Mühendislik Matematiği 2: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 16 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Diferansiyel denklemler

Üstel büyüme/azalma
dy/dt = ky → y = y0ekt
Yarı ömür
k = ln 2 / t½
Newton’un soğuma yasası
T(t) = Ta + (T0 − Ta)e−kt
İntegrasyon çarpanı
y′ + p(x)y = q(x): μ = e∫p dx, (μy)′ = μq
Karıştırma tankı
dm/dt = r·c − (r/V)·m

Matrisler ve determinantlar

2×2 determinant
det = ad − bc
2×2 ters matris
A⁻¹ = (1/det)·[d −b; −c a]
Ürün
(AB)ij = Σk AikBkj
Özdeğerler
det(A − λI) = 0
Cramer kuralı
xi = det(Ai)/det(A)

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

İntegraller

Kuvvet kuralı
∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C
Belirli integral
∫ab f dx = F(b) − F(a)
Temel integraller
∫eˣ dx = eˣ, ∫1/x dx = ln|x|, ∫sin x dx = −cos x
Eğriler arasındaki alan
∫ab (f − g) dx

Yöntem

  1. Mümkünse integrali alınan ifadeyi basit terimlerin toplamı olarak yeniden yazın.
  2. Kuvvet kuralını uygulayın: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1); ex, 1/x, sin ve cos için standart integralleri kullanın.
  3. Bir fonksiyonu ve türevini bir arada gördüğünüzde değişken değiştirme kullanın.
  4. Belirli integralde F(b) − F(a)’yı hesaplayın.

Çok değişkenli analiz

Kısmi türevler
fx = ∂f/∂x (y constant), fxy = fyx
Gradyan
∇f = (fx, fy), largest slope |∇f|
Yönlü türev
Duf = ∇f·u, u = v/|v|
Teğet düzlem
z = f(a, b) + fx(x − a) + fy(y − b)
Zincir kuralı
dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt
İkinci türev testi
D = fxxfyy − fxy²: D > 0, fxx > 0 minimum; D > 0, fxx < 0 maximum; D < 0 saddle
Çift katlı integral
∬R f dA = ∫ab∫g(x)h(x) f dy dx
Kutupsal koordinatlar
x = r cos θ, y = r sin θ, dA = r dr dθ

Yöntem

  1. Kısmi türevde öbür değişkeni sabit sayın ve tek değişkenli kuralları kullanın.
  2. Gradyan sorularında ∇f = (fx, fy) değerini noktada hesaplayın; en dik eğim için |∇f|’i, yönlü türev için bir u birim vektörüyle ∇f·u’yu kullanın.
  3. Ekstremumlar için fx = 0 ve fy = 0 denklemlerini birlikte çözün, sonra her noktayı D = fxx·fyy − fxy² ile sınıflandırın.
  4. Çift katlı integral için bölgeyi çizin, iç sınırlar sınırlayıcı eğriler olacak şekilde sırayı (diskler için kutupsal koordinatları) seçin ve içtekinden başlayarak integral alın.

Diziler ve seriler

Aritmetik dizi
aₙ = a₁ + (n − 1)d, Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2
Geometrik dizi
aₙ = a₁rⁿ⁻¹, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r)
Sonsuz geometrik seri
S = a₁/(1 − r), |r| < 1
p-serisi
Σ1/kᵖ converges only for p > 1
Oran testi
L = lim |ak+1/ak|: L < 1 converges, L > 1 diverges
Yakınsaklık yarıçapı
R = lim |ck/ck+1|
Taylor polinomu
Pₙ(x) = Σ f⁽ᵏ⁾(a)(x − a)ᵏ/k!
Maclaurin serisi
eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + …, cos x = 1 − x²/2! + …, ln(1 + x) = x − x²/2 + …
Lagrange hata sınırı
|Rₙ| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!

Yöntem

  1. Türü belirleyin: aritmetik (sabit fark), geometrik (sabit oran), standart bir seri, bir kuvvet serisi ya da bir Taylor polinomu.
  2. Toplamlar için Sₙ = n(a₁ + aₙ)/2, Sₙ = a₁(1 − rⁿ)/(1 − r) ya da |r| < 1 iken S = a₁/(1 − r) kullanın; a₁ toplamın ilk terimidir.
  3. Yakınsaklık için: önce n. terim testi, sonra Σ1/kᵖ ya da bir geometrik seriyle karşılaştırma; faktöriyeller ve k. kuvvetler için oran ya da kök testini kullanın.
  4. Taylor polinomları için f(a), f′(a), f″(a), … değerlerini listeleyin, k. türevi k!’e bölün ve hatayı M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)! ile sınırlayın.

Evrişim ve LTI sistemler

Ayrık evrişim
y[n] = Σ x[k]·h[n − k]
Sürekli evrişim
y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ
Uzunluk ve toplam
Ly = Lx + Lh − 1, Σy = Σx·Σh
Başlangıç, bitiş ve alan
t1 + t3 … t2 + t4, ∫y = ∫x·∫h
e^(−at)u(t)’ye basamak girişi
y(t) = (A/a)(1 − e−at)
Birinci dereceden sistem
y′ + a·y = b·x → h(t) = b·e−atu(t)
Birinci dereceden özyineleme
y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] → h[n] = b·aⁿ
h(t)’den geçen sinüs
|H(jω)|, ∠H(jω); H(jω) = b/(a + jω)
Fourier serisi genlikleri
kare ±A: 4A/(kπ), k tek; üçgen ±A: 8A/(π²k²), k tek; darbe katarı: A·D ve (2A/(kπ))|sin kπD|

Yöntem

  1. İki işareti de çizin ve her birinin sıfırdan farklı olduğu yeri not edin.
  2. h’yi çevirip kaydırın: her çıkış zamanı için iki işaretin çakıştığı aralığı bulun.
  3. Yalnızca o çakışma üzerinde çarpıp toplayın (ayrık) veya çarpıp integre edin (sürekli).
  4. Sonucu kontrol edin: çıkış, başlangıç zamanlarının toplamında başlar, bitiş zamanlarının toplamında biter; alanı veya toplamı da girişlerin alanlarının veya toplamlarının çarpımıdır.

2Alıştırma soruları

1.Diferansiyel denklemlerOrta
t (min)T (°C)25Ta​54 °C

94 °C’deki bir fincan kahve 18 °C’deki bir odada bırakılıyor. 25 dakika sonra sıcaklığı 54 °C’dir. Newton’un soğuma yasasını izler: dT/dt = −k·(T − Tₐ). Sabit k değerini min⁻¹ cinsinden bulun.

T0 = 94 °CTa = 18 °CT(25) = 54 °C
k = min⁻¹
2.Diferansiyel denklemlerZor
t (min)m (kg)t = ?52 kg

Bir tankta, içinde 20 kg tuz çözünmüş 400 L su var. Litre başına 0,25 kg tuz içeren tuzlu su 4 L/min debiyle giriyor ve iyi karışmış çözelti aynı debiyle çıkıyor. Kaç dakika t sonra tankta 52 kg tuz bulunur?

V = 400 Lm0 = 20 kgc = 0,25 kg/Lr = 4 L/min
t = min
3.Matrisler ve determinantlarOrta
A =2−2−1−1B =−20−1−1

Gösterilen matrisler için C = AB olsun. c12 elemanını bulun (satır 1, sütun 2).

A = [2 −2; −1 −1]B = [−2 0; −1 −1]
c12 =
4.Matrisler ve determinantlarZor
A =0−2−23

Gösterilen A matrisinin büyük özdeğeri λ'ı bulun.

A = [0 −2; −2 3]
λ =
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (2, 1, 1) ve b = (−5, 0, −6) vektörlerinin skaler çarpımını a·b bulun.

a = (2, 1, 1)b = (−5, 0, −6)
a·b =
6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzab

a = (1, 6, 3) ve b = (−4, −1, 6) vektörlerinin gerdiği paralelkenarın alanını A bulun.

a = (1, 6, 3)b = (−4, −1, 6)
A =
7.İntegrallerOrta
xy03

I = ∫03 e0,5x dx'i hesaplayın.

f(x) = e0,5x[0, 3]
I =
8.İntegrallerZor
xy1y = 3xy = 3x²

y = 3x doğrusu ile y = 3x² parabolü arasındaki bölge x ekseni etrafında döndürülüyor. Cismin hacmini V bulun.

y = 3xy = 3x²
V =
9.Çok değişkenli analizOrta
xy−10,5∇fP

f(x, y) = −2xe−y için (−1, 0,5) noktasında en dik artış yönünü, pozitif x ekseninden ölçülen açı olarak, θ, −180° ile 180° arasında derece cinsinden bulun.

f(x, y) = −2xe−yP = (−1, 0,5)
θ = °
10.Çok değişkenli analizZor
xyx = 1,2y = x1,2

I = ∫01,2 ∫y1,2 1/(1 + x²)² dx dy integrali bu sırayla hesaplanamaz. İntegral sırasını değiştirin ve hesaplayın.

f = 1/(1 + x²)²0 ≤ y ≤ x ≤ 1,2
I =
11.Diziler ve serilerOrta
xx₀ = −1??R

Σk=1∞ (2k)!·(x + 1)ᵏ/(k!)² kuvvet serisi x₀ = −1 çevresindeki bir aralıkta yakınsar. Bu aralığın sağ ucunu, x, bulun.

Σ (2k)!·(x + 1)ᵏ/(k!)²x₀ = −1
x =
12.Diziler ve serilerZor

f(x) = e2x fonksiyonunun a = 1 civarındaki Taylor serisinde (x − 1)⁴ teriminin katsayısını, c₄, bulun.

f(x) = e2xa = 1k = 4
c₄ =
13.Laplace dönüşümleriOrta
ReIm5

F(s) = 39/(s² + 8s + 41) için f(t)’yi tam kareye tamamlayarak bulun ve f(0,4) değerini hesaplayın.

F(s) = 39/(s² + 8s + 41)t = 0,4 s
f(0.4) =
14.Laplace dönüşümleriZor
t (s)y(t)t = 0,1y(0,1) = ?

Bir sistem y″ + 6y′ + 8y = 32·u(t) denklemine uyuyor; y(0) = 6 ve y′(0) = 0’dır. t = 0 anında u(t) = 4 basamak girişi uygulanır. y(0,1) değerini Laplace dönüşümüyle bulun.

y″ + 6y′ + 8y = 32·u(t)y(0) = 6y′(0) = 0u(t) = 4t = 0,1 s
y(0.1) =
15.Evrişim ve LTI sistemlerOrta
x(t)t10h(t)t0,251

Bir sistemin darbe yanıtı h(t) = e−4tu(t)’dir. Giriş x(t) = 10·u(t) basamağıdır. t = 1 s anında çıkışı (y(1)) bulun.

h(t) = e−4tu(t)x(t) = 10·u(t)t = 1 s
y(1) =
16.Evrişim ve LTI sistemlerZor
10cos(15t)h(t) = 2e−20t​u(t)y(t)

x(t) = 10·cos(15t) girişi, h(t) = 2·e−20tu(t) olan bir sisteme uygulanıyor. Kalıcı durum çıkışının girişe göre fazını (φ) derece cinsinden bulun.

h(t) = 2e−20tu(t)x(t) = 10cos(15t)
φ = °

3Çözeltiler

1.Diferansiyel denklemler

Cevap: k = 0,02989 min⁻¹

Birinci mertebe diferansiyel denklemler: dy/dt = k·y’nin çözümü y = y₀·ekt’dir (k > 0 için büyüme, k < 0 için azalma); T yarı ömrü k = ln 2/T verir. Newton’un soğuma yasası dT/dt = −k·(T − Tₐ), T(t) = Tₐ + (T₀ − Tₐ)·e−kt verir. y′ + p(x)·y = q(x) lineer denklemi μ = e∫p dx integrasyon çarpanıyla çözülür: (μy)′ = μq, dolayısıyla μy = ∫μq dx + C.

Sıcaklık farklarının oranı

e−25k = 36/76

k için çözün

k = ln(76/36)/25 = 0,02989 min⁻¹

Cevap

k = 0,02989 min⁻¹
2.Diferansiyel denklemler

Cevap: t = 51,08 min

Birinci mertebe diferansiyel denklemler: dy/dt = k·y’nin çözümü y = y₀·ekt’dir (k > 0 için büyüme, k < 0 için azalma); T yarı ömrü k = ln 2/T verir. Newton’un soğuma yasası dT/dt = −k·(T − Tₐ), T(t) = Tₐ + (T₀ − Tₐ)·e−kt verir. y′ + p(x)·y = q(x) lineer denklemi μ = e∫p dx integrasyon çarpanıyla çözülür: (μy)′ = μq, dolayısıyla μy = ∫μq dx + C.

Sonuç

m(t) = 100 + (−80)·e−t/100

t için çözün

e−t/100 = (100 − 52)/(100 − 20) = 0,6
t = 100·ln(1,667) = 51,08 min

Cevap

t = 51,08 min
3.Matrisler ve determinantlar

Cevap: c12 = 2

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Satır çarpı sütun

c12 = 2·0 + (−2)·(−1) = 2

Cevap

c12 = 2
4.Matrisler ve determinantlar

Cevap: λ = 4

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Karakteristik denklem

λ² − (3)λ + (−4) = 0

Çözün

λ = (3 ± √(25))/2 → λ = −1, 4
λ = 4

Cevap

λ = 4
5.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: a·b = −16

Skaler çarpım: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ bir skalerdir. İki vektör arasındaki açıyı verir, cos θ = a·b/(|a|·|b|), ve vektörler dik olduğunda sıfırdır. a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü a·b/|b|’dir ve d yer değiştirmesi boyunca hareket eden sabit bir F kuvveti W = F·d işi yapar.

Karşılıklı bileşenleri çarpıp toplayın

a·b = 2·(−5) + 1·0 + 1·(−6) = (−10) + 0 + (−6) = −16

Cevap

a·b = −16

Negatif: vektörler arasındaki açı 90°’den büyüktür.

6.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: A = 48,72

Vektörel çarpım: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) her iki vektöre de diktir ve |a × b| = |a|·|b|·sin θ, bu vektörlerin gerdiği paralelkenarın alanıdır (üçgen bunun yarısıdır). Sıra önemlidir: b × a = −(a × b). A noktasına uygulanan F kuvvetinin O noktasına göre momenti MO = r × F’dir; burada r = A − O.

Vektörel çarpım

(a × b)x = aybz − azby = 6·6 − 3·(−1) = 39
(a × b)y = azbx − axbz = 3·(−4) − 1·6 = −18
(a × b)z = axby − aybx = 1·(−1) − 6·(−4) = 23

Alan

A = |a × b| = √(39² + (−18)² + 23²) = 48,72

Cevap

A = 48,72
7.İntegraller

Cevap: I = 6,963

Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.

İlkel fonksiyon

F(x) = e0,5x/0,5

Sınırları yerine koyun

I = (e1,5 − 1)/0,5 = (4,482 − 1)/0,5 = 6,963

Cevap

I = 6,963
8.İntegraller

Cevap: V = 3,77

Dönel cisim hacimleri: y = f(x) eğrisi altındaki x = a’dan x = b’ye bölgeyi x ekseni etrafında döndürmek, x’teki kesiti f(x) yarıçaplı bir disk olan bir cisim oluşturur. Diskleri toplamak V = π∫ₐᵇ f(x)² dx verir. Bölge bir dış R(x) eğrisi ile bir iç r(x) eğrisi arasında olduğunda her dilim bir rondeladır: V = π∫ₐᵇ (R(x)² − r(x)²) dx. Yarıçapların karesini çıkarmadan önce alın.

Kesişim noktaları

3x = 3x² → x = 0, x = 1

Rondela (pul) yöntemi

V = π∫₀1 ((3x)² − (3x²)²) dx

İntegral alın

V = π(9·1³/3 − 9·1⁵/5) = π·1,2 = 3,77

Cevap

V = 3,77
9.Çok değişkenli analiz

Cevap: θ = −135 °

Gradyan: ∇f = (fx, fy) en dik artış yönünü gösterir ve |∇f| en büyük değişim hızıdır. Bir v yönündeki yönlü türev, u = v/|v| birim vektörüyle Duf = ∇f·u’dur. (a, b) noktasındaki teğet düzlem z = f(a, b) + fx(a, b)(x − a) + fy(a, b)(y − b)’dir; f’nin o nokta yakınındaki doğrusal yaklaşımını verir. Zincir kuralı: dz/dt = fx·dx/dt + fy·dy/dt.

Kısmi türevler

fx = −2·e−y → fx(−1, 0,5) = −1,213
fy = 2xe−y → fy(−1, 0,5) = −1,213

Yön

θ = atan2(−1,213, −1,213) = −135°

Cevap

θ = −135°
10.Çok değişkenli analiz

Cevap: I = 0,2951

Kritik noktalar ve çift katlı integraller: bir kritik noktada fx = fy = 0’dır. D = fxxfyy − fxy² ile ikinci türev testi: D > 0 ve fxx > 0 yerel minimum, D > 0 ve fxx < 0 yerel maksimum, D < 0 eyer noktasıdır ve D = 0 hiçbir şeye karar vermez. Genel bir bölge üzerindeki çift katlı integralde iç sınırlar bölgeyi çevreleyen eğriler olsun; diskler ve daireler için kutupsal koordinatları kullanın: x = r cos θ, y = r sin θ ve dA = r dr dθ (r çarpanını unutmayın).

Bölge

0 ≤ y ≤ x, 0 ≤ x ≤ 1,2

Ters sıra

I = ∫01,2 ∫0x 1/(1 + x²)² dy dx = ∫01,2 x·1/(1 + x²)² dx

u = x² yerine koyma

I = [−1/(2(1 + x²))]01,2 = 0,2951

Cevap

I = 0,2951
11.Diziler ve seriler

Cevap: x = −0,75

Yakınsaklık: terimler 0’a gitmiyorsa seri ıraksar (n. terim testi). Σ1/kᵖ yalnızca p > 1 için, Σrᵏ yalnızca |r| < 1 için yakınsar. Terimleri büyük k için bunlara benziyorsa bir seriyi bunlardan biriyle karşılaştırın. Oran testi: L = lim |ak+1/ak|; kök testi: L = lim |ak|1/k. L < 1 yakınsar, L > 1 ıraksar, L = 1 hiçbir şeye karar vermez. Bir kuvvet serisi Σck(x − x₀)ᵏ, R = lim |ck/ck+1| olmak üzere |x − x₀| < R için yakınsar; terimleri 0’a azalan değişen işaretli bir seri yakınsar.

Katsayılar

ck+1/ck = (2k + 2)(2k + 1)/(k + 1)² → 4; dolayısıyla R = 1/4

Yarıçap

R = 0,25

Aralık

−1,25 < x < −0,75
x = −0,75

Cevap

x = −0,75

Oran testi iki uç noktada bir şey söylemez; bunlar ayrıca denetlenmelidir.

12.Diziler ve seriler

Cevap: c₄ = 4,926

Taylor polinomları: x = a yakınında türevlenebilir bir fonksiyon Pₙ(x) = f(a) + f′(a)(x − a) + f″(a)(x − a)²/2! + … + f⁽ⁿ⁾(a)(x − a)ⁿ/n! ile yaklaşıklanır; a = 0 için bu Maclaurin polinomudur. Standart seriler: eˣ = Σxᵏ/k!, sin x = x − x³/3! + x⁵/5! − …, cos x = 1 − x²/2! + x⁴/4! − …, ln(1 + x) = x − x²/2 + x³/3 − …, 1/(1 − x) = Σxᵏ. Lagrange hata sınırı: |f(x) − Pₙ(x)| ≤ M·|x − a|ⁿ⁺¹/(n + 1)!; burada M, a ile x arasında |f⁽ⁿ⁺¹⁾|’in en büyük değeridir.

Türev f⁽⁴⁾

f⁽⁴⁾(x) = 2⁴·e2x

Katsayı

c₄ = 2⁴·e2/4! = 4,926
c₄ = 4,926

Cevap

c₄ = 4,926
13.Laplace dönüşümleri

Cevap: f(0.4) = 1,432

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Tam kareye tamamlayın

s² + 8s + 41 = (s + 4)² + 25 = (s + 4)² + 5²

Payı eşleştirin

F(s) = (39/5)·5/((s + 4)² + 5²)

Ters dönüşüm

f(t) = e−4t·(7,8·sin 5t)
f(0,4) = e−4·0,4·(7,8·sin(5·0,4)) = 1,432

Cevap

f(0,4) = 1,432
14.Laplace dönüşümleri

Cevap: y(0.1) = 6,329

Laplace dönüşümü: F(s) = ∫₀∞ f(t)·e−st dt türevleri s ile çarpmaya çevirir: ℒ{f′} = sF(s) − f(0), ℒ{f″} = s²F(s) − s·f(0) − f′(0). Standart çiftler: 1 ↔ 1/s, e−at ↔ 1/(s + a), t·e−at ↔ 1/(s + a)², sin ωt ↔ ω/(s² + ω²), cos ωt ↔ s/(s² + ω²); s → s + σ kayması zaman fonksiyonunu e−σt ile çarpar. Rasyonel bir F(s)’in ters dönüşümünü almak için onu kısmi kesirlere ayırın: basit bir p kutbunun kalıntısı A = [(s − p)·F(s)] değerinin s = p’deki değeridir. Son değer teoremi: f(∞) = lims→0 s·F(s); yalnızca s·F(s)’in tüm kutupları sol yarı düzlemdeyse geçerlidir. Başlangıç değeri teoremi: f(0⁺) = lims→∞ s·F(s).

Denklemi dönüştürün

(s² + 6s + 8)·Y(s) = 6s + 36 + 128/s
Y(s) = (6s² + 36s + 128)/(s(s + 2)(s + 4))

Kısmi kesirler

A = 128/(2·4) = 16
B = 80/((−2)·2) = −20
C = 80/((−4)·(−2)) = 10

Sonuç

y(t) = 16 − 20·e−2t + 10·e−4t
y(0,1) = 6,329

Cevap

y(0,1) = 6,329

Kontrol: y(0) = A + B + C = 6.

15.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: y(1) = 2,454

Sürekli evrişim: y(t) = ∫ x(τ)·h(t − τ) dτ. h’yi çevirin, t konumuna kaydırın ve çakışan kısımların çarpımını integre edin. Nedensel işaretler için integral 0’dan t’ye kadar alınır. Yararlı sonuçlar: y’nin alanı, x’in alanı çarpı h’nin alanıdır; x, t₁’den t₂’ye ve h, t₃’ten t₄’e kadar sürüyorsa y, t₁ + t₃’ten t₂ + t₄’e kadar sürer. h(t) = e−atu(t) ve A yüksekliğinde bir basamak için y(t) = (A/a)(1 − e−at).

Basamakla evrişim

y(t) = 10·∫₀ᵗ e−4τ dτ = (10/4)·(1 − e−4t)

Hesaplayın

y(1) = 2,5·(1 − e−4) = 2,454

Cevap

y(1) = 2,454
16.Evrişim ve LTI sistemler

Cevap: φ = −36,87 °

Darbe yanıtı ve Fourier serisi: h(t) darbe yanıtı bir LTI sistemi tamamen tanımlar: y′ + a·y = b·x için h(t) = b·e−atu(t), y[n] = a·y[n − 1] + b·x[n] için ise h[n] = b·aⁿu[n]’dir. cos ωt sinüsü, |H(jω)| kazancı ve ∠H(jω) fazıyla geçer; burada H, h’nin Fourier dönüşümüdür. Periyodik bir işaret, k/T’deki harmoniklerin toplamıdır: ±A’lık bir kare dalgada yalnızca tek harmonikler vardır ve genlikleri 4A/(kπ)’dir; tepe değeri A olan bir üçgen dalgada 8A/(π²k²), A yüksekliğinde ve D görev oranında bir darbe katarında ise ortalama A·D ve harmonikler (2A/(kπ))·|sin(kπD)|’dir.

Frekans yanıtı

H(jω) = 2/(20 + jω)

Giriş frekansındaki faz

φ = −atan(15/20) = −36,87°

Cevap

φ = −36,87°

ExamProblems · examproblems.com/courses/engineering-mathematics-2