Mühendislik Matematiği 2: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 16 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Diferansiyel denklemler

Üstel büyüme/azalma
dy/dt = ky → y = y0ekt
Yarı ömür
k = ln 2 / t½
Newton’un soğuma yasası
T(t) = Ta + (T0 − Ta)e−kt
İntegrasyon çarpanı
y′ + p(x)y = q(x): μ = e∫p dx, (μy)′ = μq
Karıştırma tankı
dm/dt = r·c − (r/V)·m

Matrisler ve determinantlar

2×2 determinant
det = ad − bc
2×2 ters matris
A⁻¹ = (1/det)·[d −b; −c a]
Ürün
(AB)ij = Σk AikBkj
Özdeğerler
det(A − λI) = 0
Cramer kuralı
xi = det(Ai)/det(A)

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

İntegraller

Kuvvet kuralı
∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C
Belirli integral
∫ab f dx = F(b) − F(a)
Temel integraller
∫eˣ dx = eˣ, ∫1/x dx = ln|x|, ∫sin x dx = −cos x
Eğriler arasındaki alan
∫ab (f − g) dx

Yöntem

  1. Mümkünse integrali alınan ifadeyi basit terimlerin toplamı olarak yeniden yazın.
  2. Kuvvet kuralını uygulayın: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1); ex, 1/x, sin ve cos için standart integralleri kullanın.
  3. Bir fonksiyonu ve türevini bir arada gördüğünüzde değişken değiştirme kullanın.
  4. Belirli integralde F(b) − F(a)’yı hesaplayın.

Çok değişkenli analiz

Kısmi türevler
fx = ∂f/∂x (y constant), fxy = fyx
Gradyan
∇f = (fx, fy), largest slope |∇f|
Yönlü türev
Duf = ∇f·u, u = v/|v|
Teğet düzlem
z = f(a, b) + fx(x − a) + fy(y − b)
Zincir kuralı
dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt
İkinci türev testi
D = fxxfyy − fxy²: D > 0, fxx > 0 minimum; D > 0, fxx < 0 maximum; D < 0 saddle
Çift katlı integral
∬R f dA = ∫ab∫g(x)h(x) f dy dx
Kutupsal koordinatlar
x = r cos θ, y = r sin θ, dA = r dr dθ

Yöntem

  1. Kısmi türevde öbür değişkeni sabit sayın ve tek değişkenli kuralları kullanın.
  2. Gradyan sorularında ∇f = (fx, fy) değerini noktada hesaplayın; en dik eğim için |∇f|’i, yönlü türev için bir u birim vektörüyle ∇f·u’yu kullanın.
  3. Ekstremumlar için fx = 0 ve fy = 0 denklemlerini birlikte çözün, sonra her noktayı D = fxx·fyy − fxy² ile sınıflandırın.
  4. Çift katlı integral için bölgeyi çizin, iç sınırlar sınırlayıcı eğriler olacak şekilde sırayı (diskler için kutupsal koordinatları) seçin ve içtekinden başlayarak integral alın.

Diziler ve seriler

Aritmetik dizi
aₙ = a₁ + (n − 1)d, Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2
Geometrik dizi
aₙ = a₁rⁿ⁻¹, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r)
Sonsuz geometrik seri
S = a₁/(1 − r), |r| < 1
p-serisi
Σ1/kᵖ converges only for p > 1
Oran testi
L = lim |ak+1/ak|: L < 1 converges, L > 1 diverges
Yakınsaklık yarıçapı
R = lim |ck/ck+1|
Taylor polinomu
Pₙ(x) = Σ f⁽ᵏ⁾(a)(x − a)ᵏ/k!
Maclaurin serisi
eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + …, cos x = 1 − x²/2! + …, ln(1 + x) = x − x²/2 + …
Lagrange hata sınırı
|Rₙ| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!

Yöntem

  1. Türü belirleyin: aritmetik (sabit fark), geometrik (sabit oran), standart bir seri, bir kuvvet serisi ya da bir Taylor polinomu.
  2. Toplamlar için Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r) ya da |r| < 1 iken S = a₁/(1 − r) kullanın; a₁ toplamın ilk terimidir.
  3. Yakınsaklık için: önce n. terim testi, sonra Σ1/kᵖ ya da bir geometrik seriyle karşılaştırma; faktöriyeller ve k. kuvvetler için oran ya da kök testini kullanın.
  4. Taylor polinomları için f(a), f′(a), f″(a), … değerlerini listeleyin, k. türevi k!’e bölün ve hatayı M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)! ile sınırlayın.

Evrişim ve LTI sistemler

Ayrık evrişim
y[n] = Σ x[k]·h[n − k]
Sürekli evrişim
y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ
Uzunluk ve toplam
Ly = Lx + Lh − 1, Σy = Σx·Σh
Başlangıç, bitiş ve alan
t1 + t3 … t2 + t4, ∫y = ∫x·∫h
e^(−at)u(t)’ye basamak girişi
y(t) = (A/a)(1 − e−at)
Birinci dereceden sistem
y′ + a·y = b·x → h(t) = b·e−atu(t)
Birinci dereceden özyineleme
y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] → h[n] = b·aⁿ
h(t)’den geçen sinüs
|H(jω)|, ∠H(jω); H(jω) = b/(a + jω)
Fourier serisi genlikleri
kare ±A: 4A/(kπ), k tek; üçgen ±A: 8A/(π²k²), k tek; darbe katarı: A·D ve (2A/(kπ))|sin kπD|

Yöntem

  1. İki işareti de çizin ve her birinin sıfırdan farklı olduğu yeri not edin.
  2. h’yi çevirip kaydırın: her çıkış zamanı için iki işaretin çakıştığı aralığı bulun.
  3. Yalnızca o çakışma üzerinde çarpıp toplayın (ayrık) veya çarpıp integre edin (sürekli).
  4. Sonucu kontrol edin: çıkış, başlangıç zamanlarının toplamında başlar, bitiş zamanlarının toplamında biter; alanı veya toplamı da girişlerin alanlarının veya toplamlarının çarpımıdır.

2Alıştırma soruları

1.Diferansiyel denklemlerOrta
t (min)T (°C)42Ta​T = ?

400 °C’deki dövme çelik bir parça 25 °C’deki bir atölyede soğumaya bırakılıyor. Newton’un soğuma yasasını izler: dT/dt = −k·(T − Tₐ). k = 0,04 min⁻¹ ile 42 dakika sonraki sıcaklığı T değerini bulun.

T0 = 400 °CTa = 25 °Ck = 0,04 min⁻¹t = 42 min
T = °C
2.Diferansiyel denklemlerZor
tyy(0) = 10y(0,25) = ?

y″ + 4y′ + 29y = 0 denklemini y(0) = 10 ve y′(0) = 0 ile (durgun halden bırakılarak) çözün. y(0,25) değerini bulun; açılar radyan cinsinden.

y″ + 4y′ + 29y = 0y(0) = 10y′(0) = 0
y(0.25) =
3.Matrisler ve determinantlarOrta
A =041−1B =−1232

Gösterilen matrisler için C = AB olsun. c12 elemanını bulun (satır 1, sütun 2).

A = [0 4; 1 −1]B = [−1 2; 3 2]
c12 =
4.Matrisler ve determinantlarZor
A =16−45b =−8−2

x + 6y = −8 ve −4x + 5y = −2 sistemini çözün. x'yi bulun.

x + 6y = −8−4x + 5y = −2
x =
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (−3, −1, −1) ve b = (−1, k, 1) vektörlerinin dik olduğu k değerini bulun.

a = (−3, −1, −1)b = (−1, k, 1)
k =
6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzrFOA

F = (−30, 10, 10) N kuvveti A(2, 3, 0) noktasına etki ediyor. Koordinatlar metre cinsindendir. Kuvvetin O(0, −3, 2) noktası noktasına göre momentinin y bileşenini My bulun.

F = (−30, 10, 10) NA(2, 3, 0) mO(0, −3, 2) m
My = N·m
7.İntegrallerOrta
xyπ/2y = x·cos x

I = ∫₀π/2 x·cos x dx değerini hesaplayın (x radyan cinsinden).

∫₀π/2 x·cos x dx
I =
8.İntegrallerZor
xyy = x2​y = 3x

y = x2 ve y = 3x ile sınırlanan bölgenin alanı A'ı bulun.

y = x2y = 3x
A =
9.Çok değişkenli analizOrta
xy21P

z = 2 sin(−x + 3y) yüzeyine (x, y) = (2, 1) noktasındaki teğet düzlem z = px + qy + c olarak yazılabilir. c değerini bulun.

f(x, y) = 2 sin(−x + 3y)(a, b) = (2, 1)
c =
10.Çok değişkenli analizZor
xyx = 2y = 3x26

y = 0, x = 2 ve y = 3x ile sınırlanan T üçgeni üzerinde I = ∬T (4x + 3y) dA integralini hesaplayın.

f = 4x + 3y0 ≤ x ≤ 20 ≤ y ≤ 3x
I =
11.Diziler ve serilerOrta
AΣ (1/2)ᵏk = 1 … ∞BΣ (5/3)ᵏk = 1 … ∞CΣ ln k / kk = 1 … ∞DΣ (5k + 1)/(k + 2)k = 1 … ∞

Dört serinin tam biri yakınsar. Ona tıklayın.

A: Σ (1/2)ᵏB: Σ (5/3)ᵏC: Σ ln k / kD: Σ (5k + 1)/(k + 2)
  1. 1A: Σ (1/2)ᵏ
  2. 2B: Σ (5/3)ᵏ
  3. 3C: Σ ln k / k
  4. 4D: Σ (5k + 1)/(k + 2)
12.Diziler ve serilerZor

f(x) = ln x fonksiyonunun a = 3 civarındaki Taylor serisinde (x − 3)² teriminin katsayısını, c₂, bulun.

f(x) = ln xa = 3k = 2
c₂ =
13.Laplace dönüşümleriOrta
ReIm−5−10−15−20−25−30−35

F(s) = (s + 34)/(s² + 6s + 25) için f(t)’yi tam kareye tamamlayarak bulun ve f(0,5) değerini hesaplayın.

F(s) = (s + 34)/(s² + 6s + 25)t = 0,5 s
f(0.5) =
14.Laplace dönüşümleriZor
t (s)y(t)t = 0,6y(0,6) = ?

y″ + 5y′ + 6y = 0 denklemini y(0) = −8 ve y′(0) = −9 ile Laplace dönüşümü kullanarak çözün ve y(0,6) değerini bulun.

y″ + 5y′ + 6y = 0y(0) = −8y′(0) = −9t = 0,6 s
y(0.6) =
15.Evrişim ve LTI sistemlerOrta
x(t)t4h(t)t1

x(t) = 4·e−4tu(t) girişi, h(t) = e−5tu(t) olan bir sisteme uygulanıyor. t = 1 s anında çıkışı (y(1)) bulun.

x(t) = 4·e−4tu(t)h(t) = e−5tu(t)t = 1 s
y(1) =
16.Evrişim ve LTI sistemlerZor
10cos(2t)h(t) = 2e−2t​u(t)y(t)

x(t) = 10·cos(2t) girişi, h(t) = 2·e−2tu(t) olan bir sisteme uygulanıyor. Kalıcı durum çıkışının girişe göre fazını (φ) derece cinsinden bulun.

h(t) = 2e−2tu(t)x(t) = 10cos(2t)
φ = °

3Çözeltiler

1.Diferansiyel denklemler

Cevap: T = 94,89 °C

Birinci mertebe diferansiyel denklemler: dy/dt = k·y’nin çözümü y = y₀·ekt’dir (k > 0 için büyüme, k < 0 için azalma); T yarı ömrü k = ln 2/T verir. Newton’un soğuma yasası dT/dt = −k·(T − Tₐ), T(t) = Tₐ + (T₀ − Tₐ)·e−kt verir. y′ + p(x)·y = q(x) lineer denklemi μ = e∫p dx integrasyon çarpanıyla çözülür: (μy)′ = μq, dolayısıyla μy = ∫μq dx + C.

Soğuma yasasının çözümü

T(t) = 25 + 375·e−0,04t

t’yi yerine koyun

T(42) = 25 + 375·0,1864 = 94,89 °C

Cevap

T = 94,89 °C
2.Diferansiyel denklemler

Cevap: y(0.25) = 4,215

İkinci mertebeden doğrusal denklemler: y″ + b·y′ + c·y = 0 için y = ert deneyin: bu, r² + b·r + c = 0 karakteristik denklemini verir. İki farklı gerçek kök r₁ ≠ r₂, y = A·er₁t + B·er₂t verir (aşırı sönümlü); çift kök r, y = (A + Bt)·ert verir (kritik sönümlü); −α ± jω karmaşık kökleri y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) verir (az sönümlü, salınımlı). Başlangıç değerleri y(0) ve y′(0), A ile B’yi belirler. y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0 biçiminde yazıldığında ωn doğal frekans, ζ sönüm oranıdır: ζ < 1 salınım yapar. Sabit bir girişle, y″ + by′ + cy = c·K, çözüm K sürekli değeri artı serbest tepkidir.

Karmaşık kökler

r = −2 ± 5j

Sabitler

A = 10, B = 2·10/5 = 4

Hesaplayın

y(0,25) = e−0,5(10·cos 1,25 + 4·sin 1,25) = 4,215

Cevap

y(0,25) = 4,215
3.Matrisler ve determinantlar

Cevap: c12 = 8

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Satır çarpı sütun

c12 = 0·2 + 4·2 = 8

Cevap

c12 = 8
4.Matrisler ve determinantlar

Cevap: x = −0,9655

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Katsayılar matrisinin determinantı

det A = 1·5 − 6·(−4) = 29

x sütununu değiştirin

det Aₓ = (−8)·5 − 6·(−2) = −28
x = −28/29 = −0,9655

Cevap

x = −0,9655
y = −1,172
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: k = 2

Skaler çarpım: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ bir skalerdir. İki vektör arasındaki açıyı verir, cos θ = a·b/(|a|·|b|), ve vektörler dik olduğunda sıfırdır. a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü a·b/|b|’dir ve d yer değiştirmesi boyunca hareket eden sabit bir F kuvveti W = F·d işi yapar.

Skaler çarpım sıfıra eşit

a·b = (−3)·(−1) + (−1)·k + (−1)·1 = 0
2 + (−1)·k = 0

k için çözün

k = −2/(−1) = 2

Cevap

k = 2
6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: My = 40 N·m

Vektörel çarpım: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) her iki vektöre de diktir ve |a × b| = |a|·|b|·sin θ, bu vektörlerin gerdiği paralelkenarın alanıdır (üçgen bunun yarısıdır). Sıra önemlidir: b × a = −(a × b). A noktasına uygulanan F kuvvetinin O noktasına göre momenti MO = r × F’dir; burada r = A − O.

O’dan A’ya konum vektörü

r = A − O = (2, 3, 0) − (0, −3, 2) = (2, 6, −2) m

Moment M = r × F

(r × F)x = ryFz − rzFy = 6·10 − (−2)·10 = 80 N·m
(r × F)y = rzFx − rxFz = (−2)·(−30) − 2·10 = 40 N·m
(r × F)z = rxFy − ryFx = 2·10 − 6·(−30) = 200 N·m

İstenen bileşen

My = 40 N·m

Cevap

My = 40 N·m
7.İntegraller

Cevap: I = 0,5708

Kısmi integrasyon: ∫u·dv = u·v − ∫v·du, çarpım kuralından gelir. u olarak türevi alındığında basitleşen çarpanı (x’in bir kuvveti ya da ln x), dv olarak ise integralini alabildiğiniz çarpanı (eˣ, sin x, cos x ya da u = ln x iken x) seçin. Belirli integralde u·v’yi iki sınırda hesaplayın: ∫ₐᵇ u dv = [u·v]ₐᵇ − ∫ₐᵇ v du. x² çarpanı iki tur gerektirir.

u ve dv’yi seçin

u = x, du = dx; dv = cos x dx, v = sin x

İlkel fonksiyon

∫x cos x dx = x sin x − ∫sin x dx = x sin x + cos x

Limitler

(π/2·sin π/2 + cos π/2) − (0 + 1) = 0,5708

Cevap

I = 0,5708
8.İntegraller

Cevap: A = 4,5

Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.

Kesişim noktaları

x2 = 3x → x = 0, x = 3

Üst eksi alt integrali alın

A = [1,5x2 − 0,3333x3]03 = 4,5

Cevap

A = 4,5
9.Çok değişkenli analiz

Cevap: c = 0,6023

Gradyan: ∇f = (fx, fy) en dik artış yönünü gösterir ve |∇f| en büyük değişim hızıdır. Bir v yönündeki yönlü türev, u = v/|v| birim vektörüyle Duf = ∇f·u’dur. (a, b) noktasındaki teğet düzlem z = f(a, b) + fx(a, b)(x − a) + fy(a, b)(y − b)’dir; f’nin o nokta yakınındaki doğrusal yaklaşımını verir. Zincir kuralı: dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt.

Noktadaki değer ve eğimler

f(2, 1) = 1,683
fx = −2 cos(−x + 3y) → fx(2, 1) = −1,081
fy = 6 cos(−x + 3y) → fy(2, 1) = 3,242

Teğet düzlem

z = 1,683 − 1,081(x − 2) + 3,242(y − 1)
z = −1,081x + 3,242y + 0,6023

Sabit terim

c = 0,6023

Cevap

c = 0,6023
10.Çok değişkenli analiz

Cevap: I = 68

Kritik noktalar ve çift katlı integraller: bir kritik noktada fx = fy = 0’dır. D = fxxfyy − fxy² ile ikinci türev testi: D > 0 ve fxx > 0 yerel minimum, D > 0 ve fxx < 0 yerel maksimum, D < 0 eyer noktasıdır ve D = 0 hiçbir şeye karar vermez. Genel bir bölge üzerindeki çift katlı integralde iç sınırlar bölgeyi çevreleyen eğriler olsun; diskler ve daireler için kutupsal koordinatları kullanın: x = r cos θ, y = r sin θ ve dA = r dr dθ (r çarpanını unutmayın).

Limitler

0 ≤ x ≤ 2, 0 ≤ y ≤ 3x

İç integral

∫03x (4x + 3y) dy = 4x·3x + 3·(3x)²/2 = 25,5x²

Dış integral

I = 25,5·2³/3 = 68

Cevap

I = 68
11.Diziler ve seriler

Cevap: A: Σ (1/2)ᵏ

Yakınsaklık: terimler 0’a gitmiyorsa seri ıraksar (n. terim testi). Σ1/kᵖ yalnızca p > 1 için, Σrᵏ yalnızca |r| < 1 için yakınsar. Terimleri büyük k için bunlara benziyorsa bir seriyi bunlardan biriyle karşılaştırın. Oran testi: L = lim |ak+1/ak|; kök testi: L = lim |ak|1/k. L < 1 yakınsar, L > 1 ıraksar, L = 1 hiçbir şeye karar vermez. Bir kuvvet serisi Σck(x − x₀)ᵏ, R = lim |ck/ck+1| olmak üzere |x − x₀| < R için yakınsar; terimleri 0’a azalan değişen işaretli bir seri yakınsar.

Her seriyi sınayın

A: Σ (1/2)ᵏ → r = 1/2 olan geometrik seri, |r| < 1: yakınsar.
B: Σ (5/3)ᵏ → r = 5/3 > 1 olan geometrik seri: terimler büyür; bu yüzden ıraksar.
C: Σ ln k / k → k ≥ 3 için 1/k’dan büyüktür: harmonik seriyle karşılaştırmayla ıraksar.
D: Σ (5k + 1)/(k + 2) → Terimler 0’a değil 5’a gider: n. terim testiyle ıraksar.

Cevap

A: Σ (1/2)ᵏ

Cevap

A: Σ (1/2)ᵏ
12.Diziler ve seriler

Cevap: c₂ = −0,05556

Taylor polinomları: x = a yakınında türevlenebilir bir fonksiyon Pₙ(x) = f(a) + f′(a)(x − a) + f″(a)(x − a)²/2! + … + f⁽ⁿ⁾(a)(x − a)ⁿ/n! ile yaklaşıklanır; a = 0 için bu Maclaurin polinomudur. Standart seriler: eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + x⁵/5! − …, cos x = 1 − x²/2! + x⁴/4! − …, ln(1 + x) = x − x²/2 + x³/3 − …, 1/(1 − x) = Σxᵏ. Lagrange hata sınırı: |f(x) − Pₙ(x)| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!; burada M, a ile x arasında |f⁽ⁿ⁺¹⁾|’in en büyük değeridir.

Türev f⁽²⁾

f⁽²⁾(x) = −1/x²

Katsayı

c₂ = f⁽²⁾(3)/2! = −1/(3²·2) = −0,05556
c₂ = −0,05556

Cevap

c₂ = −0,05556
13.Laplace dönüşümleri

Cevap: f(0.5) = 1,48

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Tam kareye tamamlayın

s² + 6s + 25 = (s + 3)² + 16 = (s + 3)² + 4²

Payı eşleştirin

F(s) = 1·(s + 3)/((s + 3)² + 4²) + (31/4)·4/((s + 3)² + 4²)

Ters dönüşüm

f(t) = e−3t·(cos 4t + 7,75·sin 4t)
f(0,5) = e−3·0,5·(cos(4·0,5) + 7,75·sin(4·0,5)) = 1,48

Cevap

f(0,5) = 1,48
14.Laplace dönüşümleri

Cevap: y(0.6) = −5,807

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Denklemi dönüştürün

s²Y − (−8)s − (−9) + 5(sY − (−8)) + 6Y = 0
Y(s) = (−8s − 49)/((s + 2)(s + 3))

Kısmi kesirler

A = −33/1 = −33
B = −25/(−1) = 25

Sonuç

y(t) = −33·e−2t + 25·e−3t
y(0,6) = −5,807

Cevap

y(0,6) = −5,807

Kontrol: y(0) = A + B = −8.

15.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: y(1) = 0,04631

Sürekli evrişim: y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ. h’yi çevirin, t konumuna kaydırın ve çakışan kısımların çarpımını integre edin. Nedensel işaretler için integral 0’dan t’ye kadar alınır. Yararlı sonuçlar: y’nin alanı, x’in alanı çarpı h’nin alanıdır; x, t₁’den t₂’ye ve h, t₃’ten t₄’e kadar sürüyorsa y, t₁ + t₃’ten t₂ + t₄’e kadar sürer. h(t) = e−atu(t) ve A yüksekliğinde bir basamak için y(t) = (A/a)(1 − e−at).

Evrişim integrali

y(t) = 4e−5t∫₀ᵗ e−(4 − 5)τ dτ = 4(e−5t − e−4t)/(−1)

Hesaplayın

y(1) = 4·(0,006738 − 0,01832)/(−1) = 0,04631

Cevap

y(1) = 0,04631
16.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: φ = −45 °

Darbe yanıtı ve Fourier serisi: h(t) darbe yanıtı bir LTI sistemi tamamen tanımlar: y′ + a·y = b·x için h(t) = b·e−atu(t), y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] için ise h[n] = b·aⁿu[n]’dir. cos ωt sinüsü, |H(jω)| kazancı ve ∠H(jω) fazıyla geçer; burada H, h’nin Fourier dönüşümüdür. Periyodik bir işaret, k/T’deki harmoniklerin toplamıdır: ±A’lık bir kare dalgada yalnızca tek harmonikler vardır ve genlikleri 4A/(kπ)’dir; tepe değeri A olan bir üçgen dalgada 8A/(π²k²), A yüksekliğinde ve D görev oranında bir darbe katarında ise ortalama A·D ve harmonikler (2A/(kπ))·|sin(kπD)|’dir.

Frekans yanıtı

H(jω) = 2/(2 + jω)

Giriş frekansındaki faz

φ = −atan(2/2) = −45°

Cevap

φ = −45°

ExamProblems · examproblems.com/courses/engineering-mathematics-2