Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with sepsis has a lactate of 2,1 mmol/L on admission and 4,3 mmol/L two hours later, despite IV fluids. What does this suggest?

  1. AA normal response to IV fluids in the first hours
  2. BExpected muscle activity from shivering in fever
  3. CImproving circulation as the fluids start to work
  4. DWorsening tissue perfusion that needs urgent reporting
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Uzun süredir akciğer hastalığı olan bir hastanın serum bikarbonatı 32 mEq/L, arteriyel PaCO₂'si sürekli yüksek ve pH'ı 7,36'dır. Hangi durum en iyi uyar?

  1. AHızlı solunumla birlikte akut aspirin aşırı dozu
  2. BKronik CO₂ retansiyonu ve metabolik kompanzasyonu olan KOAH
  3. CBüyük bikarbonat kayıplarıyla birlikte akut ağır ishal
  4. DAğır dehidratasyon ve kusmayla birlikte akut diyabetik ketoasidoz
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,36PaCO₂mmHg354572HCO₃⁻mmol/L222639kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,36, PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa) ve HCO₃⁻ 39 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,36PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa)HCO₃⁻ 39 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,19PaCO₂mmHg354576HCO₃⁻mmol/L222628akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,19, PaCO₂ 76 mmHg (10,1 kPa), HCO₃⁻ 28 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,19PaCO₂ 76 mmHg (10,1 kPa)HCO₃⁻ 28 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LLD = ? mg79 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 79 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 20 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

79 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 7 L/kg0,5 → 1 mcg/LLD = ? mcg51 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 51 kg ağırlığındaki bir hastanın digoxin düzeyi 0,5 mcg/L; hedef 1 mcg/L. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin F = 0,7. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

51 kgVd = 7 L/kgC = 0,5 → 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient with leukaemia has a very low platelet count. Which nursing precaution is appropriate?

  1. AUse a soft toothbrush and an electric razor
  2. BGive medicines by intramuscular injection
  3. CEncourage contact sports to keep fit
  4. DTake temperatures rectally
8.Klinik hemşirelikZor

Why can sepsis be missed in older adults?

  1. ABlood tests are not useful in older people
  2. BThey may have no fever and present with confusion, falls or reduced mobility
  3. COlder adults cannot develop sepsis because their immune system is weaker
  4. DOlder adults always have a very high fever

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Worsening tissue perfusion that needs urgent reporting

Cevap neden bu

A rising lactate despite fluids suggests ongoing tissue hypoperfusion and worsening sepsis or septic shock. The nurse reports it at once; further fluids, vasopressors and source control may be needed, and lactate is remeasured.Kontrol edilen kaynak: Lactate Test · MedlinePlus (NIH) (2024); Septic shock · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Worsening tissue perfusion that needs urgent reporting
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Kronik CO₂ retansiyonu ve metabolik kompanzasyonu olan KOAH

Cevap neden bu

Ağır KOAH'ta olduğu gibi kronik CO₂ retansiyonunda böbrekler günler içinde bikarbonatı tutar ve pH'ı normale doğru, çoğunlukla aralığın alt ucuna getirir. DKA ve ishal bikarbonatı düşürür; aspirin aşırı dozu ise PaCO₂'yi düşüren hızlı solunuma yol açar.Kontrol edilen kaynak: Respiratory Acidosis · StatPearls (NCBI Bookshelf)

Cevap

B · Kronik CO₂ retansiyonu ve metabolik kompanzasyonu olan KOAH
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,36: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 72 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 39 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·3,6 = 27,6 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·3,6 = 36,6 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 28 mmol/L → akut

Cevap

akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 1202 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·79 = 55,3 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 55,3·20 = 1106 mg

Yükleme dozu

LD = 1106/(0,92·1) = 1202 mg

Cevap

LD = 1202 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 255 mcg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·51 = 357 L

Gereken artış

1 − 0,5 = 0,5 mcg/L

Yükleme dozu

LD = 357·0,5/(1·0,7) = 255 mcg

Cevap

LD = 255 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Use a soft toothbrush and an electric razor

Cevap neden bu

Thrombocytopenia increases bleeding risk. Gentle oral care, electric razors and avoiding IM injections and rectal procedures help prevent bleeding.

Cevap

A · Use a soft toothbrush and an electric razor
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · They may have no fever and present with confusion, falls or reduced mobility

Cevap neden bu

Older people may have a normal or low temperature and present with delirium, falls or general decline. Early warning scores and a high index of suspicion are important.

Cevap

B · They may have no fever and present with confusion, falls or reduced mobility

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses