pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Verilen miktarı birimiyle ve istediğiniz birimle birlikte yazın.
Eşdeğeri seçin: kg, g, mg ve mcg ya da L ve mL arasında 1000; 1 kg = 2,2 lb; 1 tsp = 5 mL, 1 tbsp = 15 mL, 1 fl oz = 30 mL, 1 su bardağı = 240 mL.
İstenmeyen birim sadeleşecek şekilde kesir olarak yazın; bir hız için değişen her birim başına bir kesir kullanın.
Yönü kontrol edin: daha küçük bir birim daha büyük bir sayı verir.
Yalnızca nihai cevabı, sorunun belirttiği duyarlılıkta yuvarlayın.
2Alıştırma soruları
1.Klinik değerlendirme skorlarıOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir alıştırma hastası Morse düşme skalasıyla değerlendiriliyor: son 3 ayda düşme öyküsü: hayır; ikincil tanı: hayır; yürüme yardımcısı: koltuk değneği, baston ya da yürüteç; IV tedavi ya da salin kilidi: hayır; yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye; mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor. Morse toplamını MFS bulun.
0–125
MFS =
2.Klinik değerlendirme skorlarıZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bu gözlemler için NEWS2 çizelgesini (SpO₂ skala 1) kullanın: solunum sayısı 9/dk, SpO₂ %91 ek oksijen altında, kan basıncı 90/54 mmHg, nabız 76/dk, uyanık, vücut sıcaklığı 39,6 °C. Hasta hangi klinik risk grubuna girer? Tıklayın.
RR 9SpO₂ 91%O₂SBP 90HR 76AT 39,6 °C
1düşük
2düşük–orta
3orta
4yüksek
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,22, PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa) ve HCO₃⁻ 10 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
Kan basıncı ölçülürken manşon kola göre çok küçükse ne olur?
ADeğer yanlış olarak düşük çıkar
BYalnızca diyastolik değer aşağı doğru değişir
CDeğer etkilenmez
DDeğer yanlış olarak yüksek çıkar
6.Hemşirelik esaslarıZor
A patient with COPD and a known risk of hypercapnia is acutely breathless with an SpO₂ of 82%. What is correct?
AWithhold oxygen completely, because oxygen is dangerous in COPD
BGive the highest oxygen flow possible and aim for 100%
CGive controlled oxygen, e.g. via a Venturi mask, aiming for 88–92%
DWait for an arterial blood gas result before giving any oxygen at all
7.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir doz 5:00 AM saatinde kaydedilmiş. Hangi giriş 24 saatlik saatte aynı zamandır? Tıklayın.
5:00 AM
105:00
206:00
317:00
404:00
8.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleriZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir infüzyon 12 mcg/dk veriyor. Bu doz hızını D mg/sa cinsinden ifade edin.
12 mcg/min1 h = 60 min1 mg = 1000 mcg
D = mg/h
3Çözeltiler
1.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: MFS = 30
Morse düşme skalası: altı madde. Düşme öyküsü: hayır 0, evet 25. İkincil tanı: hayır 0, evet 15. Yürüme yardımcısı: yok, yatak istirahati ya da hemşire yardımı 0; koltuk değneği, baston ya da yürüteç 15; mobilyalara tutunma 30. IV tedavi ya da salin kilidi: hayır 0, evet 20. Yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye 0; zayıf 10; bozulmuş 20. Mental durum: kendi sınırlarını biliyor 0; sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor 15. Toplam 0 ile 125 arasındadır. Risk kesme değerleri hastaneler arasında farklıdır; yaygın bir set: 0–24 düşük, 25–44 orta ve 45 ve üzeri yüksek.
Her maddeyi puanlayın
son 3 ayda düşme öyküsü: hayır → 0
ikincil tanı: hayır → 0
yürüme yardımcısı: koltuk değneği, baston ya da yürüteç → 15
IV tedavi ya da salin kilidi: hayır → 0
yürüyüş: normal, yatak istirahati ya da tekerlekli sandalye → 0
mental durum: sınırlarını olduğundan fazla görüyor ya da unutuyor → 15
Toplayın
Morse toplamı = 0 + 0 + 15 + 0 + 0 + 15 = 30
Cevap
MFS = 30
2.Klinik değerlendirme skorları
Cevap: yüksek
NEWS2 (National Early Warning Score 2, Royal College of Physicians 2017): yedi parametrenin her birini çizelgeyle puanlayın (solunum sayısı, skala 1’de SpO₂, oda havası ya da ek oksijen, sistolik kan basıncı, nabız, ACVPU ölçeğinde bilinç ve vücut sıcaklığı) ve puanları toplayın. Klinik risk: 0–4 düşük; tek bir parametrede 3 puan düşük–orta; 5–6 orta; 7 ve üzeri yüksek. Toplam 5 ve üzeri acil yanıt gerektirir.
Her parametreyi puanlayın
RR 9/min → 1
SpO₂ 91% → 3
oksijen altında → 2
SBP 90 mmHg → 3
HR 76/min → 0
uyanık (A) → 0
T 39,6 °C → 2
Toplam ve kırmızı skorlar
NEWS2 = 1 + 3 + 2 + 3 + 0 + 0 + 2 = 11
En az bir parametre 3 puan alır.
Risk grubu
yüksek
Cevap
yüksek
Toplam 5 ve üzeri acil klinik yanıt gerektirir.
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kısmen kompanse
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,22: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 25 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 10 mmol/L: düşük (22–26)
Kompansasyon
kısmen kompanse
Cevap
kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: ek solunumsal asidoz
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Beklenen PaCO₂
1,5·17 + 8 = 33,5 → 31,5–35,5 mmHg
Karşılaştırın
ölçülen: 44 mmHg → ek solunumsal asidoz
Cevap
ek solunumsal asidoz
5.Hemşirelik esasları
Cevap: D · Değer yanlış olarak yüksek çıkar
Cevap neden bu
Çok küçük manşon kan basıncını olduğundan yüksek, çok büyük manşon ise düşük gösterir. Manşon kesesi kol çevresinin yaklaşık %80'ini sarmalıdır.
Cevap
D · Değer yanlış olarak yüksek çıkar
6.Hemşirelik esasları
Cevap: C · Give controlled oxygen, e.g. via a Venturi mask, aiming for 88–92%
Cevap neden bu
Oxygen must not be withheld from a hypoxic patient. In those at risk of hypercapnia it is given in a controlled way to a target of 88–92%, with blood gases checked.
Cevap
C · Give controlled oxygen, e.g. via a Venturi mask, aiming for 88–92%
7.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: 05:00
24 saatlik saat: öğleden sonra 1’den itibaren saate 12 ekleyin (3:45 ÖS = 15:45). Gece yarısından öğleden önce 12:59’a kadar 00:00–00:59 olur ve öğleden sonra 12:00–12:59 olduğu gibi kalır. Geri dönerken 13–23 saatlerinden 12 çıkarın ve ÖS ekleyin; 00 saati 12 ÖÖ olur. Gece yarısını geçen süreyi iki parçada sayın: 24:00’e (00:00) kadar, sonra 00:00’dan itibaren.
Saati dönüştürün
5 AM → 05
Cevap
05:00
Cevap
05:00
8.Hemşirelik matematiği ve birim dönüşümleri
Cevap: D = 0,72 mg/h
Boyut analizi: verilen miktarı yazın, sonra kesir olarak yazılmış dönüşüm çarpanlarıyla (örneğin 60 dk/1 sa ya da 1 mg/1000 mcg) çarpın; böylece istenmeyen her birim bir kez payda bir kez paydada görünür ve sadeleşir. Yalnızca istenen birim kaldığında hesaplayın. Sorunun verdiği eşdeğerleri kullanın ve yalnızca nihai cevabı yuvarlayın.