Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Hangi faktör bir hastanın lityum düzeyini yükseltme olasılığı en yüksek olandır?

  1. ABirkaç gün boyunca her zamankinden fazla tuz yemek
  2. BDehidratasyon veya sodyum alımında ani düşüş
  3. CHer dozu öncesinde değil, yemekle birlikte almak
  4. DSıcak havada her zamankinden fazla sıvı içmek
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Diyabetik ketoasidozlu bir hastanın potasyumu insülin infüzyonu başlamadan önce 3,0 mEq/L'dir. Hemşire ne beklemelidir?

  1. AÖnce potasyum yerine konur ve insülin, protokole göre düzey güvenli olana kadar bekler
  2. Bİnsülin hemen daha yüksek bir hızda başlanır
  3. Cİnsülin potasyumu yükselteceği için potasyum yerine konmaz
  4. DPotasyum normale dönene kadar sıvılar durdurulur
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,20PaCO₂mmHg354564HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,20, PaCO₂ 64 mmHg (8,5 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,20PaCO₂ 64 mmHg (8,5 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 146, Cl⁻ 101 ve HCO₃⁻ 18 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 146 mmol/LCl⁻ 101 mmol/LHCO₃⁻ 18 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 270 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 270 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 h
Vd = L
6.Klinik farmakokinetikZor
76 kg72 · erkekSCr 1,6 mg/dLCrCl → D = ? mg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 72 yaşındaki bir erkek, 76 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,6 mg/dL (141 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan cefazolin dozu 8 saatte bir 1000 mg. Aralık korunarak doz, kreatinin klerensiyle orantılı olarak azaltılır. Ayarlanmış dozu D bulun. En yakın tam sayıya yuvarlayın.

72 yıl76 kgerkekSCr = 1,6 mg/dL1000 mg q8hCrCl normal 120 mL/min
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

When should discharge planning usually begin?

  1. AOn the morning of discharge
  2. BAfter the patient has been home for a week
  3. COn or soon after admission
  4. DOnly after the patient asks to go home
8.Klinik hemşirelikZor

A patient suddenly develops a painful red eye with blurred vision, haloes around lights and vomiting. What should be suspected?

  1. AAcute angle-closure glaucoma
  2. BA stye
  3. CSimple conjunctivitis from a viral infection
  4. DDry eye syndrome

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Dehidratasyon veya sodyum alımında ani düşüş

Cevap neden bu

Vücutta sodyum veya su eksikliği olduğunda böbrekler daha fazla sodyum ve onunla birlikte lityum tutar; bu yüzden düzey yükselir. NSAİİ'ler, tiyazid diüretikler ve ADE inhibitörleri de lityum düzeylerini yükseltebilir.

Cevap

B · Dehidratasyon veya sodyum alımında ani düşüş
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Önce potasyum yerine konur ve insülin, protokole göre düzey güvenli olana kadar bekler

Cevap neden bu

İnsülin potasyumu daha da düşürür ve tehlikeli aritmilere yol açabilir. Yaygın kılavuzlar potasyumu yerine koyar ve düzey en az yaklaşık 3,3 mEq/L olana kadar insülini geciktirir; IV sıvılar sürer. Hemşire hastanenin protokolünü izler ve EKG'yi izler.Kontrol edilen kaynak: Ketoacidosis · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)

Cevap

A · Önce potasyum yerine konur ve insülin, protokole göre düzey güvenli olana kadar bekler
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,20: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 64 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 2,5

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 146 − (101 + 18) = 27

Delta oranı

(27 − 12)/(24 − 18) = 15/6 = 2,5

Cevap

delta oranı = 2,5

2’nin üstü: ek metabolik alkaloz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 27 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 270/10 = 27 L

Cevap

Vd = 27 L
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 374 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 72)·76/(72·1,6) = 44,86 mL/min

Ayarlanmış doz

D = 1000·44,86/120 = 373,8 ≈ 374 mg

Cevap

D = 374 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır ve ürün bilgisiyle karşılaştırılır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · On or soon after admission

Cevap neden bu

Discharge planning starts early so that needs such as equipment, care packages, medicines and follow-up are ready when the patient is fit to leave.

Cevap

C · On or soon after admission
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Acute angle-closure glaucoma

Cevap neden bu

Acute angle-closure glaucoma causes a rapid rise in eye pressure, with pain, visual disturbance, haloes and vomiting. It is an emergency that can cause permanent sight loss without urgent treatment.

Cevap

A · Acute angle-closure glaucoma

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses