Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with hyperkalemia is prescribed an oral potassium binder such as patiromer or sodium zirconium cyclosilicate. How does this drug lower potassium?

  1. AIt stops the kidneys from absorbing water in the tubules
  2. BIt moves potassium into cells in the next few minutes
  3. CIt binds potassium in the gut so it leaves in the stool
  4. DIt protects the heart muscle against high potassium levels
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

In the first 24 hours after a major burn, which laboratory pattern is most expected?

  1. AHigh calcium and high albumin
  2. BHigh potassium and high hematocrit
  3. CLow potassium and low hematocrit
  4. DLow sodium and low hematocrit
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 151 mmol/L, glukoz 28,3 mmol/L ve üre 6,8 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 151 mmol/Lglukoz 28,3 mmol/Lüre 6,8 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,29PaCO₂mmHg354530HCO₃⁻mmol/L222614ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,29, PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) ve HCO₃⁻ 14 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 139 ve Cl⁻ 96 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,29PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa)HCO₃⁻ 14 mmol/LNa⁺ 139 mmol/LCl⁻ 96 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 12 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,035 L/kg/h58 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 58 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,035 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 12 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

58 kgCL = 0,035 L/kg/hCss = 12 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,5 L/kg7,5 → 15 mg/LLD = ? mg74 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 74 kg ağırlığındaki bir hastanın theophylline düzeyi 7,5 mg/L; hedef 15 mg/L. İlaç intravenöz olarak aminophylline (S = 0,8) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,5 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

74 kgVd = 0,5 L/kgC = 7,5 → 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient is receiving IV fluids for several days. Which monitoring is essential?

  1. APeak flow readings
  2. BFluid balance, regular weights and urea, creatinine and electrolytes
  3. CWeekly temperature and a single blood glucose reading
  4. DMonthly HbA1c
8.Klinik hemşirelikZor

Su altı drenajlı göğüs tüpünün bakımında hangi uygulama doğrudur?

  1. ADökülmesin diye şişedeki suyu boşaltmak
  2. BHer transfer veya yatak değişiminde tüpü rutin olarak klemplemek
  3. CDrenaj şişesini göğüs seviyesinin altında tutmak
  4. DBoşaltmak için şişeyi hastanın üstüne kaldırmak

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · It binds potassium in the gut so it leaves in the stool

Cevap neden bu

Potassium binders exchange potassium in the gut for another ion, so potassium is removed from the body in the stool. They act over hours, so they are not used alone for emergencies; calcium protects the heart, and insulin with glucose shifts potassium into cells quickly.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · It binds potassium in the gut so it leaves in the stool
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · High potassium and high hematocrit

Cevap neden bu

Early after a burn, damaged cells release potassium, and plasma shifts into the tissues, which concentrates the blood and raises the hematocrit. Later, as fluid returns and the kidneys excrete potassium, hypokalemia can develop.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · High potassium and high hematocrit
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 337 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·151 + 28,3 + 6,8 = 337,1 ≈ 337 mOsm/kg

Cevap

Osm = 337 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: saf yüksek açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 139 − (96 + 14) = 29

Delta oranı

(29 − 12)/(24 − 14) = 1,7
saf yüksek açıklı asidoz

Cevap

saf yüksek açıklı asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 30,45 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·58 = 2,03 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 2,03·12/0,8 = 30,45 mg/h

Cevap

R = 30,45 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 346,9 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·74 = 37 L

Gereken artış

15 − 7,5 = 7,5 mg/L

Yükleme dozu

LD = 37·7,5/(0,8·1) = 346,9 mg

Cevap

LD = 346,9 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Fluid balance, regular weights and urea, creatinine and electrolytes

Cevap neden bu

IV fluids can cause overload or electrolyte imbalance. Fluid balance charts, weight, clinical assessment and blood tests guide the prescription.

Cevap

B · Fluid balance, regular weights and urea, creatinine and electrolytes
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Drenaj şişesini göğüs seviyesinin altında tutmak

Cevap neden bu

Şişe göğüs seviyesinin altında kalır, böylece sıvı ve hava plevral boşluğa geri dönmez. Rutin klempleme tansiyon pnömotoraksa yol açabilir.

Cevap

C · Drenaj şişesini göğüs seviyesinin altında tutmak

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses