Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient taking empagliflozin (an SGLT2 inhibitor) has glucose in the urine but a normal blood glucose. What is the best interpretation?

  1. AUncontrolled diabetes needing insulin
  2. BAn expected effect of the drug
  3. CA sign of kidney failure
  4. DA urinary tract infection
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with diabetes had a glucose of 58 mg/dL (3,2 mmol/L), took 15 g of fast-acting carbohydrate and, 15 minutes later, the glucose is 64 mg/dL (3,6 mmol/L). The patient is alert. What should the nurse do next?

  1. AGive another 15 g of fast carbohydrate and recheck
  2. BGive a protein snack only and recheck tomorrow
  3. CGive a long-acting insulin dose to stabilize it
  4. DWait until the next meal before giving anything
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,23PaCO₂mmHg354584HCO₃⁻mmol/L222634akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,23, PaCO₂ 84 mmHg (11,2 kPa), HCO₃⁻ 34 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,23PaCO₂ 84 mmHg (11,2 kPa)HCO₃⁻ 34 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,04 L/kg/h63 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 63 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,04 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 10 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

63 kgCL = 0,04 L/kg/hCss = 10 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​5 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir theophylline infüzyonu yükleme dozu olmadan 30 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 2 L/sa ve yarı ömür 9 sa. 5 sa sonra düzey C nedir?

R = 30 mg/hCL = 2 L/ht½ = 9 ht = 5 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Bir hastada yeni gelişen konfüzyon, 24/dk solunum sayısı ve 95 mmHg sistolik kan basıncı var. İlk olarak neden şüphelenmelisiniz?

  1. ANormal postoperatif iyileşme
  2. BAlkol zehirlenmesi
  3. CSepsis
  4. DKaygı
8.Klinik hemşirelikZor

A patient with metastatic breast cancer is confused and constipated, with a corrected calcium of 3,3 mmol/L (about 13,2 mg/dL). What is usually the first treatment?

  1. AIV fluid rehydration, followed by a bisphosphonate
  2. BStrict fluid restriction to protect the kidneys
  3. CA high-calcium diet
  4. DOral calcium supplements and vitamin D

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · An expected effect of the drug

Cevap neden bu

SGLT2 inhibitors block glucose reabsorption in the proximal tubule, so glycosuria is expected even with normal blood glucose. Urine glucose cannot be used to monitor control in these patients. The drugs also raise the risk of genital infections and DKA.Kontrol edilen kaynak: Ketones blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · An expected effect of the drug
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Give another 15 g of fast carbohydrate and recheck

Cevap neden bu

The "15-15 rule" is repeated until the glucose is at least 70 mg/dL (3,9 mmol/L); UK guidance uses 4,0 mmol/L and 15–20 g of carbohydrate. Then a snack or meal with complex carbohydrate and protein is given if the next meal is not soon, to prevent recurrence.

Cevap

A · Give another 15 g of fast carbohydrate and recheck
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 22,2 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|31 − 40| = 9 mmHg → 0,9 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 2·0,9 = 22,2 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 22,2 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik üzerine akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·4,4 = 28,4 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·4,4 = 39,4 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 34 mmol/L → kronik üzerine akut

Cevap

kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 31,5 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·63 = 2,52 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 2,52·10/0,8 = 31,5 mg/h

Cevap

R = 31,5 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 4,794 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 30/2 = 15 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/9 = 0,07702 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 15·(1 − e−0,07702·5) = 4,794 mg/L

Cevap

C = 4,794 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Sepsis

Cevap neden bu

Bu üç belirti qSOFA ölçütlerini oluşturur ve sepsiste kötü sonuç riskinin yüksek olduğunu düşündürür. Acilen bildirin ve sepsis yolağını başlatın.

Cevap

C · Sepsis
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · IV fluid rehydration, followed by a bisphosphonate

Cevap neden bu

Hypercalcaemia of malignancy causes dehydration, so IV fluids are given first, followed by a bisphosphonate to reduce bone resorption. Calcium, renal function and fluid balance are monitored.

Cevap

A · IV fluid rehydration, followed by a bisphosphonate

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses