Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient's potassium is unexpectedly 5,8 mEq/L. The sample was taken after the tourniquet was on for several minutes while the patient pumped their fist. What is the best interpretation?

  1. AFist pumping lowers potassium, so the true level is even higher
  2. BThe result may be falsely high and should be repeated with better technique
  3. CThe result confirms true hyperkalemia and needs no further checking
  4. DTourniquet time affects only the glucose result, not the potassium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with thalassemia major has received regular red cell transfusions for years. The ferritin is now very high. What does this most likely show, and what treatment is used?

  1. AIron deficiency, treated with IV iron supplements
  2. BLiver failure, treated with a liver transplant at once
  3. CIron overload, treated with iron chelation therapy
  4. DAcute infection, treated with broad-spectrum antibiotics
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 144 mmol/L, glukoz 11 mmol/L ve üre 4,9 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 144 mmol/Lglukoz 11 mmol/Lüre 4,9 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,11PaCO₂mmHg354536HCO₃⁻mmol/L222611uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,11, PaCO₂ 36 mmHg (4,8 kPa), HCO₃⁻ 11 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,11PaCO₂ 36 mmHg (4,8 kPa)HCO₃⁻ 11 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,5 L/kgC = 12 mg/LLD = ? mg58 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 58 kg ağırlığındaki bir hastaya aminophylline ile intravenöz yükleme yapılacak ve theophylline düzeyi mg/L cinsinden 12 olacak. Dağılım hacmi 0,5 L/kg ve tuz faktörü S = 0,8. aminophylline yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

58 kgVd = 0,5 L/kgC = 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?450 mg · q8hCL = 0,04 L/kg/h82 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 82 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,04 L/kg/h. Her doz aminophylline ilacından 450 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,04 L/kg/hτ = 8 hS = 0,8F = 182 kgD = 450 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Tiroid ameliyatından sonra bir hastada ağız çevresinde karıncalanma ve kas krampları var. Hangi elektrolit sorunundan şüphelenilmelidir?

  1. AHipokalsemi
  2. BHipermagnezemi
  3. CHipernatremi
  4. DHiperkalemi
8.Klinik hemşirelikZor

A patient admitted after a fall takes many regular medicines. Which safety step on admission helps prevent medication errors?

  1. APrescribing only the medicines that the patient can remember taking
  2. BMedicines reconciliation against reliable sources, such as primary care records
  3. CStopping all regular medicines until the day the patient is discharged
  4. DDoubling the doses to make up for any missed while at home

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · The result may be falsely high and should be repeated with better technique

Cevap neden bu

Repeated fist clenching and a long tourniquet time release potassium from muscle and can cause hemolysis, both of which give a falsely high potassium. The patient is assessed and the test is repeated with correct technique; true hyperkalemia must not be missed.Kontrol edilen kaynak: Potassium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024); Potassium test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · The result may be falsely high and should be repeated with better technique
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Iron overload, treated with iron chelation therapy

Cevap neden bu

The body has no active way to excrete iron, so repeated transfusions cause iron overload, which can damage the heart, liver and endocrine glands. A very high ferritin reflects this, and iron chelators are used to remove the excess.Kontrol edilen kaynak: Thalassemia · MedlinePlus (NIH) (2026); Ferritin Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Iron overload, treated with iron chelation therapy
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 304 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·144 + 11 + 4,9 = 303,9 ≈ 304 mOsm/kg

Cevap

Osm = 304 mOsm/kg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·11 + 8 = 24,5 → 22,5–26,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 36 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 435 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·58 = 29 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 29·12 = 348 mg

Yükleme dozu

LD = 348/(0,8·1) = 435 mg

Cevap

LD = 435 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 13,72 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·82 = 3,28 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 0,8·1·450/(3,28·8) = 13,72 mg/L

Cevap

Css,avg = 13,72 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Hipokalsemi

Cevap neden bu

Paratiroid bezlerinin hasarı kalsiyumu düşürür; perioral karıncalanma, tetani ve pozitif Chvostek veya Trousseau bulgularına neden olur.

Cevap

A · Hipokalsemi
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Medicines reconciliation against reliable sources, such as primary care records

Cevap neden bu

Medicines reconciliation compares several sources to produce an accurate medication list. It finds omissions, duplications and errors, and is especially important in older people with polypharmacy.

Cevap

B · Medicines reconciliation against reliable sources, such as primary care records

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses