Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A pregnant woman's blood type is O Rh-negative, and her antibody screen (indirect Coombs test) is negative. What is usually offered at about 28 weeks?

AAn IV dose of vitamin K given for the fetus
BDaily oral iron and folic acid supplements only
CA transfusion of group O Rh-positive red cells
DAnti-D immunoglobulin (Rho(D) immune globulin)

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

1,0 mEq/L'lik bir lityum düzeyi hastanın sabah dozundan 2 saat sonra alınmıştır ve reçeteyi yazan kişi dozu artırmayı planlamaktadır. Hemşire neyi belirtmelidir?

ADüzey çok düşüktür; bu yüzden büyük bir artış açıkça güvenlidir
BLityum düzeyleri sonucu etkilemeden günün herhangi bir saatinde alınabilir
CÖrnek dozdan çok kısa süre sonra alınmıştır; bu yüzden geçerli bir düzey değildir
DDüzey toksiktir; bu yüzden lityum tamamen bırakılmalıdır

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 151 mmol/L, glukoz 13,6 mmol/L ve üre 13,7 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 151 mmol/Lglukoz 13,6 mmol/Lüre 13,7 mmol/L

Osm = mOsm/kg

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 146, Cl⁻ 115, HCO₃⁻ 17 mmol/L ve albümin 28 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 146 mmol/LCl⁻ 115 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/Lalbümin 28 g/L

AG_c = mmol/L

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 25 mg/L, t = 13 sa iken 10,9 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C₁ = 25 mg/L (1 h)C₂ = 10,9 mg/L (13 h)

t½ = h

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 100 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 5 L/sa ve yarı ömür 8 sa. 23 sa sonra düzey C nedir?

R = 100 mg/hCL = 5 L/ht½ = 8 ht = 23 h

C = mg/L

7.Klinik hemşirelikOrta

Why are patients advised to rinse their mouth after using an inhaled corticosteroid?

ATo stop the drug from being absorbed in the lungs
BTo reduce the risk of oral thrush
CTo make the drug work faster
DTo prevent tooth decay from the sugar in it

8.Klinik hemşirelikZor

Bir hastanın idrar çıkışı 12 saattir çok düşük ve kreatinin keskin biçimde yükselmiş. Çizelgedeki hangi ilacın gözden geçirilmesi en olasıdır?

ABir vitamin takviyesi
BOlağan dozlarda parasetamol
CBir nemlendirici krem
Dİbuprofen gibi steroid olmayan antiinflamatuvar bir ilaç

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Anti-D immunoglobulin (Rho(D) immune globulin)

Cevap neden bu

An Rh-negative mother can form anti-D antibodies if Rh-positive fetal blood enters her circulation, which can cause hemolytic disease in a later pregnancy. Anti-D immunoglobulin at about 28 weeks and after delivery of an Rh-positive baby prevents this sensitization.Kontrol edilen kaynak: Red Blood Cell Antibody Screen · MedlinePlus (NIH) (2025); Hemolytic disease of the newborn · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Anti-D immunoglobulin (Rho(D) immune globulin)

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Örnek dozdan çok kısa süre sonra alınmıştır; bu yüzden geçerli bir düzey değildir

Cevap neden bu

Lityum düzeyleri, genellikle sabah dozundan hemen önce olmak üzere, son dozdan yaklaşık 12 saat sonrasına göre standardize edilmiştir. Dozdan 2 saat sonraki örnek emilim zirvesini yakalar ve hedef aralıkla karşılaştırılamaz; bu yüzden doz buna göre değiştirilmemelidir.

Cevap

C · Örnek dozdan çok kısa süre sonra alınmıştır; bu yüzden geçerli bir düzey değildir

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 329 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·151 + 13,6 + 13,7 = 329,3 ≈ 329 mOsm/kg

Cevap

Osm = 329 mOsm/kg

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 17 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 146 − (115 + 17) = 14

Albümin düzeltmesi

14 + 0,25·(40 − 28) = 17 mmol/L

Cevap

AG_c = 17 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 10,02 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(25/10,9)/12 = 0,8301/12 = 0,06918 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,06918 = 10,02 h

Cevap

t½ = 10,02 h

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 17,27 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

C_ss = 100/5 = 20 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 20·(1 − e^{−0,08664·23}) = 17,27 mg/L

Cevap

C = 17,27 mg/L

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · To reduce the risk of oral thrush

Cevap neden bu

Inhaled steroid deposited in the mouth and throat can cause oral candidiasis and a hoarse voice. Rinsing and using a spacer reduce this.

Cevap

B · To reduce the risk of oral thrush

8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · İbuprofen gibi steroid olmayan antiinflamatuvar bir ilaç

Cevap neden bu

Akut böbrek hasarında nefrotoksik ilaçlar (NSAİİ'ler ve aminoglikozidler gibi) ve böbrek perfüzyonunu azaltan ilaçlar (ACE inhibitörleri ve diüretikler gibi) gözden geçirilir ve çoğu zaman kesilir.

Cevap

D · İbuprofen gibi steroid olmayan antiinflamatuvar bir ilaç

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses