Mühendislik Matematiği: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 20 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Limitler

Doğrudan yerine koyma
önce x = a deneyin; 0/0 sadeleştirmeniz gerektiği anlamına gelir
Çarpanlarına ayırıp sadeleştirin
xⁿ − aⁿ = (x − a)(xⁿ⁻¹ + a·xⁿ⁻² + … + aⁿ⁻¹)
Eşlenik
(√x − √a)(√x + √a) = x − a
Sonsuzdaki limitler
x’in en yüksek kuvvetine bölün; dereceler eşitse sonuç baş katsayıların oranıdır
Özel limit
limx→∞ (1 + a/x)bx = eab
L'Hôpital kuralı
lim f/g = lim f′/g′ (0/0 or ∞/∞)

Türevler

Kuvvet kuralı
(xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹
Çarpım kuralı
(uv)′ = u′v + uv′
Bölüm kuralı
(u/v)′ = (u′v − uv′)/v²
Zincir kuralı
f(g(x))′ = f′(g(x))·g′(x)
Temel türevler
(eˣ)′ = eˣ, (ln x)′ = 1/x, (sin x)′ = cos x, (cos x)′ = −sin x

Yöntem

  1. Yapıyı belirleyin: toplam, çarpım, bölüm veya bileşke.
  2. x’in her kuvvetine kuvvet kuralını uygulayın.
  3. Gereken yerde çarpım, bölüm veya zincir kuralını kullanın.
  4. Sadeleştirin ve istenirse noktada değerini hesaplayın.

İntegraller

Kuvvet kuralı
∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1) + C
Belirli integral
∫ab f dx = F(b) − F(a)
Temel integraller
∫eˣ dx = eˣ, ∫1/x dx = ln|x|, ∫sin x dx = −cos x
Eğriler arasındaki alan
∫ab (f − g) dx

Yöntem

  1. Mümkünse integrali alınan ifadeyi basit terimlerin toplamı olarak yeniden yazın.
  2. Kuvvet kuralını uygulayın: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1); ex, 1/x, sin ve cos için standart integralleri kullanın.
  3. Bir fonksiyonu ve türevini bir arada gördüğünüzde değişken değiştirme kullanın.
  4. Belirli integralde F(b) − F(a)’yı hesaplayın.

Karmaşık sayılar

Dikdörtgen biçim
z = a + jb, j² = −1, z̄ = a − jb
Modül ve argüman
|z| = √(a² + b²), tan θ = b/a (check the quadrant)
Kutupsal ve üstel biçim
z = r∠θ = r(cos θ + j sin θ) = r·ejθ
Bölme
z₁/z₂ = z₁z̄₂/|z₂|²
Çarpım ve bölüm
r₁∠θ₁ · r₂∠θ₂ = r₁r₂∠(θ₁ + θ₂), r₁∠θ₁ / r₂∠θ₂ = (r₁/r₂)∠(θ₁ − θ₂)
De Moivre
(r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ
n. kökler
zk = R1/n∠((φ + 360°·k)/n), k = 0 … n − 1
p² < 4q olan ikinci derece denklem
z = −p/2 ± j√(q − p²/4)

Yöntem

  1. İşleme uygun biçimi seçin: toplama ve çıkarma için dikdörtgen a + jb, çarpma, bölme, kuvvet ve kökler için kutupsal r∠θ.
  2. j² = −1 ile açarak çarpın; bölmek için pay ve paydayı paydanın eşleniğiyle çarpın.
  3. r = √(a² + b²) ile ve θ’yı noktanın bir çiziminden (bölgeyi denetleyin) bularak çevirin; geri dönmek için a = r cos θ, b = r sin θ kullanın.
  4. Kuvvetler için De Moivre’i, (r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ, kullanın; zⁿ = R∠φ için n kökün hepsini R1/n∠((φ + 360°k)/n) olarak listeleyin.

Diferansiyel denklemler

Üstel büyüme/azalma
dy/dt = ky → y = y0ekt
Yarı ömür
k = ln 2 / t½
Newton’un soğuma yasası
T(t) = Ta + (T0 − Ta)e−kt
İntegrasyon çarpanı
y′ + p(x)y = q(x): μ = e∫p dx, (μy)′ = μq
Karıştırma tankı
dm/dt = r·c − (r/V)·m

Matrisler ve determinantlar

2×2 determinant
det = ad − bc
2×2 ters matris
A⁻¹ = (1/det)·[d −b; −c a]
Ürün
(AB)ij = Σk AikBkj
Özdeğerler
det(A − λI) = 0
Cramer kuralı
xi = det(Ai)/det(A)

Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Büyüklük
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Birim vektör
û = a/|a|
Açıdan bileşenler
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Skaler çarpım
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
a’nın b üzerindeki skaler izdüşümü
a·b/|b|
İş
W = F·d
Vektörel çarpım
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Alanlar
paralelkenar |a × b|, üçgen ½|a × b|
O’ya göre moment
MO = r × F, r = A − O
Paralelyüzlünün hacmi
V = |a·(b × c)|

Yöntem

  1. Her vektörü bileşenleriyle yazın; büyüklük ve açıyla verilen bir kuvvet için F·cos θ ve F·sin θ kullanın.
  2. Uzunluklar ve doğrultular için √(x² + y² + z²) büyüklüğünü ve a/|a| birim vektörünü kullanın.
  3. Açılar, izdüşümler, diklik ve iş için skaler çarpımı kullanın: a·b = |a||b|cos θ.
  4. Dik vektörler, alanlar ve momentler için vektörel çarpımı kullanın: üç bileşeni dikkatle yazın ve a × b sırasını koruyun.

Olasılık

Tümleyen
P(not A) = 1 − P(A)
Toplama kuralı
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B)
Bağımsız olaylar
P(A ∩ B) = P(A)·P(B)
Koşullu olasılık
P(A|B) = P(A ∩ B)/P(B)
Binom
P(X = k) = C(n,k)·pk(1 − p)n−k

Betimsel istatistik

Ortalama
x̄ = Σx/n
Örneklem standart sapması
s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1))
Medyan
sıralı verinin ortadaki değeri
z puanı
z = (x − μ)/σ
Normal dağılım
68% ±1σ içinde, 95% ±2σ içinde

Normal dağılım

z puanı
z = (x − μ)/σ
x’in altında
P(X < x) = Φ(z)
x’in üstünde
P(X > x) = 1 − Φ(z)
Arasında
Φ(z2) − Φ(z1)
Yüzdelik
x = μ + z·σ

Yöntem

  1. Değeri z puanına çevirin: z = (x − μ)/σ.
  2. z’nin solundaki alan olan Φ(z)’yi tablodan bulun.
  3. Sağdaki alan için 1 − Φ(z) kullanın; bir aralık için iki sol alanı birbirinden çıkarın.
  4. Bir yüzdelik için geriye doğru çalışın: alan için z’yi bulun, sonra x = μ + z·σ.

2Alıştırma soruları

1.LimitlerOrta
xyy = L

L = limx→∞ (1 + 2/x)2x limitini bulun. Ondalık bir değer verin.

f(x) = (1 + 2/x)2xx → ∞
L =
2.LimitlerZor
xyx = 0

L = limx→0 (ex − 1 − x)/x² limitini bulun.

f(x) = (ex − 1 − x)/x²x → 0
L =
3.TürevlerOrta
xyx = 0

f(x) = (2x + 5)3 olsun. f′(0)'yi bulun.

f(x) = (2x + 5)3x = 0
f′(0) =
4.TürevlerZor
xy

f(x) = x3 − 4,5x2 + 4 olsun. Yerel minimumun x koordinatı x'i bulun.

f(x) = x3 − 4,5x2 + 4
x =
5.İntegrallerOrta
xy24

I = ∫24 2/x dx'i hesaplayın.

f(x) = 2/x[2, 4]
I =
6.İntegrallerZor
xy−11

y = 1 − x² parabolü ile x ekseni arasındaki bölgenin alanı A'ı bulun.

y = 1 − x²
A =
7.Karmaşık sayılarOrta
ReIm11−1−122−2−233−3−344−4−455−5−5zABCD

Diyagram z = −2 + j2 sayısını gösteriyor. w = 0,5∠180° iken z/w sayısını temsil eden noktaya tıklayın.

z = −2 + j2w = 0,5∠180°
  1. 1A (2 − j2)
  2. 2B (4 − j4)
  3. 3C (−1 + j)
  4. 4D (−4 + j4)
8.Karmaşık sayılarZor
ReIm11−1−122−2−233−3−3θz

(−3 + j3)⁵ sayısının gerçel kısmını bulun.

z = −3 + j3n = 5
Re(z⁵) =
9.Diferansiyel denklemlerOrta
t (min)T (°C)25Ta​25 °C

5 °C’deki bir kutu gazoz buzdolabından çıkarılıp 27 °C’deki bir odaya alınıyor. 25 dakika sonra sıcaklığı 25 °C’dir. Newton’un soğuma yasasını izler: dT/dt = −k·(T − Tₐ). Sabit k değerini min⁻¹ cinsinden bulun.

T0 = 5 °CTa = 27 °CT(25) = 25 °C
k = min⁻¹
10.Diferansiyel denklemlerZor
tyK = 1ymax​ = ?

Bir sistem t ≥ 0 için y″ + 3y′ + 27,25y = 27,25 denklemine uyuyor ve durgun halden başlıyor: y(0) = 0, y′(0) = 0. Basamak tepkisinin tepe değerini ymax bulun.

y″ + 3y′ + 27,25y = 27,25y(0) = 0y′(0) = 0
ymax =
11.Matrisler ve determinantlarOrta
A =2−4004−3−332

Gösterilen 3×3 A matrisinin determinantı det A'ı bulun.

A = [2 −4 0; 0 4 −3; −3 3 2]
det A =
12.Matrisler ve determinantlarZor
A =−12−12

Gösterilen A matrisinin büyük özdeğeri λ'ı bulun.

A = [−1 2; −1 2]
λ =
13.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımOrta
xyzab

a = (−4, −6, 3) vektörünün b = (−2, −5, −3) vektörü üzerindeki skaler izdüşümünü compb a bulun, yani a vektörünün b doğrultusundaki bileşenini.

a = (−4, −6, 3)b = (−2, −5, −3)
compb a =
14.Vektörler: skaler ve vektörel çarpımZor
xyzab

n̂ birim vektörü hem a = (−3, 5, −4) hem de b = (2, 2, 0) vektörüne diktir ve pozitif z bileşenine sahiptir. Onun y bileşenini n̂y bulun.

a = (−3, 5, −4)b = (2, 2, 0)n̂z > 0
n̂y =
15.OlasılıkOrta
kırmızı: 6mavi: 4

Bir torbada 6 kırmızı ve 4 mavi top var. İlkini geri koymadan iki top çekiyorsunuz. İkisinin de kırmızı olma olasılığı P nedir?

6 / 4
P =
16.OlasılıkZor
n = 7, p = 0,4: P(X = 3) = ?k01234567

Bir testte 7 çoktan seçmeli soru var. Tahminle cevap veren bir öğrenci her birini bağımsız olarak 0,4 olasılıkla doğru yapıyor. Tam olarak 3 doğru cevap olasılığı P nedir?

n = 7p = 0,4k = 3
P =
17.Betimsel istatistikOrta
253035404550

Verinin örneklem standart sapması s'ı bulun: 51, 22, 37, 23, 45, 39.

n = 6
s =
18.Betimsel istatistikZor
z −2−1012

Sınav puanları ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan normal dağılımlıdır. 45 puanının z puanı z'yi bulun.

μ = 50σ = 10x = 45
z =
19.Normal dağılımOrta
−3−2−10123z−z ile z arasındaki gölgeli alan = 0,9596

Standart normal eğri altında, −z ile z arasındaki gölgeli alan 0,9596 olacak şekilde z’yi sürükleyin. z’yi iki ondalıkla bulun.

A = 0,9596
z =
20.Normal dağılımZor
μ = 32x = ?75%

teslimat süreleri, ortalaması 32 min ve standart sapması 6 min olan normal dağılıma uyar. Altında kalan değerlerin oranı %75 olan x değerini bulun (75. yüzdelik).

μ = 32σ = 6P = 75%
x = min

3Çözeltiler

1.Limitler

Cevap: L = 54,6

Limitler: önce doğrudan yerine koymayı deneyin. 0/0 verirse önce sadeleştirin: çarpanlarına ayırıp ortak çarpanı sadeleştirin ya da eşlenikle çarpın. x → ∞ iken pay ve paydayı x’in en yüksek kuvvetine bölün. L'Hôpital kuralı: f/g 0/0 veya ∞/∞ veriyorsa lim f/g = lim f′/g′; pay ve paydanın türevi ayrı ayrı alınır (bölüm kuralıyla değil).

Logaritma alın

ln L = limx→∞ 2·x·ln(1 + 2/x)

Hesaplayın

u → 0 iken ln(1 + u)/u → 1, dolayısıyla x·ln(1 + a/x) → a.

ln L = 2·2 = 4

Logaritmayı geri alın

L = e4 = 54,6

Cevap

L = 54,6
2.Limitler

Cevap: L = 0,5

Limitler: önce doğrudan yerine koymayı deneyin. 0/0 verirse önce sadeleştirin: çarpanlarına ayırıp ortak çarpanı sadeleştirin ya da eşlenikle çarpın. x → ∞ iken pay ve paydayı x’in en yüksek kuvvetine bölün. L'Hôpital kuralı: f/g 0/0 veya ∞/∞ veriyorsa lim f/g = lim f′/g′; pay ve paydanın türevi ayrı ayrı alınır (bölüm kuralıyla değil).

Birinci uygulama

(1·ex − 1)/(2x) → 0/0

İkinci uygulama

1·ex/2

x = 0 koyun

L = 1·1/2 = 0,5

Cevap

L = 0,5
3.Türevler

Cevap: f′(0) = 150

Türev alma: f′(x) türevi grafiğin x noktasındaki eğimidir. Kuvvet kuralı: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Çarpım kuralı: (uv)′ = u′v + uv′. Zincir kuralı: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). f′(x) = 0 olan yerde grafiğin yatay teğeti vardır: maksimum, minimum ya da eyer noktası.

Zincir kuralı

f′(x) = 3·(2x + 5)2·2

Yerine koyun

f′(0) = 3·52·2 = 150

Cevap

f′(0) = 150
4.Türevler

Cevap: x = 3

Türev alma: f′(x) türevi grafiğin x noktasındaki eğimidir. Kuvvet kuralı: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Çarpım kuralı: (uv)′ = u′v + uv′. Zincir kuralı: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). f′(x) = 0 olan yerde grafiğin yatay teğeti vardır: maksimum, minimum ya da eyer noktası.

Türev

f′(x) = 3x2 − 9x = 3·(x2 − 3x)

f′(x) = 0'ı çözün

x = 0 veya x = 3

Hangisi hangisi

f″(x) = 6x − 9: maksimumda negatif, minimumda pozitif.

f″(0) = −9, f″(3) = 9
x = 3

Cevap

x = 3
5.İntegraller

Cevap: I = 1,386

Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.

İlkel fonksiyon

F(x) = 2·ln x

Sınırları yerine koyun

I = 2·(ln 4 − ln 2) = 2·ln 2 = 1,386

Cevap

I = 1,386
6.İntegraller

Cevap: A = 1,333

Belirli integraller: ∫ₐᵇ f(x) dx, a'dan b'ye grafik ile x ekseni arasındaki işaretli alandır. Bir ilkel fonksiyon F (F′ = f) bulun ve F(b) − F(a)'yı hesaplayın. Kuvvet kuralı: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). İki eğri arasındaki alan ∫(üst − alt) dx'tir.

Sıfırlar

1 − x² = 0 → x = ±1

İntegral alın

A = [1x − x³/3]−11 = 0,6667 − (−0,6667) = 1,333

Cevap

A = 1,333
7.Karmaşık sayılar

Cevap: B (4 − j4)

Kutupsal biçim: z = r∠θ = r(cos θ + j sin θ) = r·ejθ; r = |z| ve θ = arg z. Dikdörtgen biçime dönüş: a = r cos θ, b = r sin θ. Argüman için bölge gerekir: θ = atan(b/a) yalnızca a > 0 için geçerlidir; a < 0 için 180° ekleyin ya da çıkarın. Kutupsal biçimde çarpma kolaydır: modülleri çarpın, argümanları toplayın; bölmek için modülleri bölün, argümanları çıkarın.

w’nun etkisi

|z/w| = |z|/0,5, arg(z/w) = arg z − 180°

Nokta

z/w = 4 − j4 → B

Cevap

B (4 − j4)
8.Karmaşık sayılar

Cevap: Re(z⁵) = 972

De Moivre ve kökler: (r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ. zⁿ = R∠φ denkleminin tam olarak n kökü vardır; hepsinin modülü R1/n’dir ve argümanları k = 0, 1, …, n − 1 için (φ + 360°·k)/n’dir: bir çember üzerinde eşit aralıklarla, 360°/n arayla dizilirler. p² < 4q olan z² + pz + q = 0 ikinci derece denkleminin karmaşık kökleri z = −p/2 ± j√(q − p²/4)’tür; gerçel katsayılı bir polinomun karmaşık kökleri her zaman a ± jb eşlenik çiftleri hâlindedir.

Adım adım kuvvetler

z² = (−3 + j3)(−3 + j3) = −j18
z³ = (−j18)(−3 + j3) = 54 + j54
z⁴ = (54 + j54)(−3 + j3) = −324
z⁵ = (−324)(−3 + j3) = 972 − j972

De Moivre ile denetleyin

z = 4,243∠135° → z⁵ = 1375∠−45°
Re(z⁵) = 972

Cevap

Re(z⁵) = 972
9.Diferansiyel denklemler

Cevap: k = 0,09592 min⁻¹

Birinci mertebe diferansiyel denklemler: dy/dt = k·y’nin çözümü y = y₀·ekt’dir (k > 0 için büyüme, k < 0 için azalma); T yarı ömrü k = ln 2/T verir. Newton’un soğuma yasası dT/dt = −k·(T − Tₐ), T(t) = Tₐ + (T₀ − Tₐ)·e−kt verir. y′ + p(x)·y = q(x) lineer denklemi μ = e∫p dx integrasyon çarpanıyla çözülür: (μy)′ = μq, dolayısıyla μy = ∫μq dx + C.

Sıcaklık farklarının oranı

e−25k = -2/-22

k için çözün

k = ln(-22/-2)/25 = 0,09592 min⁻¹

Cevap

k = 0,09592 min⁻¹
10.Diferansiyel denklemler

Cevap: ymax = 1,39

İkinci mertebeden doğrusal denklemler: y″ + b·y′ + c·y = 0 için y = ert deneyin: bu, r² + b·r + c = 0 karakteristik denklemini verir. İki farklı gerçek kök r₁ ≠ r₂, y = A·er₁t + B·er₂t verir (aşırı sönümlü); çift kök r, y = (A + Bt)·ert verir (kritik sönümlü); −α ± jω karmaşık kökleri y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) verir (az sönümlü, salınımlı). Başlangıç değerleri y(0) ve y′(0), A ile B’yi belirler. y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0 biçiminde yazıldığında ωn doğal frekans, ζ sönüm oranıdır: ζ < 1 salınım yapar. Sabit bir girişle, y″ + by′ + cy = c·K, çözüm K sürekli değeri artı serbest tepkidir.

Sürekli değer ve kökler

yss = 1, r = −1,5 ± 5j

Başlangıç değerlerinden sabitler

y(0) = 1 + A = 0 → A = −1
y′(0) = −1,5A + 5B = 0 → B = −0,3

Tepe

t = π/5 = 0,6283
ymax = 1·(1 + e−1,5·π/5) = 1,39

Cevap

ymax = 1,39
11.Matrisler ve determinantlar

Cevap: det A = −2

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

İlk satırın 2×2 minörleri

M₁₁ = 17, M₁₂ = −9, M₁₃ = 12

Kofaktör açılımı

det A = 2·17 − (−4)·(−9) + 0·12 = −2

Cevap

det A = −2
12.Matrisler ve determinantlar

Cevap: λ = 1

Matrisler: 2×2 matrisin determinantı ad − bc'dir. 3×3 için bir satır boyunca açın: her eleman, kendi satırı ve sütunu silinince kalan 2×2 matrisin determinantıyla çarpılır, işaretler + − + şeklinde değişir. Özdeğerler λ, det(A − λI) = 0'ı sağlar; 2×2 için bu λ² − (iz)·λ + det = 0'dır.

Karakteristik denklem

λ² − (1)λ + (0) = 0

Çözün

λ = (1 ± √(1))/2 → λ = 0, 1
λ = 1

Cevap

λ = 1
13.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: compb a = 4,704

Dot product: a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, a scalar. It gives the angle between two vectors, cos θ = a·b/(|a|·|b|), and it is zero when they are perpendicular. The scalar projection of a onto b is a·b/|b|, and a constant force F moving through a displacement d does work W = F·d.

Skaler çarpım

a·b = (−4)·(−2) + (−6)·(−5) + 3·(−3) = 29

b’nin uzunluğu

|b| = √((−2)² + (−5)² + (−3)²) = 6,164

Skaler izdüşüm

compb a = a·b/|b| = 29/6,164 = 4,704

Cevap

compb a = 4,704
14.Vektörler: skaler ve vektörel çarpım

Cevap: n̂y = 0,4082

Cross product: a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) is perpendicular to both vectors, and |a × b| = |a|·|b|·sin θ is the area of the parallelogram they span (the triangle has half of it). Order matters: b × a = −(a × b). The moment of a force F applied at point A about point O is MO = r × F, with r = A − O.

Vektörel çarpım

(a × b)x = aybz − azby = 5·0 − (−4)·2 = 8
(a × b)y = azbx − axbz = (−4)·2 − (−3)·0 = −8
(a × b)z = axby − aybx = (−3)·2 − 5·2 = −16

Normalleştirin

a × b’nin z bileşeni negatiftir, bu yüzden −(a × b) kullanın.

|a × b| = √(8² + (−8)² + (−16)²) = 19,6
n̂ = −(8, −8, −16)/19,6 = (−0,4082, 0,4082, 0,8165)
n̂y = 0,4082

Cevap

n̂y = 0,4082
15.Olasılık

Cevap: P = 0,3333

Olasılık: eşit olasılıklı sonuçlarda P(A) = uygun/toplam. Bağımsız olaylarda çarpılır: P(A ve B) = P(A)·P(B). Tümleyen çoğu zaman işe yarar: P(en az bir) = 1 − P(hiç). Binom: başarı olasılığı p olan n bağımsız denemede P(X = k) = C(n, k)·pᵏ·(1 − p)ⁿ⁻ᵏ.

Birinci ve ikinci çekiş

P = 6/10 · 5/9 = 30/90 = 0,3333

Cevap

P = 0,3333
16.Olasılık

Cevap: P = 0,2903

Olasılık: eşit olasılıklı sonuçlarda P(A) = uygun/toplam. Bağımsız olaylarda çarpılır: P(A ve B) = P(A)·P(B). Tümleyen çoğu zaman işe yarar: P(en az bir) = 1 − P(hiç). Binom: başarı olasılığı p olan n bağımsız denemede P(X = k) = C(n, k)·pᵏ·(1 − p)ⁿ⁻ᵏ.

Binom formülü

P(X = 3) = 35·0,43·0,64 = 35·0,064·0,1296 = 0,2903

Cevap

P = 0,2903
17.Betimsel istatistik

Cevap: s = 11,67

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Ortalama

x̄ = 217/6 = 36,17

Sapmaların kareleri

Σ(x − x̄)² = 14,83² + (−14,17)² + 0,8333² + (−13,17)² + 8,833² + 2,833² = 680,8

Standart sapma

s = √(680,8/5) = 11,67

Cevap

s = 11,67
18.Betimsel istatistik

Cevap: z = −0,5

Betimsel istatistik: ortalama, toplamın n'ye bölümüdür; medyan, sıralanmış verinin ortadaki değeridir (n çiftse ortadaki iki değerin ortalaması). Örneklem standart sapması s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). z puanı z = (x − μ)/σ, bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler.

Standartlaştırın

z = (45 − 50)/10 = −0,5

Cevap

z = −0,5
19.Normal dağılım

Cevap: z = 2,05

Bir alandan z’ye geri dönmek: Φ(z), z’nin solundaki alandır. Sol kuyruk alanı A için tabloda Φ(z) = A olan z’yi bulun. Sağ kuyruk alanı A, Φ(z) = 1 − A demektir. −z ile z arasındaki merkezî alan A, her kuyrukta (1 − A)/2 bırakır, yani Φ(z) = (1 + A)/2. Bir x değeri için x = μ + zσ kullanın.

z’nin solundaki alan

Φ(z) = (1 + 0,9596)/2 = 0,9798

z tablosunu tersten okuyun

Tablonun içinde 0,9798 değerini bulun ve z’yi okuyun.

z = 2,05

Cevap

z = 2,05
20.Normal dağılım

Cevap: x = 36,05 min

Normal dağılım: bir x değerini z = (x − μ)/σ ile z puanına çevirin; z, ortalamadan kaç standart sapma uzakta olunduğunu sayar. z tablosu (ya da Φ(z)) z’nin solundaki alanı, yani P(X < x) değerini verir. Sağdaki alan 1 − Φ(z), iki değer arasındaki alan ise bu iki alanın farkıdır.

Yüzdelik için z

Φ(z) = 0,75 → z = 0,6745

x’e geri dönüş

x = 32 + 0,6745·6 = 36,05 min

Cevap

x = 36,05 min

ExamProblems · examproblems.com/courses/engineering-mathematics