Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

How does normal pregnancy usually affect serum creatinine?

AIt stays exactly the same
BIt falls, because GFR rises
CIt rises with every week
DIt rises, because GFR falls

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

During surgery under general anesthesia, a patient develops a rising end-tidal CO₂, muscle rigidity and tachycardia, then a high potassium and a rising temperature. Which condition is most likely?

AHypoglycemia from fasting
BMalignant hyperthermia
CHypovolemic shock
DAcute hemolytic transfusion reaction

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal alkalozda PaCO₂, 40’ın altındaki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 2 mmol/L düşer. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 143, Cl⁻ 115, HCO₃⁻ 17 mmol/L ve albümin 36 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 143 mmol/LCl⁻ 115 mmol/LHCO₃⁻ 17 mmol/Lalbümin 36 g/L

AG_c = mmol/L

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 85 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 20 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

85 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92

LD = mg

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Düzenli gentamicin dozları alan 63 kg ağırlığındaki bir hasta kararlı durumda. Hedef tepe değer 6 mg/L ve çukur değer 1 mg/L, dağılım hacmi 0,25 L/kg. Hızlı IV dozlar varsayıldığında düzeyi çukur değerden tepe değere çıkaran doz D nedir?

63 kgVd = 0,25 L/kgC_peak = 6 mg/LC_trough = 1 mg/L

D = mg

7.Klinik hemşirelikOrta

Why should a urinary catheter drainage bag be kept below the level of the bladder?

ATo prevent urine flowing back into the bladder
BTo keep the urine warm
CTo stop the catheter from falling out
DTo make the bag easier for the nurse to empty

8.Klinik hemşirelikZor

Bağırsak rezeksiyonundan iki gün sonra bir hastada artan ağrı, ateş, taşikardi var ve yara drenindeki sıvı dışkıya benziyor. En olası durum nedir?

ANormal postoperatif iyileşme
Bİdrar retansiyonu
CAnastomoz kaçağı
DKabızlık

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · It falls, because GFR rises

Cevap neden bu

In pregnancy, kidney blood flow and GFR rise by about 50%, so creatinine falls below non-pregnant values. A creatinine that looks "normal" for a non-pregnant adult may indicate reduced kidney function in pregnancy.

Cevap

B · It falls, because GFR rises

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Malignant hyperthermia

Cevap neden bu

Malignant hyperthermia is a genetic hypermetabolic reaction to volatile anesthetics or succinylcholine. Muscle cells release calcium, producing CO₂, heat, rigidity, hyperkalemia and very high CK. It is treated with dantrolene and stopping the trigger.

Cevap

B · Malignant hyperthermia

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 20,2 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|21 − 40| = 19 mmHg → 1,9 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 − 2·1,9 = 20,2 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 20,2 mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 12 mmol/L

Anyon açığı

AG = 143 − (115 + 17) = 11

Albümin düzeltmesi

11 + 0,25·(40 − 36) = 12 mmol/L

Cevap

AG_c = 12 mmol/L

Düzeltmeden sonra hâlâ yaklaşık 8–12 içinde.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 1293 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·85 = 59,5 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 59,5·20 = 1190 mg

Yükleme dozu

LD = 1190/(0,92·1) = 1293 mg

Cevap

LD = 1293 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 78,75 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,25·63 = 15,75 L

Doz

D = 15,75·(6 − 1) = 78,75 mg

Cevap

D = 78,75 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · To prevent urine flowing back into the bladder

Cevap neden bu

Keeping the bag below the bladder allows drainage and prevents backflow, which reduces infection risk. The bag should also not touch the floor.

Cevap

A · To prevent urine flowing back into the bladder

8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Anastomoz kaçağı

Cevap neden bu

Anastomoz kaçağı bağırsak içeriğinin karın boşluğuna geçmesine izin vererek peritonit ve sepsise yol açar. Acil değerlendirme gerektiren cerrahi bir acil durumdur.

Cevap

C · Anastomoz kaçağı

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses