hareket: k sertlikli bir yaya bağlı m kütlesi ω = √(k/m) açısal frekansı ve T = 2π/ω = 2π·√(m/k) periyoduyla salınır. L uzunluğundaki basit sarkaç için T = 2π·√(L/g). A genliğiyle en büyük hız A·ω, en büyük ivme A·ω² ve enerji ½·k·A²’dir.

Açısal frekans

ω = √(490/2,5) = 14 rad/s

En büyük ivme

amax = A·ω² = 0,18·14² = 35,28 m/s²

Cevap

amax = 35,28 m/s²
19.Mekanik titreşimler

Cevap: fd = 1,273 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sönümsüz doğal frekans

ωn = √(20000/200) = 10 rad/s
fn = 10/(2π) = 1,592 Hz

Sönümlü doğal frekans

fd = fn·√(1 − ζ²) = 1,592·√(1 − 0,6²) = 1,273 Hz

Cevap

fd = 1,273 Hz
20.Mekanik titreşimler

Cevap: fn = 12,49 Hz

Kütle–yay sisteminin serbest titreşimi: sönümsüz doğal frekans rad/s cinsinden ωn = √(k/m) ve Hz cinsinden fn = ωn/(2π)’dir. Viskoz bir sönümleyici c, ζ = c/cc sönüm oranını verir; kritik sönüm cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn’dir. Az sönümlü bir sistem (ζ < 1) ωd = ωn·√(1 − ζ²) ile salınır. Paralel yaylar toplanır, k = k₁ + k₂; seri yaylar tersleriyle toplanır, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Eşdeğer rijitlik

Yalnızca k1 ve k2 paraleldir. Bu çift k3 ile seridir, bu yüzden onları tersleriyle birleştirin.

k12 = 20 + 30 = 50 kN/m
keq = 50·80/(50 + 80) = 30,77 kN/m

Doğal frekans

ωn = √(30769/5) = 78,45 rad/s
fn = 78,45/(2π) = 12,49 Hz

Cevap

fn = 12,49 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics