Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Bir hastanın sodyumu 152 mEq/L'dir. Hemşire hangi bulguları beklemelidir?

  1. APozitif Trousseau belirtisiyle birlikte kas seğirmesi
  2. BSivri T dalgalarıyla birlikte bradikardi
  3. CSusuzluk, kuru mukoz membranlar ve huzursuzluk
  4. DŞiş ayak bilekleriyle birlikte kilo alımı
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Bir hasta 24 saat önce büyük miktarda asetaminofen (parasetamol) aşırı dozu aldı. En çok hangi laboratuvar değişiklikleri beklenir?

  1. ADüşük ALT ve AST ile düşük bir INR
  2. BÇok yüksek ALT ve AST ile yükselen bir INR
  3. CNormal karaciğer testleriyle düşük bir beyaz hücre sayısı
  4. DNormal ALT ile yüksek bir troponin
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %35 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 56 mmHg (7,5 kPa) ve PaCO₂ 60 mmHg (8,0 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 35%PaO₂ 56 mmHg (7,5 kPa)PaCO₂ 60 mmHg (8,0 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,5 L/kgC = 15 mg/LLD = ? mg79 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 79 kg ağırlığındaki bir hastaya aminophylline ile intravenöz yükleme yapılacak ve theophylline düzeyi mg/L cinsinden 15 olacak. Dağılım hacmi 0,5 L/kg ve tuz faktörü S = 0,8. aminophylline yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

79 kgVd = 0,5 L/kgC = 15 mg/LS = 0,8
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
0,1110t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 7τ = ?Ctrough​ = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 2,5 sa. Hedef tepe değer 7 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 2,5 hCpeak = 7 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient has a continuous stream of bubbles in the water seal chamber of their chest drain. What does this most likely indicate?

  1. AThe drain is working normally for a fluid collection only
  2. BThe lung has fully re-expanded
  3. CAn air leak, from the lung or from the drainage system
  4. DThe drain is blocked
8.Klinik hemşirelikZor

Which drug group is first-line for a prolonged convulsive seizure?

  1. ABenzodiazepines, such as buccal midazolam or IV lorazepam
  2. BBeta-blockers, such as bisoprolol or atenolol
  3. CAntihistamines, such as chlorphenamine
  4. DOpioids, such as morphine or diamorphine, given intravenously

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Susuzluk, kuru mukoz membranlar ve huzursuzluk

Cevap neden bu

Hipernatremi genellikle su eksikliği anlamına gelir; susuzluğa, ağız kuruluğuna, huzursuzluğa, ajitasyona ve şiddetliyse nöbetlere yol açar. Serebral ödemi önlemek için yavaş düzeltilir.

Cevap

C · Susuzluk, kuru mukoz membranlar ve huzursuzluk
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Çok yüksek ALT ve AST ile yükselen bir INR

Cevap neden bu

Toksik bir doz karaciğer hücrelerine zarar verir; bu yüzden ALT ve AST sert biçimde yükselir ve karaciğer yetmezliği INR'yi yükseltir. Asetilsistein antidottur ve erken verildiğinde en iyi sonucu verir.Kontrol edilen kaynak: Acetaminophen Toxicity · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026)

Cevap

B · Çok yüksek ALT ve AST ile yükselen bir INR
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 17 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|26 − 40| = 14 mmHg → 1,4 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 5·1,4 = 17 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 17 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 118,5 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,35·713 − 60/0,8 = 249,5 − 75 = 174,5 mmHg

Gradyan

A–a = 174,5 − 56 = 118,5 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 118,5 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 740,6 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·79 = 39,5 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 39,5·15 = 592,5 mg

Yükleme dozu

LD = 592,5/(0,8·1) = 740,6 mg

Cevap

LD = 740,6 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 7 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(7/1)/0,2773 = 1,946/0,2773 = 7,018 ≈ 7 h

Cevap

τ = 7 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · An air leak, from the lung or from the drainage system

Cevap neden bu

Bubbling with breathing in a drain for pneumothorax shows air is leaving the pleural space. Continuous bubbling can also mean a leak in the connections, so the system is checked and the finding reported.

Cevap

C · An air leak, from the lung or from the drainage system
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Benzodiazepines, such as buccal midazolam or IV lorazepam

Cevap neden bu

Benzodiazepines enhance GABA and are first-line for seizures lasting over five minutes. If seizures continue, second-line antiepileptic drugs are given and senior help is needed.

Cevap

A · Benzodiazepines, such as buccal midazolam or IV lorazepam

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses