pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
2Alıştırma soruları
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
Bir hastanın bugünkü açlık glikozu 98 mg/dL'dir (5,4 mmol/L), ancak HbA1c %8,9'dur (74 mmol/mol). En iyi yorum hangisidir?
AGlikoz kontrolü son 2–3 ay boyunca kötü olmuştur
BHbA1c yalnızca son 24 saati yansıtır
CHastada diyabet yoktur
DBugünkü iyi sonuç diyabetin iyi kontrol edildiğini gösterir
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
Hemşire hangi hastanın sonucunu önce bildirmelidir?
AHedefin biraz üzerinde total kolesterol
BTip 2 diyabetli bir hastada HbA1c %7,4 (57 mmol/mol)
CBilinen stabil KBH'li bir hastada kreatinin 1,6 mg/dL (141 µmol/L)
DTerleyen ve konfüze bir hastada glikoz 42 mg/dL (2,3 mmol/L)
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma gazı PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 5 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 200 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.
D = 200 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 3 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın gentamicin yarı ömrü 2 sa. Hedef tepe değer 8 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.
t½ = 2 hCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta
Why are people with diabetes advised to have regular eye screening?
ATo measure their blood glucose through the eye
BTo check whether they need reading glasses for close work
CTo prevent conjunctivitis
DTo detect diabetic retinopathy early, before sight is lost
8.Klinik hemşirelikZor
A patient faints during cannulation, with a slow pulse and pallor, and recovers quickly when laid flat. There is no rash, wheeze or swelling. What is most likely?
AA hypoglycaemic coma
BA stroke
CAnaphylaxis
DVasovagal syncope
3Çözeltiler
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · Glikoz kontrolü son 2–3 ay boyunca kötü olmuştur
Cevap neden bu
HbA1c yaklaşık 2–3 aylık ortalama glikozu gösterir. Tek bir normal açlık değeri uzun süreli kontrolü göstermez. %8,9 HbA1c, %7'nin altı gibi yaygın hedeflerin çok üzerindedir.Kontrol edilen kaynak:Hemoglobin A1C (HbA1c) Test · MedlinePlus (NIH) (2025)
Cevap
A · Glikoz kontrolü son 2–3 ay boyunca kötü olmuştur
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: D · Terleyen ve konfüze bir hastada glikoz 42 mg/dL (2,3 mmol/L)
Cevap neden bu
Belirtili hipoglisemi hızla nöbetlere ve beyin hasarına yol açabilir; bu yüzden protokole göre hemen tedavi edilir. Diğer sonuçlar kronik veya stabildir ve daha sonra konuşulabilir.Kontrol edilen kaynak:Low blood sugar · MedlinePlus (NIH) (2026)
Cevap
D · Terleyen ve konfüze bir hastada glikoz 42 mg/dL (2,3 mmol/L)
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: HCO₃⁻ = 16 mmol/L
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
PaCO₂ değişimi
|24 − 40| = 16 mmHg → 1,6 × 10 mmHg
Beklenen HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 5·1,6 = 16 mmol/L
Cevap
HCO₃⁻ = 16 mmol/L
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: A–a gradyanı = 34,87 mmHg
Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 200/10 = 20 L
Hız sabiti
k = 0,693/3 = 0,231 h⁻¹
Klerens
CL = 0,231·20 = 4,621 L/h
Cevap
CL = 4,621 L/h
6.Klinik farmakokinetik
Cevap: τ = 6 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Doz aralığı
τ = ln(8/1)/0,3466 = 2,079/0,3466 = 6 h
Cevap
τ = 6 h
Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.
7.Klinik hemşirelik
Cevap: D · To detect diabetic retinopathy early, before sight is lost
Cevap neden bu
Diabetic retinopathy often has no symptoms until it is advanced. Screening allows early treatment that can prevent blindness.
Cevap
D · To detect diabetic retinopathy early, before sight is lost
8.Klinik hemşirelik
Cevap: D · Vasovagal syncope
Cevap neden bu
Vasovagal syncope is a reflex drop in heart rate and blood pressure triggered by pain, fear or needles. Anaphylaxis would usually include skin, airway or breathing features and a fast pulse.