Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A woman who is 30 weeks pregnant has a new blood pressure of 152/98 mm Hg. Which urine finding would most support preeclampsia?

  1. ANitrites in the urine
  2. BKetones in the urine
  3. CProtein in the urine
  4. DGlucose in the urine
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with ongoing hemolytic anemia has an HbA1c of 4,6%, but home glucose readings are often 180–220 mg/dL (10–12 mmol/L). What best explains the gap?

  1. AHemolysis makes the HbA1c test read too high
  2. BThe patient has true, well-controlled diabetes
  3. CThe home glucose meter is reading falsely high
  4. DShort red cell life span lowers the HbA1c falsely
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,42PaCO₂mmHg354524HCO₃⁻mmol/L222615kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,42, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) ve HCO₃⁻ 15 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,42PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %30 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 87 mmHg (11,6 kPa) ve PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 30%PaO₂ 87 mmHg (11,6 kPa)PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LLD = ? mg98 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 98 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 20 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

98 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,5 L/kg6 → 12 mg/LLD = ? mg53 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 53 kg ağırlığındaki bir hastanın theophylline düzeyi 6 mg/L; hedef 12 mg/L. İlaç intravenöz olarak aminophylline (S = 0,8) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,5 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

53 kgVd = 0,5 L/kgC = 6 → 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Which pattern is typical of relapsing–remitting multiple sclerosis?

  1. AAttacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
  2. BConstant weakness that starts in the feet and spreads upwards after a viral illness
  3. CSudden severe headache with neck stiffness
  4. DA single stroke that leaves permanent weakness
8.Klinik hemşirelikZor

Büyük ameliyat sonrası bir hastada erken kötüleşmeyi saptamaya en iyi hangi hemşirelik değerlendirmesi yardımcı olur?

  1. AErken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri
  2. BGünde bir kez ateş ölçmek
  3. CYarayı yalnızca taburculukta kontrol etmek
  4. DHastaya yalnızca kendini iyi hissedip hissetmediğini sormak

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Protein in the urine

Cevap neden bu

Preeclampsia is new hypertension after 20 weeks of pregnancy with proteinuria or other signs of organ involvement, such as low platelets, raised liver enzymes or rising creatinine. Proteinuria reflects damage to the glomerular filter.Kontrol edilen kaynak: Preeclampsia · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

C · Protein in the urine
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Short red cell life span lowers the HbA1c falsely

Cevap neden bu

HbA1c reflects glucose attached to hemoglobin over the red cell life span. In hemolysis, red cells are younger and have less time to bind glucose, so HbA1c is falsely low. Glucose monitoring or other markers are used instead.Kontrol edilen kaynak: The A1C Test & Diabetes · NIDDK (NIH) (2018); Hemoglobin A1C (HbA1c) Test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · Short red cell life span lowers the HbA1c falsely
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,42: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 24 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 15 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 86,9 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,3·713 − 32/0,8 = 213,9 − 40 = 173,9 mmHg

Gradyan

A–a = 173,9 − 87 = 86,9 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 86,9 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 1491 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·98 = 68,6 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 68,6·20 = 1372 mg

Yükleme dozu

LD = 1372/(0,92·1) = 1491 mg

Cevap

LD = 1491 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 198,8 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·53 = 26,5 L

Gereken artış

12 − 6 = 6 mg/L

Yükleme dozu

LD = 26,5·6/(0,8·1) = 198,8 mg

Cevap

LD = 198,8 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses

Cevap neden bu

MS causes demyelination in the brain and spinal cord. Many patients first have attacks such as optic neuritis or sensory symptoms, with partial or full recovery between relapses.

Cevap

A · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Erken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri

Cevap neden bu

NEWS2 gibi izle-ve-tetikle sistemleri, kötüleşmeyi erken saptamak için solunum sayısını, SpO2'yi, kan basıncını, nabzı, bilinci ve vücut sıcaklığını birleştirir.

Cevap

A · Erken uyarı skoru ve eğilim değerlendirmesiyle düzenli tam gözlem setleri

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses