Mühendislik Matematiği 2: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 16 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Diferansiyel denklemler

Üstel büyüme/azalma
dy/dt = ky → y = y0ekt
Yarı ömür
k = ln 2 / t½
Newton’un soğuma yasası
T(t) = Ta + (T0 − Ta)e−kt
İntegrasyon çarpanı
y′ + p(x)y = q(x): μ = e∫p dx, (μy)′ = μq
Karıştırma tankı
dm/dt = r·c − (r/V)·m

Matrisler ve determinantlar

2×2 determinant
det = ad − bc
2×2 ters matris
A⁻¹ = (1/det)·[d −b; −c a]
Ürün
(AB)ij = Σk AikBkj
Özdeğerler
det(A − λI) = 0
Cramer kuralı
xi = det(Ai)/det(A)

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

İntegraller

Kuvvet kuralı
∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C
Belirli integral
∫ab f dx = F(b) − F(a)
Temel integraller
∫eˣ dx = eˣ, ∫1/x dx = ln|x|, ∫sin x dx = −cos x
Eğriler arasındaki alan
∫ab (f − g) dx

Yöntem

  1. Mümkünse integrali alınan ifadeyi basit terimlerin toplamı olarak yeniden yazın.
  2. Kuvvet kuralını uygulayın: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1); ex, 1/x, sin ve cos için standart integralleri kullanın.
  3. Bir fonksiyonu ve türevini bir arada gördüğünüzde değişken değiştirme kullanın.
  4. Belirli integralde F(b) − F(a)’yı hesaplayın.

Çok değişkenli analiz

Kısmi türevler
fx = ∂f/∂x (y constant), fxy = fyx
Gradyan
∇f = (fx, fy), largest slope |∇f|
Yönlü türev
Duf = ∇f·u, u = v/|v|
Teğet düzlem
z = f(a, b) + fx(x − a) + fy(y − b)
Zincir kuralı
dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt
İkinci türev testi
D = fxxfyy − fxy²: D > 0, fxx > 0 minimum; D > 0, fxx < 0 maximum; D < 0 saddle
Çift katlı integral
∬R f dA = ∫ab∫g(x)h(x) f dy dx
Kutupsal koordinatlar
x = r cos θ, y = r sin θ, dA = r dr dθ

Yöntem

  1. Kısmi türevde öbür değişkeni sabit sayın ve tek değişkenli kuralları kullanın.
  2. Gradyan sorularında ∇f = (fx, fy) değerini noktada hesaplayın; en dik eğim için |∇f|’i, yönlü türev için bir u birim vektörüyle ∇f·u’yu kullanın.
  3. Ekstremumlar için fx = 0 ve fy = 0 denklemlerini birlikte çözün, sonra her noktayı D = fxx·fyy − fxy² ile sınıflandırın.
  4. Çift katlı integral için bölgeyi çizin, iç sınırlar sınırlayıcı eğriler olacak şekilde sırayı (diskler için kutupsal koordinatları) seçin ve içtekinden başlayarak integral alın.

Diziler ve seriler

Aritmetik dizi
aₙ = a₁ + (n − 1)d, Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2
Geometrik dizi
aₙ = a₁rⁿ⁻¹, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r)
Sonsuz geometrik seri
S = a₁/(1 − r), |r| < 1
p-serisi
Σ1/kᵖ converges only for p > 1
Oran testi
L = lim |ak+1/ak|: L < 1 converges, L > 1 diverges
Yakınsaklık yarıçapı
R = lim |ck/ck+1|
Taylor polinomu
Pₙ(x) = Σ f⁽ᵏ⁾(a)(x − a)ᵏ/k!
Maclaurin serisi
eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + …, cos x = 1 − x²/2! + …, ln(1 + x) = x − x²/2 + …
Lagrange hata sınırı
|Rₙ| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!

Yöntem

  1. Türü belirleyin: aritmetik (sabit fark), geometrik (sabit oran), standart bir seri, bir kuvvet serisi ya da bir Taylor polinomu.
  2. Toplamlar için Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r) ya da |r| < 1 iken S = a₁/(1 − r) kullanın; a₁ toplamın ilk terimidir.
  3. Yakınsaklık için: önce n. terim testi, sonra Σ1/kᵖ ya da bir geometrik seriyle karşılaştırma; faktöriyeller ve k. kuvvetler için oran ya da kök testini kullanın.
  4. Taylor polinomları için f(a), f′(a), f″(a), … değerlerini listeleyin, k. türevi k!’e bölün ve hatayı M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)! ile sınırlayın.

Evrişim ve LTI sistemler

Ayrık evrişim
y[n] = Σ x[k]·h[n − k]
Sürekli evrişim
y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ
Uzunluk ve toplam
Ly = Lx + Lh − 1, Σy = Σx·Σh
Başlangıç, bitiş ve alan
t1 + t3 … t2 + t4, ∫y = ∫x·∫h
e^(−at)u(t)’ye basamak girişi
y(t) = (A/a)(1 − e−at)
Birinci dereceden sistem
y′ + a·y = b·x → h(t) = b·e−atu(t)
Birinci dereceden özyineleme
y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] → h[n] = b·aⁿ
h(t)’den geçen sinüs
|H(jω)|, ∠H(jω); H(jω) = b/(a + jω)
Fourier serisi genlikleri
kare ±A: 4A/(kπ), k tek; üçgen ±A: 8A/(π²k²), k tek; darbe katarı: A·D ve (2A/(kπ))|sin kπD|

Yöntem

  1. İki işareti de çizin ve her birinin sıfırdan farklı olduğu yeri not edin.
  2. h’yi çevirip kaydırın: her çıkış zamanı için iki işaretin çakıştığı aralığı bulun.
  3. Yalnızca o çakışma üzerinde çarpıp toplayın (ayrık) veya çarpıp integre edin (sürekli).
  4. Sonucu kontrol edin: çıkış, başlangıç zamanlarının toplamında başlar, bitiş zamanlarının toplamında biter; alanı veya toplamı da girişlerin alanlarının veya toplamlarının çarpımıdır.

2Alıştırma soruları

1.Diferansiyel denklemlerOrta
t (min)T (°C)15Ta​19 °C13 °C

5 °C’deki bir kutu gazoz buzdolabından çıkarılıp 29 °C’deki bir odaya alınıyor. 15 dakika sonra sıcaklığı 19 °C’dir. Newton’un soğuma yasasını izler: dT/dt = −k·(T − Tₐ). Başlangıçtan ne kadar süre sonra, t, 13 °C’ye ulaşır?

T0 = 5 °CTa = 29 °CT(15) = 19 °CT = 13 °C
t = min
2.Diferansiyel denklemlerZor
xy12(1, −3)y(2) = ?

x > 0 için y(1) = −3 koşuluyla y′ + 3y/x = 4 başlangıç değer problemini çözün. y(2) değerini bulun.

y′ + 3y/x = 4y(1) = −3
y(2) =
3.Matrisler ve determinantlarOrta
A =0−505−2−1435

Gösterilen 3×3 A matrisinin determinantı det A'ı bulun.

A = [0 −5 0; 5 −2 −1; 4 3 5]
det A =
4.Matrisler ve determinantlarZor
A =06−2−7

Gösterilen A matrisinin büyük özdeğeri λ'ı bulun.

A = [0 6; −2 −7]
λ =
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (3, 0, −4) ve b = (k, 5, 5) vektörlerinin dik olduğu k değerini bulun.

a = (3, 0, −4)b = (k, 5, 5)
k =
6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzab

n̂ birim vektörü hem a = (−1, 5, 1) hem de b = (3, −1, 5) vektörüne diktir ve pozitif z bileşenine sahiptir. Onun y bileşenini n̂y bulun.

a = (−1, 5, 1)b = (3, −1, 5)n̂z > 0
n̂y =
7.İntegrallerOrta
xy2y = 3x

y = 3x eğrisinin altında, x = 0’dan x = 2’e kadar olan bölge x ekseni etrafında döndürülüyor. Cismin (bir koni) hacmini V bulun.

y = 3x0 ≤ x ≤ 2
V =
8.İntegrallerZor
xyy = 0,5x2​y = 2x

y = 0,5x2 ve y = 2x ile sınırlanan bölgenin alanı A'ı bulun.

y = 0,5x2y = 2x
A =
9.Çok değişkenli analizOrta

z = 3 ln(x² + 4y²), x = 3t + 1 ve y = t² − 2. t = −1 anında dz/dt değerini bulmak için zincir kuralını kullanın.

z = 3 ln(x² + 4y²)x = 3t + 1y = t² − 2t = −1
dz/dt =
10.Çok değişkenli analizZor
xy−202−20AB

İşaretli noktalar f(x, y) = x³ − 12x + y² + 4y fonksiyonunun kritik noktalarıdır. Eyer noktasına tıklayın.

f(x, y) = x³ − 12x + y² + 4y
  1. 1A (−2, −2)
  2. 2B (2, −2)
11.Diziler ve serilerOrta
AΣ 2/k²k = 1 … ∞BΣ k!/3ᵏk = 1 … ∞CΣ (1 + 1/k)ᵏk = 1 … ∞DΣ (5/3)ᵏk = 1 … ∞

Dört serinin tam biri yakınsar. Ona tıklayın.

A: Σ 2/k²B: Σ k!/3ᵏC: Σ (1 + 1/k)ᵏD: Σ (5/3)ᵏ
  1. 1A: Σ 2/k²
  2. 2B: Σ k!/3ᵏ
  3. 3C: Σ (1 + 1/k)ᵏ
  4. 4D: Σ (5/3)ᵏ
12.Diziler ve serilerZor

f(x) = ln x fonksiyonunun a = 2 civarındaki Taylor serisinde (x − 2)³ teriminin katsayısını, c₃, bulun.

f(x) = ln xa = 2k = 3
c₃ =
13.Laplace dönüşümleriOrta
ReIm−1−2−3−4−5−61

F(s) = (4s + 13)/(s² + 11s + 30). Ters dönüşümü f(t) = A·e−5t + B·e−6t biçimindedir. A katsayısını kısmi kesirlerle bulun.

F(s) = (4s + 13)/(s² + 11s + 30)
A =
14.Laplace dönüşümleriZor
t (s)y(t)t = 0,3y(0,3) = ?

Bir sistem y″ + 9y′ + 18y = 54·u(t) denklemine uyuyor; y(0) = 3 ve y′(0) = 0’dır. t = 0 anında u(t) = 5 basamak girişi uygulanır. y(0,3) değerini Laplace dönüşümüyle bulun.

y″ + 9y′ + 18y = 54·u(t)y(0) = 3y′(0) = 0u(t) = 5t = 0,3 s
y(0.3) =
15.Evrişim ve LTI sistemlerOrta
x(t)t32h(t)t44

x(t) = 2 (0 ≤ t < 3 s için) darbesi, h(t) = 4 (0 ≤ t < 4 s için) darbesiyle evrişiliyor. y(t) = x(t) ∗ h(t) eğrisinin altındaki alanı (Ay) bulun.

x(t) = 2, 0 ≤ t < 3 sh(t) = 4, 0 ≤ t < 4 s
Ay =
16.Evrişim ve LTI sistemlerZor
δ[n]2+h[n]0,4·z⁻¹+

Bir sistem y[n] = 0,4·y[n − 1] + 2·x[n] denklemine uyar ve durgun başlar. Darbe yanıtı örneğini (h[4]) bulun.

y[n] = 0,4y[n − 1] + 2x[n]x[n] = δ[n]
h[4] =

3Çözeltiler

1.Diferansiyel denklemler

Cevap: t = 6,947 min

Birinci mertebe diferansiyel denklemler: dy/dt = k·y’nin çözümü y = y₀·ekt’dir (k > 0 için büyüme, k < 0 için azalma); T yarı ömrü k = ln 2/T verir. Newton’un soğuma yasası dT/dt = −k·(T − Tₐ), T(t) = Tₐ + (T₀ − Tₐ)·e−kt verir. y′ + p(x)·y = q(x) lineer denklemi μ = e∫p dx integrasyon çarpanıyla çözülür: (μy)′ = μq, dolayısıyla μy = ∫μq dx + C.

Soğuma sabiti

k = ln(-24/-10)/15 = 0,05836 min⁻¹

Hedefe ulaşma süresi

t = ln(-24/(−16))/0,05836 = 6,947 min

Cevap

t = 6,947 min
2.Diferansiyel denklemler

Cevap: y(2) = 1,5

Birinci mertebe diferansiyel denklemler: dy/dt = k·y’nin çözümü y = y₀·ekt’dir (k > 0 için büyüme, k < 0 için azalma); T yarı ömrü k = ln 2/T verir. Newton’un soğuma yasası dT/dt = −k·(T − Tₐ), T(t) = Tₐ + (T₀ − Tₐ)·e−kt verir. y′ + p(x)·y = q(x) lineer denklemi μ = e∫p dx integrasyon çarpanıyla çözülür: (μy)′ = μq, dolayısıyla μy = ∫μq dx + C.

İntegrasyon çarpanı

μ = e∫3/x dx = x3

İntegral alın

(x3y)′ = 4x3 → x3y = 4x4/4 + C

Başlangıç koşulu

−3 = 4/4 + C → C = −4

Hesaplayın

y(2) = (4·24/4 + (−4))/23 = 1,5

Cevap

y(2) = 1,5
3.Matrisler ve determinantlar

Cevap: det A = 145

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

İlk satırın 2×2 minörleri

M₁₁ = −7, M₁₂ = 29, M₁₃ = 23

Kofaktör açılımı

det A = 0·(−7) − (−5)·29 + 0·23 = 145

Cevap

det A = 145
4.Matrisler ve determinantlar

Cevap: λ = −3

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Karakteristik denklem

λ² − (−7)λ + (12) = 0

Çözün

λ = (−7 ± √(1))/2 → λ = −4, −3
λ = −3

Cevap

λ = −3
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: k = 6,667

Skaler çarpım: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ bir skalerdir. İki vektör arasındaki açıyı verir, cos θ = a·b/(|a|·|b|), ve vektörler dik olduğunda sıfırdır. a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü a·b/|b|’dir ve d yer değiştirmesi boyunca hareket eden sabit bir F kuvveti W = F·d işi yapar.

Skaler çarpım sıfıra eşit

a·b = 3·k + 0·5 + (−4)·5 = 0
−20 + 3·k = 0

k için çözün

k = −(−20)/3 = 6,667

Cevap

k = 6,667
6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: n̂y = −0,2615

Vektörel çarpım: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) her iki vektöre de diktir ve |a × b| = |a|·|b|·sin θ, bu vektörlerin gerdiği paralelkenarın alanıdır (üçgen bunun yarısıdır). Sıra önemlidir: b × a = −(a × b). A noktasına uygulanan F kuvvetinin O noktasına göre momenti MO = r × F’dir; burada r = A − O.

Vektörel çarpım

(a × b)x = aybz − azby = 5·5 − 1·(−1) = 26
(a × b)y = azbx − axbz = 1·3 − (−1)·5 = 8
(a × b)z = axby − aybx = (−1)·(−1) − 5·3 = −14

Normalleştirin

a × b’nin z bileşeni negatiftir, bu yüzden −(a × b) kullanın.

|a × b| = √(26² + 8² + (−14)²) = 30,59
n̂ = −(26, 8, −14)/30,59 = (−0,8498, −0,2615, 0,4576)
n̂y = −0,2615

Cevap

n̂y = −0,2615
7.İntegraller

Cevap: V = 75,4

Dönel cisim hacimleri: y = f(x) eğrisi altındaki x = a’dan x = b’ye bölgeyi x ekseni etrafında döndürmek, x’teki kesiti f(x) yarıçaplı bir disk olan bir cisim oluşturur. Diskleri toplamak V = π∫ₐᵇ f(x)² dx verir. Bölge bir dış R(x) eğrisi ile bir iç r(x) eğrisi arasında olduğunda her dilim bir rondeladır: V = π∫ₐᵇ (R(x)² − r(x)²) dx. Yarıçapların karesini çıkarmadan önce alın.

Disk yöntemi

V = π∫₀2 9x² dx

İntegral alın

V = π·9·2³/3 = 75,4

Cevap

V = 75,4

Kontrol: yarıçapı 6, yüksekliği 2 olan bir koninin hacmi (1/3)πr²h = 75,4.

8.İntegraller

Cevap: A = 5,333

Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.

Kesişim noktaları

0,5x2 = 2x → x = 0, x = 4

Üst eksi alt integrali alın

A = [x2 − 0,1667x3]04 = 5,333

Cevap

A = 5,333
9.Çok değişkenli analiz

Cevap: dz/dt = 1,5

Gradyan: ∇f = (fx, fy) en dik artış yönünü gösterir ve |∇f| en büyük değişim hızıdır. Bir v yönündeki yönlü türev, u = v/|v| birim vektörüyle Duf = ∇f·u’dur. (a, b) noktasındaki teğet düzlem z = f(a, b) + fx(a, b)(x − a) + fy(a, b)(y − b)’dir; f’nin o nokta yakınındaki doğrusal yaklaşımını verir. Zincir kuralı: dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt.

Nokta ve hızlar

x(−1) = −2, y(−1) = −1
dx/dt = 3, dy/dt = 2t = −2

Kısmi türevler

fx = 6x/(x² + 4y²) = −1,5
fy = 24y/(x² + 4y²) = −3

Zincir kuralı

dz/dt = (−1,5)·3 + (−3)·(−2) = 1,5

Cevap

dz/dt = 1,5
10.Çok değişkenli analiz

Cevap: A (−2, −2)

Kritik noktalar ve çift katlı integraller: bir kritik noktada fx = fy = 0’dır. D = fxxfyy − fxy² ile ikinci türev testi: D > 0 ve fxx > 0 yerel minimum, D > 0 ve fxx < 0 yerel maksimum, D < 0 eyer noktasıdır ve D = 0 hiçbir şeye karar vermez. Genel bir bölge üzerindeki çift katlı integralde iç sınırlar bölgeyi çevreleyen eğriler olsun; diskler ve daireler için kutupsal koordinatları kullanın: x = r cos θ, y = r sin θ ve dA = r dr dθ (r çarpanını unutmayın).

Kritik noktalar

fx = 0 ve fy = 0 denklemlerini birlikte çözün.

fx = (3x² − 12) = 0
fy = (2y + 4) = 0
(2, −2), (−2, −2)

İkinci türev testi

(2, −2): fxx = 12, fyy = 2, fxy = 0, D = 24 → yerel minimum
(−2, −2): fxx = −12, fyy = 2, fxy = 0, D = −24 → eyer noktası

Nokta

A (−2, −2): eyer noktası

Cevap

A (−2, −2)
11.Diziler ve seriler

Cevap: A: Σ 2/k²

Yakınsaklık: terimler 0’a gitmiyorsa seri ıraksar (n. terim testi). Σ1/kᵖ yalnızca p > 1 için, Σrᵏ yalnızca |r| < 1 için yakınsar. Terimleri büyük k için bunlara benziyorsa bir seriyi bunlardan biriyle karşılaştırın. Oran testi: L = lim |ak+1/ak|; kök testi: L = lim |ak|1/k. L < 1 yakınsar, L > 1 ıraksar, L = 1 hiçbir şeye karar vermez. Bir kuvvet serisi Σck(x − x₀)ᵏ, R = lim |ck/ck+1| olmak üzere |x − x₀| < R için yakınsar; terimleri 0’a azalan değişen işaretli bir seri yakınsar.

Her seriyi sınayın

A: Σ 2/k² → p = 2 > 1 olan p-serisi: yakınsar.
B: Σ k!/3ᵏ → Oran testi: L = lim (k + 1)/3 = ∞, ıraksar.
C: Σ (1 + 1/k)ᵏ → Terimler 0’a değil e’ye gider: n. terim testiyle ıraksar.
D: Σ (5/3)ᵏ → r = 5/3 > 1 olan geometrik seri: terimler büyür; bu yüzden ıraksar.

Cevap

A: Σ 2/k²

Cevap

A: Σ 2/k²
12.Diziler ve seriler

Cevap: c₃ = 0,04167

Taylor polinomları: x = a yakınında türevlenebilir bir fonksiyon Pₙ(x) = f(a) + f′(a)(x − a) + f″(a)(x − a)²/2! + … + f⁽ⁿ⁾(a)(x − a)ⁿ/n! ile yaklaşıklanır; a = 0 için bu Maclaurin polinomudur. Standart seriler: eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + x⁵/5! − …, cos x = 1 − x²/2! + x⁴/4! − …, ln(1 + x) = x − x²/2 + x³/3 − …, 1/(1 − x) = Σxᵏ. Lagrange hata sınırı: |f(x) − Pₙ(x)| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!; burada M, a ile x arasında |f⁽ⁿ⁺¹⁾|’in en büyük değeridir.

Türev f⁽³⁾

f⁽³⁾(x) = 2/x³

Katsayı

c₃ = f⁽³⁾(2)/3! = 2/(2³·6) = 0,04167
c₃ = 0,04167

Cevap

c₃ = 0,04167
13.Laplace dönüşümleri

Cevap: A = −7

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Paydayı çarpanlarına ayırın

s² + 11s + 30 = (s + 5)(s + 6)
F(s) = A/(s + 5) + B/(s + 6)

Kapatma kuralı

(s + 5) ile çarpın ve s = −5 koyun: B terimi yok olur.

A = (4s + 13)/(s + 6) |s = −5 = −7/1 = −7

Cevap

A = −7
(B = 11, dolayısıyla f(t) = −7·e−5t + 11·e−6t)
14.Laplace dönüşümleri

Cevap: y(0.3) = 7,226

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Denklemi dönüştürün

(s² + 9s + 18)·Y(s) = 3s + 27 + 270/s
Y(s) = (3s² + 27s + 270)/(s(s + 3)(s + 6))

Kısmi kesirler

A = 270/(3·6) = 15
B = 216/((−3)·3) = −24
C = 216/((−6)·(−3)) = 12

Sonuç

y(t) = 15 − 24·e−3t + 12·e−6t
y(0,3) = 7,226

Cevap

y(0,3) = 7,226

Kontrol: y(0) = A + B + C = 3.

15.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: Ay = 96

Sürekli evrişim: y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ. h’yi çevirin, t konumuna kaydırın ve çakışan kısımların çarpımını integre edin. Nedensel işaretler için integral 0’dan t’ye kadar alınır. Yararlı sonuçlar: y’nin alanı, x’in alanı çarpı h’nin alanıdır; x, t₁’den t₂’ye ve h, t₃’ten t₄’e kadar sürüyorsa y, t₁ + t₃’ten t₂ + t₄’e kadar sürer. h(t) = e−atu(t) ve A yüksekliğinde bir basamak için y(t) = (A/a)(1 − e−at).

Girişlerin alanları

∫x dt = 2·3 = 6
∫h dt = 4·4 = 16

Çıkışın alanı

Ay = 6·16 = 96

Cevap

Ay = 96
16.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: h[4] = 0,0512

Darbe yanıtı ve Fourier serisi: h(t) darbe yanıtı bir LTI sistemi tamamen tanımlar: y′ + a·y = b·x için h(t) = b·e−atu(t), y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] için ise h[n] = b·aⁿu[n]’dir. cos ωt sinüsü, |H(jω)| kazancı ve ∠H(jω) fazıyla geçer; burada H, h’nin Fourier dönüşümüdür. Periyodik bir işaret, k/T’deki harmoniklerin toplamıdır: ±A’lık bir kare dalgada yalnızca tek harmonikler vardır ve genlikleri 4A/(kπ)’dir; tepe değeri A olan bir üçgen dalgada 8A/(π²k²), A yüksekliğinde ve D görev oranında bir darbe katarında ise ortalama A·D ve harmonikler (2A/(kπ))·|sin(kπD)|’dir.

Yineleyin

h[0] = 2
h[1] = 0,8
h[2] = 0,32
h[3] = 0,128
h[4] = 0,0512

Sonuç

h[4] = 2·(0,4)4 = 0,0512

Cevap

h[4] = 0,0512

ExamProblems · examproblems.com/courses/engineering-mathematics-2