Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with acute pancreatitis has muscle twitching and numbness around the mouth. Which laboratory value should the nurse check?

  1. ASerum amylase
  2. BSerum sodium
  3. CSerum chloride
  4. DSerum calcium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

IV insülin infüzyonundaki bir hastanın kan glikozu 65 mg/dL'dir (3,6 mmol/L). En iyi eylem nedir?

  1. ADüşük glikoz protokolünü izlemek ve sağlık profesyonelini bilgilendirmek
  2. BAynı hızda devam etmek ve dört saat sonra yeniden kontrol etmek
  3. CKalbi korumak için oral potasyum vermek
  4. Dİnfüzyonu durdurmak ve glikoz kontrolünü sabaha bırakmak
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 12 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 12 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 142, Cl⁻ 114, HCO₃⁻ 14 mmol/L ve albümin 15 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 142 mmol/LCl⁻ 114 mmol/LHCO₃⁻ 14 mmol/Lalbümin 15 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
110t (h)C (mg/L)1 h8 mg/L7 h2,4 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 8 mg/L, t = 7 sa iken 2,4 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C1 = 8 mg/L (1 h)C2 = 2,4 mg/L (7 h)
t½ = h
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,7 L/kg9 → 15 mg/LLD = ? mg78 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 78 kg ağırlığındaki bir hastanın phenytoin düzeyi 9 mg/L; hedef 15 mg/L. İlaç intravenöz olarak phenytoin sodium (S = 0,92) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,7 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

78 kgVd = 0,7 L/kgC = 9 → 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

After a laparoscopic cholecystectomy, a patient has pain in the shoulder tip. What is the most likely cause?

  1. AAn allergic reaction to the dressing
  2. BA heart attack caused by the stress of surgery
  3. CGas used during the operation irritating the diaphragm
  4. DA broken collarbone from being moved onto the table
8.Klinik hemşirelikZor

During CPR for asystole, when should adrenaline (epinephrine) be given according to standard adult guidelines?

  1. AOnly once the patient has a pulse again
  2. BOnly after three shocks have been delivered by the defibrillator
  3. CAs soon as IV or IO access is obtained, then every 3–5 minutes
  4. DNever, because asystole is not treated with drugs

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Serum calcium

Cevap neden bu

In severe pancreatitis, fatty acids released from damaged fat bind calcium (saponification), causing hypocalcemia. Twitching and perioral numbness are signs of low calcium, which can progress to tetany and seizures.Kontrol edilen kaynak: Calcium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

D · Serum calcium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Düşük glikoz protokolünü izlemek ve sağlık profesyonelini bilgilendirmek

Cevap neden bu

İnsülin infüzyonu sırasında 70 mg/dL'nin altındaki glikoz hipoglisemidir. Hemşire hastanenin protokolünü izler; bu protokol tipik olarak insülini durdurur veya azaltır ve glikoz verir, sık sık yeniden kontrol eder ve sağlık profesyonelini bilgilendirir.Kontrol edilen kaynak: Low blood sugar · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

A · Düşük glikoz protokolünü izlemek ve sağlık profesyonelini bilgilendirmek
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 26 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
menzil: 24–28 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 26 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 20,25 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 142 − (114 + 14) = 14

Albümin düzeltmesi

14 + 0,25·(40 − 15) = 20,25 mmol/L

Cevap

AGc = 20,25 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 3,454 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(8/2,4)/6 = 1,204/6 = 0,2007 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,2007 = 3,454 h

Cevap

t½ = 3,454 h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 356,1 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·78 = 54,6 L

Gereken artış

15 − 9 = 6 mg/L

Yükleme dozu

LD = 54,6·6/(0,92·1) = 356,1 mg

Cevap

LD = 356,1 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Gas used during the operation irritating the diaphragm

Cevap neden bu

Carbon dioxide used to inflate the abdomen can irritate the diaphragm, causing referred shoulder-tip pain. It usually settles within a few days with mobilisation and analgesia.

Cevap

C · Gas used during the operation irritating the diaphragm
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · As soon as IV or IO access is obtained, then every 3–5 minutes

Cevap neden bu

In non-shockable rhythms, adrenaline is given as soon as possible and repeated every 3–5 minutes while CPR continues. In shockable rhythms it is given after the third shock in UK/European guidelines (after the second shock in AHA guidelines).

Cevap

C · As soon as IV or IO access is obtained, then every 3–5 minutes

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses