Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with hepatic encephalopathy is receiving lactulose. Which finding best shows that the treatment is effective?

  1. ATwo to three soft stools a day and clearer thinking
  2. BNo bowel movement for 2 days and calm sleep
  3. CA rising serum ammonia with a slower flapping tremor
  4. DSix to eight watery stools a day with dizziness
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Bir aPTT sonucu son derece yüksektir, ancak hemşire örneğin heparin infüzyonunun aktığı koldan alındığını öğrenir. En iyi eylem nedir?

  1. ADoz ayarlanmadan önce karşı koldan yeni bir örnek istemek
  2. BHeparin infüzyonunu kalıcı olarak durdurmak ve sağlık profesyonelini bilgilendirmek
  3. CHeparini geri çevirmek için hemen protamin vermek
  4. DSonucu kabul etmek ve infüzyon hızını yarıya indirmek
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L
HCO₃⁻ = mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 137, Cl⁻ 114 ve HCO₃⁻ 8 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 137 mmol/LCl⁻ 114 mmol/LHCO₃⁻ 8 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 12 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 360 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 12 mg/L ve yarı ömür 2,5 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 360 mgC₀ = 12 mg/Lt½ = 2,5 h
Vd = L
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?400 mg · q8hCL = 0,05 L/kg/h70 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 70 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,05 L/kg/h. Her doz theophylline ilacından 400 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,05 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 170 kgD = 400 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

When should discharge planning usually begin?

  1. AOn the morning of discharge
  2. BOn or soon after admission
  3. COnly after the patient asks to go home
  4. DAfter the patient has been home for a week
8.Klinik hemşirelikZor

A patient on an unfractionated heparin infusion is also started on warfarin. Which tests are used to monitor each drug?

  1. AD-dimer for both drugs
  2. BPlatelet count for both drugs
  3. CAPTT for heparin and INR for warfarin
  4. DINR for heparin and APTT for warfarin

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Two to three soft stools a day and clearer thinking

Cevap neden bu

Lactulose acidifies the colon, traps ammonia and speeds its removal, so the goal is usually about 2–3 soft stools a day with improving mental status. Too much lactulose can cause severe diarrhea, dehydration and electrolyte loss.Kontrol edilen kaynak: Lactulose · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

A · Two to three soft stools a day and clearer thinking
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Doz ayarlanmadan önce karşı koldan yeni bir örnek istemek

Cevap neden bu

İnfüzyon koluna alınan kan damladan gelen heparin içerir; bu yüzden aPTT yanlış biçimde yüksektir. Diğer koldan alınan örnek gerçek sonucu verir. Yanlış bir sonuca göre dozu değiştirmek pıhtılaşmaya yol açabilir.Kontrol edilen kaynak: Partial Thromboplastin Time (PTT) Test · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

A · Doz ayarlanmadan önce karşı koldan yeni bir örnek istemek
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 19 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|30 − 40| = 10 mmHg → 1 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 5·1 = 19 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 19 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 0,1875

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 137 − (114 + 8) = 15

Delta oranı

(15 − 12)/(24 − 8) = 3/16 = 0,1875

Cevap

delta oranı = 0,1875

1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 30 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 360/12 = 30 L

Cevap

Vd = 30 L
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 14,29 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,05·70 = 3,5 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·400/(3,5·8) = 14,29 mg/L

Cevap

Css,avg = 14,29 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · On or soon after admission

Cevap neden bu

Discharge planning starts early so that needs such as equipment, care packages, medicines and follow-up are ready when the patient is fit to leave.

Cevap

B · On or soon after admission
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · APTT for heparin and INR for warfarin

Cevap neden bu

The APTT reflects the intrinsic pathway and is used to adjust heparin infusions. Warfarin is monitored by the INR, a standardised prothrombin time. Platelets are also checked on heparin to detect HIT.

Cevap

C · APTT for heparin and INR for warfarin

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses