Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient takes high-dose biotin supplements for hair and nails. Why should the nurse report this before blood tests?

  1. ABiotin can distort some immunoassays, such as troponin or TSH
  2. BBiotin causes a true rise in blood glucose in all patients
  3. CBiotin lowers the hemoglobin by destroying the red cells
  4. DBiotin makes the blood clot in the tube before testing
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

IV insülin infüzyonundaki bir hastanın kan glikozu 65 mg/dL'dir (3,6 mmol/L). En iyi eylem nedir?

  1. AAynı hızda devam etmek ve dört saat sonra yeniden kontrol etmek
  2. BDüşük glikoz protokolünü izlemek ve sağlık profesyonelini bilgilendirmek
  3. CKalbi korumak için oral potasyum vermek
  4. Dİnfüzyonu durdurmak ve glikoz kontrolünü sabaha bırakmak
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,13PaCO₂mmHg354534HCO₃⁻mmol/L222611uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,13, PaCO₂ 34 mmHg (4,5 kPa), HCO₃⁻ 11 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,13PaCO₂ 34 mmHg (4,5 kPa)HCO₃⁻ 11 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 20 mg/LR = ? mg/hCL = 5 L/h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Vankomisin klerensi 5 L/h olan bir hastaya sürekli infüzyonla vankomisin veriliyor. Kararlı durum düzeyini 20 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

CL = 5 L/hCss = 20 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
0,1110t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 7τ = ?Ctrough​ = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 4 sa. Hedef tepe değer 7 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 4 hCpeak = 7 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient with leukaemia has a very low platelet count. Which nursing precaution is appropriate?

  1. ATake temperatures rectally
  2. BGive medicines by intramuscular injection
  3. CEncourage contact sports to keep fit
  4. DUse a soft toothbrush and an electric razor
8.Klinik hemşirelikZor

A potassium result of 6,9 mmol/L comes back on a well patient with a normal ECG, and the laboratory reports that the sample was haemolysed. What is the best action?

  1. AStart a potassium supplement
  2. BGive IV insulin and glucose straight away
  3. CIgnore the result because the patient looks well and the ECG is normal
  4. DRepeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Biotin can distort some immunoassays, such as troponin or TSH

Cevap neden bu

Many immunoassays use biotin-streptavidin binding, and high blood biotin levels can give falsely high or low results, for example a falsely low troponin or abnormal thyroid tests. The laboratory and prescriber should know about biotin use.Kontrol edilen kaynak: Troponin Test · MedlinePlus (NIH) (2023); Biotin Interference with Troponin Lab Tests - Assays Subject to Biotin Interference · U.S. FDA (2022)

Cevap

A · Biotin can distort some immunoassays, such as troponin or TSH
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Düşük glikoz protokolünü izlemek ve sağlık profesyonelini bilgilendirmek

Cevap neden bu

İnsülin infüzyonu sırasında 70 mg/dL'nin altındaki glikoz hipoglisemidir. Hemşire hastanenin protokolünü izler; bu protokol tipik olarak insülini durdurur veya azaltır ve glikoz verir, sık sık yeniden kontrol eder ve sağlık profesyonelini bilgilendirir.Kontrol edilen kaynak: Low blood sugar · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

B · Düşük glikoz protokolünü izlemek ve sağlık profesyonelini bilgilendirmek
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 27,2 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|72 − 40| = 32 mmHg → 3,2 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 1·3,2 = 27,2 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 27,2 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·11 + 8 = 24,5 → 22,5–26,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 34 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 100 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

İnfüzyon hızı

R = 5·20 = 100 mg/h

Cevap

R = 100 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 11,2 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/4 = 0,1733 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(7/1)/0,1733 = 1,946/0,1733 = 11,23 ≈ 11,2 h

Cevap

τ = 11,2 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Use a soft toothbrush and an electric razor

Cevap neden bu

Thrombocytopenia increases bleeding risk. Gentle oral care, electric razors and avoiding IM injections and rectal procedures help prevent bleeding.

Cevap

D · Use a soft toothbrush and an electric razor
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Repeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium

Cevap neden bu

Haemolysis in the tube releases intracellular potassium, giving a falsely high reading. The result still needs prompt repeating and review, because true hyperkalaemia cannot be excluded.

Cevap

D · Repeat the blood test promptly, as haemolysis can falsely raise potassium

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses