Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient's levothyroxine dose was changed today. When is the TSH usually rechecked?

  1. AAfter about 3 days
  2. BAfter about 1 year
  3. CAfter about 6–8 weeks
  4. DAfter about 24 hours
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient has fever, chills, flank pain and costovertebral angle tenderness. Urinalysis shows many white cells and white cell casts. Which condition is most likely?

  1. ANephrotic syndrome
  2. BSimple cystitis
  3. CGlomerulonephritis
  4. DAcute pyelonephritis
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 145 mmol/L, glukoz 28,7 mmol/L ve üre 19,4 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 145 mmol/Lglukoz 28,7 mmol/Lüre 19,4 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 81 mmHg (10,8 kPa) ve PaCO₂ 45 mmHg (6,0 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 30%PaO₂ 81 mmHg (10,8 kPa)PaCO₂ 45 mmHg (6,0 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 7 L/kgC = 1 mcg/LLD = ? mcg83 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 83 kg ağırlığındaki bir hastaya digoxin tabletleriyle mcg/L cinsinden 1 düzeyine ulaşmak için yükleme yapılacak. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin biyoyararlanımı F = 0,7. Toplam oral yükleme dozunu LD mcg cinsinden bulun.

83 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,7 L/kg4,5 → 15 mg/LLD = ? mg95 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 95 kg ağırlığındaki bir hastanın phenytoin düzeyi 4,5 mg/L; hedef 15 mg/L. İlaç intravenöz olarak phenytoin sodium (S = 0,92) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,7 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

95 kgVd = 0,7 L/kgC = 4,5 → 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

After removing a peripheral IV cannula, what should the nurse check?

  1. AThat the patient's blood glucose is normal before removal
  2. BThat the cannula is put back in its sterile packet for the next patient
  3. CThat the cannula is intact, and apply pressure until bleeding stops
  4. DThat the site is left uncovered and bleeding freely
8.Klinik hemşirelikZor

A patient has new facial weakness. Which feature suggests a stroke rather than Bell's palsy?

  1. AThe forehead can still be wrinkled on the affected side
  2. BThe patient has pain behind the ear
  3. CThe patient has had a recent cold
  4. DThe whole of one side of the face, including the forehead, is weak

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · After about 6–8 weeks

Cevap neden bu

Levothyroxine has a half-life of about a week, so a steady state takes about 6 weeks. The TSH is therefore rechecked about 6–8 weeks after a dose change; checking earlier gives a misleading result.Kontrol edilen kaynak: Hypothyroidism · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

C · After about 6–8 weeks
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Acute pyelonephritis

Cevap neden bu

White cell casts show that the inflammation is in the kidney itself, not just the bladder. With fever and flank pain this indicates pyelonephritis. Glomerulonephritis typically causes red cell casts, and nephrotic syndrome causes heavy protein loss.Kontrol edilen kaynak: Urinary casts · MedlinePlus (NIH) (2025); Glomerulonephritis · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Acute pyelonephritis
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 338 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·145 + 28,7 + 19,4 = 338,1 ≈ 338 mOsm/kg

Cevap

Osm = 338 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 76,65 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,3·713 − 45/0,8 = 213,9 − 56,25 = 157,7 mmHg

Gradyan

A–a = 157,7 − 81 = 76,65 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 76,65 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 830 mcg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·83 = 581 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 581·1 = 581 mcg

Yükleme dozu

LD = 581/(1·0,7) = 830 mcg

Cevap

LD = 830 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 759 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·95 = 66,5 L

Gereken artış

15 − 4,5 = 10,5 mg/L

Yükleme dozu

LD = 66,5·10,5/(0,92·1) = 759 mg

Cevap

LD = 759 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · That the cannula is intact, and apply pressure until bleeding stops

Cevap neden bu

The nurse checks that the whole cannula has been removed, applies pressure and a dressing, and records the removal. Any signs of phlebitis are noted.

Cevap

C · That the cannula is intact, and apply pressure until bleeding stops
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · The forehead can still be wrinkled on the affected side

Cevap neden bu

In a stroke (upper motor neurone lesion), the forehead is usually spared because it has bilateral cortical supply. Bell's palsy (lower motor neurone) weakens the whole side, including the forehead.

Cevap

A · The forehead can still be wrinkled on the affected side

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses