Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient had a total gastrectomy. Which long-term therapy is needed to prevent anemia?

  1. AMonthly transfusions of red blood cells
  2. BWeekly doses of oral vitamin K tablets
  3. CLifelong oral folic acid tablets only
  4. DLifelong vitamin B12 replacement
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with a round face, central weight gain and purple stretch marks has a glucose of 210 mg/dL (11,7 mmol/L) and a potassium of 3,1 mEq/L. Which condition fits best?

  1. AHypothyroidism
  2. BAdrenal insufficiency
  3. CDiabetes insipidus
  4. DCushing syndrome
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,42PaCO₂mmHg354554HCO₃⁻mmol/L222634kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,42, PaCO₂ 54 mmHg (7,2 kPa) ve HCO₃⁻ 34 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,42PaCO₂ 54 mmHg (7,2 kPa)HCO₃⁻ 34 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,29PaCO₂mmHg354528HCO₃⁻mmol/L222613ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,29, PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa) ve HCO₃⁻ 13 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 136 ve Cl⁻ 103 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,29PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa)HCO₃⁻ 13 mmol/LNa⁺ 136 mmol/LCl⁻ 103 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/hCL = 0,04 L/kg/h88 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 88 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,04 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 10 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

88 kgCL = 0,04 L/kg/hCss = 10 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,7 L/kg10 → 20 mg/LLD = ? mg68 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 68 kg ağırlığındaki bir hastanın phenytoin düzeyi 10 mg/L; hedef 20 mg/L. İlaç intravenöz olarak phenytoin sodium (S = 0,92) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,7 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

68 kgVd = 0,7 L/kgC = 10 → 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

A nurse gives a patient analgesia for post-operative pain. What should be done next?

  1. AAssume the pain has gone if the patient is quiet and has their eyes closed
  2. BReassess the pain and any side effects once the drug has had time to work
  3. CGive a second analgesic straight away just in case
  4. DWait until the next shift before asking the patient about the pain
8.Klinik hemşirelikZor

A healthcare assistant reports four observations. Which one needs the nurse's immediate action?

  1. A"Mrs Jones would like a cup of tea and her glasses cleaned."
  2. B"Mr Chen's blood pressure is 128/80 as usual."
  3. C"Mr Patel's breathing rate is 8 a minute and he's hard to wake."
  4. D"Ms Ali has walked to the bathroom on her own."

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Lifelong vitamin B12 replacement

Cevap neden bu

Intrinsic factor from the stomach is needed to absorb vitamin B12 in the ileum. After a total gastrectomy, B12 must be replaced for life, usually by injection, to prevent macrocytic anemia and nerve damage.Kontrol edilen kaynak: Vitamin B12 or folate deficiency anaemia - Causes · NHS (2023); Vitamin B12 deficiency anemia · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

D · Lifelong vitamin B12 replacement
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Cushing syndrome

Cevap neden bu

Excess cortisol raises glucose, causes central obesity, a round face and purple striae, and has some mineralocorticoid effect that lowers potassium. Adrenal insufficiency causes low glucose and high potassium.Kontrol edilen kaynak: Hypercortisolism (Cushing Syndrome) · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2025); Hypokalemia · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2025)

Cevap

D · Cushing syndrome
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,42: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 54 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 34 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 42,8–46,8 mmHg; dolayısıyla ölçülen 54 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek normal açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 136 − (103 + 13) = 20

Delta oranı

(20 − 12)/(24 − 13) = 0,7273
ek normal açıklı asidoz

Cevap

ek normal açıklı asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 35,2 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·88 = 3,52 L/h

İnfüzyon hızı

R = 3,52·10 = 35,2 mg/h

Cevap

R = 35,2 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 517,4 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·68 = 47,6 L

Gereken artış

20 − 10 = 10 mg/L

Yükleme dozu

LD = 47,6·10/(0,92·1) = 517,4 mg

Cevap

LD = 517,4 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Reassess the pain and any side effects once the drug has had time to work

Cevap neden bu

The effect of analgesia should be reassessed when it is expected to work, with side effects such as sedation and breathing checked. The result is documented and the plan adjusted.

Cevap

B · Reassess the pain and any side effects once the drug has had time to work
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · "Mr Patel's breathing rate is 8 a minute and he's hard to wake."

Cevap neden bu

A low respiratory rate with reduced consciousness suggests respiratory depression, for example from opioids. It needs immediate assessment and escalation.

Cevap

C · "Mr Patel's breathing rate is 8 a minute and he's hard to wake."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses