Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

IV kalsiyum glukonat ağır hiperkalemisi olan bir hastaya nasıl yardımcı olur?

  1. APotasyumu bağırsakta bağlar ve dışkıyla atılmasını sağlar
  2. BPotasyumu kandan hücrelere kaydırır
  3. CPotasyumu düşürmeden kalp hücre zarlarını stabilize eder
  4. DBöbreklerden potasyum atılımını artırır
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A 5-year-old has new bruising and petechiae two weeks after a viral illness. Platelets are 12 × 10³/µL; hemoglobin, white cell count and clotting times are normal. Which condition is most likely?

  1. ADisseminated intravascular coagulation
  2. BImmune thrombocytopenia (ITP)
  3. CHemophilia A
  4. DAcute leukemia
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 146, Cl⁻ 114, HCO₃⁻ 16 mmol/L ve albümin 28 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 146 mmol/LCl⁻ 114 mmol/LHCO₃⁻ 16 mmol/Lalbümin 28 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 15 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,035 L/kg/h69 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 69 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,035 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 15 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

69 kgCL = 0,035 L/kg/hCss = 15 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 7 L/kg0,5 → 1 mcg/LLD = ? mcg63 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 63 kg ağırlığındaki bir hastanın digoxin düzeyi 0,5 mcg/L; hedef 1 mcg/L. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin F = 0,7. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

63 kgVd = 7 L/kgC = 0,5 → 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
7.Klinik hemşirelikOrta

A very anxious patient breathes rapidly for a long period. Which change is expected?

  1. AMetabolic alkalosis from vomiting
  2. BMetabolic acidosis from a low bicarbonate
  3. CRespiratory acidosis from a high PaCO2
  4. DRespiratory alkalosis from a low PaCO2
8.Klinik hemşirelikZor

A patient with several days of vomiting and diarrhoea has low blood pressure, low urine output and a rising creatinine. Which description fits best?

  1. APre-renal acute kidney injury from poor perfusion, treated by restoring fluid volume
  2. BIntrinsic kidney injury from glomerulonephritis, treated with high-dose steroids
  3. CChronic kidney disease, treated with long-term dialysis three times a week
  4. DPost-renal acute kidney injury from obstruction, treated with a catheter

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Potasyumu düşürmeden kalp hücre zarlarını stabilize eder

Cevap neden bu

Kalsiyum, yüksek potasyumun kalbin elektriksel aktivitesi üzerindeki etkisini dakikalar içinde ortadan kaldırır. Potasyum yine de hücrelere kaydırılarak (glikozla birlikte insülin) ve uzaklaştırılarak (bağlayıcılar, diüretikler veya diyaliz) düşürülmelidir.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Potasyumu düşürmeden kalp hücre zarlarını stabilize eder
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Immune thrombocytopenia (ITP)

Cevap neden bu

ITP is immune destruction of platelets, often after a viral infection in children. It causes isolated thrombocytopenia with normal other counts and clotting tests. Leukemia usually affects other cell lines, DIC prolongs clotting times and hemophilia prolongs the aPTT.Kontrol edilen kaynak: Immune thrombocytopenic purpura (ITP) · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

B · Immune thrombocytopenia (ITP)
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 14 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|20 − 40| = 20 mmHg → 2 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 5·2 = 14 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 14 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 19 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 146 − (114 + 16) = 16

Albümin düzeltmesi

16 + 0,25·(40 − 28) = 19 mmol/L

Cevap

AGc = 19 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 45,28 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·69 = 2,415 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 2,415·15/0,8 = 45,28 mg/h

Cevap

R = 45,28 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 315 mcg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·63 = 441 L

Gereken artış

1 − 0,5 = 0,5 mcg/L

Yükleme dozu

LD = 441·0,5/(1·0,7) = 315 mcg

Cevap

LD = 315 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Respiratory alkalosis from a low PaCO2

Cevap neden bu

Hyperventilation blows off CO2, raising the pH. Symptoms can include tingling of the lips and fingers and lightheadedness.

Cevap

D · Respiratory alkalosis from a low PaCO2
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Pre-renal acute kidney injury from poor perfusion, treated by restoring fluid volume

Cevap neden bu

Fluid loss reduces kidney perfusion, causing pre-renal AKI. Prompt fluid replacement can restore function before the kidney tissue itself is damaged.

Cevap

A · Pre-renal acute kidney injury from poor perfusion, treated by restoring fluid volume

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses