Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Which change in clotting tests is normal in late pregnancy?

  1. AINR rises to about 3,0
  2. BFibrinogen and D-dimer rise
  3. CaPTT doubles from baseline
  4. DPlatelets rise above 600 × 10³/µL
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Diyabetik ketoasidozlu bir hastanın potasyumu insülin infüzyonu başlamadan önce 3,0 mEq/L'dir. Hemşire ne beklemelidir?

  1. Aİnsülin potasyumu yükselteceği için potasyum yerine konmaz
  2. BPotasyum normale dönene kadar sıvılar durdurulur
  3. CÖnce potasyum yerine konur ve insülin, protokole göre düzey güvenli olana kadar bekler
  4. Dİnsülin hemen daha yüksek bir hızda başlanır
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,12PaCO₂mmHg354519HCO₃⁻mmol/L22266kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,12, PaCO₂ 19 mmHg (2,5 kPa) ve HCO₃⁻ 6 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,12PaCO₂ 19 mmHg (2,5 kPa)HCO₃⁻ 6 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 134, Cl⁻ 102, HCO₃⁻ 16 mmol/L ve albümin 26 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AGc = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 134 mmol/LCl⁻ 102 mmol/LHCO₃⁻ 16 mmol/Lalbümin 26 g/L
AGc = mmol/L
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)2 h30 mg/L18 h8,7 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). vancomycin IV dozundan sonra düzey t = 2 sa iken 30 mg/L, t = 18 sa iken 8,7 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Yarı ömrü t½ bulun.

C1 = 30 mg/L (2 h)C2 = 8,7 mg/L (18 h)
t½ = h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = 10 mg/LD = ? mg · q8hCL = 0,045 L/kg/h70 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 70 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,045 L/kg/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 10 mg/L yapar?

CL = 0,045 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 170 kgCss,avg = 10 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

İlk dakikalarda hangi belirtiler transfüzyon reaksiyonunu düşündürür?

  1. AAteş, titreme, sırt ağrısı ve düşük kan basıncı
  2. BHafif açlık
  3. CDaha iyi renk ve daha fazla enerji
  4. DErtesi gün boyunca hemoglobinde yavaş, düzenli artış
8.Klinik hemşirelikZor

Bir hemşire yüksek riskli bir ilacın order edilen dozunun doğru olup olmadığından emin değil. En güvenli girişim nedir?

  1. AHekim gelene kadar orta yol olarak dozun yarısını vermek
  2. BVermeyip önce order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmek
  3. CHekim orderı imzaladığı için dozu vermek
  4. DHastaya dozun her zamankiyle aynı görünüp görünmediğini sorup vermek

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Fibrinogen and D-dimer rise

Cevap neden bu

Pregnancy increases clotting factors and fibrinogen and raises the D-dimer, which helps prevent bleeding at delivery but raises the risk of clots. Because D-dimer is normally raised, it is less useful for excluding DVT in pregnancy.Kontrol edilen kaynak: D-dimer Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

B · Fibrinogen and D-dimer rise
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Önce potasyum yerine konur ve insülin, protokole göre düzey güvenli olana kadar bekler

Cevap neden bu

İnsülin potasyumu daha da düşürür ve tehlikeli aritmilere yol açabilir. Yaygın kılavuzlar potasyumu yerine koyar ve düzey en az yaklaşık 3,3 mEq/L olana kadar insülini geciktirir; IV sıvılar sürer. Hemşire hastanenin protokolünü izler ve EKG'yi izler.Kontrol edilen kaynak: Ketoacidosis · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2023)

Cevap

C · Önce potasyum yerine konur ve insülin, protokole göre düzey güvenli olana kadar bekler
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,12: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 19 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 6 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AGc = 19,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 134 − (102 + 16) = 16

Albümin düzeltmesi

16 + 0,25·(40 − 26) = 19,5 mmol/L

Cevap

AGc = 19,5 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: t½ = 8,959 h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(30/8,7)/16 = 1,238/16 = 0,07737 h⁻¹

Yarı ömür

t½ = 0,693/0,07737 = 8,959 h

Cevap

t½ = 8,959 h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 252 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,045·70 = 3,15 L/h

Doz

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 10·3,15·8/(1·1) = 252 mg

Cevap

D = 252 mg
7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Ateş, titreme, sırt ağrısı ve düşük kan basıncı

Cevap neden bu

Akut hemolitik veya febril reaksiyon ateş, titreme, bel veya sırt ağrısı, nefes darlığı ve hipotansiyona neden olabilir. Transfüzyonu durdurun ve yardım çağırın.

Cevap

A · Ateş, titreme, sırt ağrısı ve düşük kan basıncı
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Vermeyip önce order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmek

Cevap neden bu

Hemşireler uyguladıkları her ilacı anlamalıdır. Bir doz yanlış görünüyorsa order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmeli ve yapılanı kaydetmelidir.

Cevap

B · Vermeyip önce order eden hekim veya eczacıyla kontrol etmek

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses