Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Laboratuvar servisi arayıp 6,9 mEq/L'lik kritik bir potasyum sonucu bildiriyor. Hemşire ne yapmalıdır?

  1. ADeğeri geri okumalı, hastayı değerlendirmeli ve sağlık profesyonelini bilgilendirmelidir
  2. BHerhangi bir işlem yapmadan önce yazılı raporun gelmesini beklemelidir
  3. CDeğeri kaydetmeli ve bir sonraki vardiyaya devretmelidir
  4. DKimseye söylemeden önce laboratuvardan testi tekrarlamasını istemelidir
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient taking an SGLT2 inhibitor has nausea and fast breathing. Glucose 190 mg/dL (10,5 mmol/L), pH 7,15, bicarbonate 10 mEq/L, blood ketones high. What is the most likely diagnosis?

  1. AHyperosmolar hyperglycemic state
  2. BRespiratory acidosis from COPD
  3. CSimple fasting ketosis only
  4. DEuglycemic diabetic ketoacidosis
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,10PaCO₂mmHg354533HCO₃⁻mmol/L222610uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,10, PaCO₂ 33 mmHg (4,4 kPa), HCO₃⁻ 10 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,10PaCO₂ 33 mmHg (4,4 kPa)HCO₃⁻ 10 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 15 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,035 L/kg/h88 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 88 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,035 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 15 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

88 kgCL = 0,035 L/kg/hCss = 15 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?400 mg · q12hCL = 0,05 L/kg/h73 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 73 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,05 L/kg/h. Her doz theophylline ilacından 400 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,05 L/kg/hτ = 12 hS = 1F = 173 kgD = 400 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Which tool is commonly used at the bedside to screen for delirium?

  1. AThe Braden scale
  2. BThe Glasgow-Blatchford score
  3. CThe Malnutrition Universal Screening Tool
  4. DThe Confusion Assessment Method (CAM)
8.Klinik hemşirelikZor

Why is morphine more likely to cause toxicity in a patient with severe kidney impairment?

  1. AKidney failure makes the stomach absorb more morphine
  2. BKidney disease makes the opioid receptors disappear
  3. CThe kidneys normally activate morphine, so more of it becomes active
  4. DIts active metabolites build up because the kidneys excrete them

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Değeri geri okumalı, hastayı değerlendirmeli ve sağlık profesyonelini bilgilendirmelidir

Cevap neden bu

Sözlü bir sonucu geri okumak hataları önler. Kritik değer gecikmeden sağlık profesyoneline bildirilir ve hemşire kalp ritmi dahil hastayı değerlendirir. Tekrar örnek gerekebilir, ancak yanıtı geciktirmemelidir.

Cevap

A · Değeri geri okumalı, hastayı değerlendirmeli ve sağlık profesyonelini bilgilendirmelidir
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Euglycemic diabetic ketoacidosis

Cevap neden bu

SGLT2 inhibitors can cause DKA with only mildly raised glucose because glucose is lost in the urine. Ketones and acidosis must be checked in any unwell patient on these drugs, even with a near-normal glucose.Kontrol edilen kaynak: Ketones blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Euglycemic diabetic ketoacidosis
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
menzil: 21–25 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 23 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 33 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 57,75 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·88 = 3,08 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 3,08·15/0,8 = 57,75 mg/h

Cevap

R = 57,75 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 9,132 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,05·73 = 3,65 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·400/(3,65·12) = 9,132 mg/L

Cevap

Css,avg = 9,132 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · The Confusion Assessment Method (CAM)

Cevap neden bu

The CAM, and similar tools such as the 4AT, check for an acute onset or fluctuating course, inattention and disorganised thinking or altered consciousness. Early detection allows causes to be treated.

Cevap

D · The Confusion Assessment Method (CAM)
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Its active metabolites build up because the kidneys excrete them

Cevap neden bu

Morphine metabolites, including morphine-6-glucuronide, are cleared by the kidneys and accumulate in renal impairment, causing sedation and respiratory depression. Alternative opioids or lower doses are often chosen.

Cevap

D · Its active metabolites build up because the kidneys excrete them

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses