Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Furosemid kullanan bir hastanın potasyumu 2,9 mEq/L'dir. Hemşire hangi bulguyu beklemelidir?

AKas güçsüzlüğü ve bacak krampları
BAşırı çalışan bağırsaklara bağlı ishal ve karın krampları
CEKG'de yüksek, sivri T dalgaları
DPozitif Chvostek belirtisiyle birlikte ağız çevresinde karıncalanma

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

An older adult with type 2 diabetes is drowsy and very dehydrated. Glucose 920 mg/dL (51 mmol/L), serum osmolality 350 mOsm/kg, pH 7,36, urine ketones negative or trace. Which condition fits best?

AMetformin-related lactic acidosis
BSyndrome of inappropriate ADH (SIADH)
CHyperosmolar hyperglycemic state (HHS)
DDiabetic ketoacidosis (DKA)

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 51 mmHg (6,8 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: kronik solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 3,5 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 51 mmHg (6,8 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,23, PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa), HCO₃⁻ 33 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,23PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L

1akut
2kronik
3kronik üzerine akut

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 6 mg/L, t = 7 sa iken 1,8 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C₁ = 6 mg/L (1 h)C₂ = 1,8 mg/L (7 h)

k = h⁻¹

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 60 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3 L/sa ve yarı ömür 6 sa. 15 sa sonra düzey C nedir?

R = 60 mg/hCL = 3 L/ht½ = 6 ht = 15 h

C = mg/L

7.Klinik hemşirelikOrta

An arterial blood gas shows a low pH, a high PaCO₂ and a normal bicarbonate. What does this show?

ARespiratory alkalosis
BMetabolic acidosis
CMetabolic alkalosis
DRespiratory acidosis

8.Klinik hemşirelikZor

A patient has a swollen, warm, tender calf on one side. Which action should the nurse avoid?

AReporting the findings to the doctor
BChecking whether VTE prophylaxis was given
CMeasuring and comparing calf circumference
DMassaging the calf

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Kas güçsüzlüğü ve bacak krampları

Cevap neden bu

Düşük potasyum kas güçsüzlüğüne, kramplara, azalmış bağırsak hareketine (kabızlık, hatta ileus) ve aritmilere yol açar. Sivri T dalgaları hiperkalemide görülür ve ağız çevresinde karıncalanma düşük kalsiyumu düşündürür.Kontrol edilen kaynak: Heart failure - fluids and diuretics · MedlinePlus (NIH); Low blood potassium · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · Kas güçsüzlüğü ve bacak krampları

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS)

Cevap neden bu

HHS causes extreme hyperglycemia and high osmolality with severe dehydration, but enough insulin is present to prevent significant ketosis, so the pH is near normal. DKA has ketones and acidosis; SIADH has low osmolality.Kontrol edilen kaynak: Ketoacidosis · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023); Osmolality blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Hyperosmolar hyperglycemic state (HHS)

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 27,85 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|51 − 40| = 11 mmHg → 1,1 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 3,5·1,1 = 27,85 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 27,85 mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik üzerine akut

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·4,2 = 28,2 mmol/L

kronik: 24 + 3,5·4,2 = 38,7 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 33 mmol/L → kronik üzerine akut

Cevap

kronik üzerine akut

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,2007 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(6/1,8)/6 = 1,204/6 = 0,2007 h⁻¹

Cevap

k = 0,2007 h⁻¹

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 16,46 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

C_ss = 60/3 = 20 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 20·(1 − e^{−0,1155·15}) = 16,46 mg/L

Cevap

C = 16,46 mg/L

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Respiratory acidosis

Cevap neden bu

A raised PaCO₂ with a low pH means the lungs are not removing enough CO₂, for example from hypoventilation. A normal bicarbonate suggests it is acute.

Cevap

D · Respiratory acidosis

8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Massaging the calf

Cevap neden bu

Unilateral calf swelling and tenderness suggests DVT. Massaging the leg is avoided in case it dislodges the clot; the patient needs medical review and investigation.

Cevap

D · Massaging the calf

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses