Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Vankomisin dip düzeyi hedef aralığın üzerindedir. Başlıca endişe hangi advers etkidir?

  1. ADüşük kan glikozu (hipoglisemi)
  2. BYüksek trombosit sayısı (trombositoz)
  3. CBöbrek hasarı (nefrotoksisite)
  4. DKabızlık ve şişkinlik
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Ameliyattan sonra büyük hacimlerde hipotonik IV sıvı alan bir hastada baş ağrısı, bulantı ve konfüzyon gelişir. Hangi sonuç bunu en iyi açıklar?

  1. A4,2 mEq/L'lik bir potasyum
  2. B110 mg/dL'lik (6,1 mmol/L) bir glikoz
  3. C126 mEq/L'lik bir sodyum
  4. D9,4 mg/dL'lik (2,35 mmol/L) bir kalsiyum
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 18 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,19PaCO₂mmHg354549HCO₃⁻mmol/L222618uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,19, PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa), HCO₃⁻ 18 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,19PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/hCL = 0,04 L/kg/h77 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 77 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,04 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 10 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

77 kgCL = 0,04 L/kg/hCss = 10 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?750 mg · q12hCL = 3,5 L/hS = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta her 12 saatte bir IV vankomisin alıyor; vankomisin klerensi 3,5 L/h. Her doz vancomycin ilacından 750 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 3,5 L/hτ = 12 hS = 1F = 1D = 750 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

A patient's low potassium does not improve despite potassium replacement. Which other electrolyte should be checked?

  1. APhosphate
  2. BSodium
  3. CChloride
  4. DMagnesium
8.Klinik hemşirelikZor

A healthcare assistant reports four observations. Which one needs the nurse's immediate action?

  1. A"Ms Ali has walked to the bathroom on her own."
  2. B"Mr Patel's breathing rate is 8 a minute and he's hard to wake."
  3. C"Mr Chen's blood pressure is 128/80 as usual."
  4. D"Mrs Jones would like a cup of tea and her glasses cleaned."

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Böbrek hasarı (nefrotoksisite)

Cevap neden bu

Yüksek vankomisin düzeyleri akut böbrek hasarıyla ve daha seyrek olarak işitme hasarıyla ilişkilidir. Hemşire sonucu bir sonraki dozdan önce bildirir ve kreatinini ve idrar çıkışını kontrol eder.

Cevap

C · Böbrek hasarı (nefrotoksisite)
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · 126 mEq/L'lik bir sodyum

Cevap neden bu

Cerrahi stres antidiüretik hormonu yükseltir ve hipotonik sıvılar serbest su ekler; bu yüzden sodyum düşer. Hiponatremi baş ağrısına, bulantıya ve konfüzyona yol açar. Diğer değerler normaldir.Kontrol edilen kaynak: Low blood sodium · MedlinePlus (NIH) (2025); Syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion · MedlinePlus (NIH) (2025); Hyponatremia · StatPearls (NCBI Bookshelf)

Cevap

C · 126 mEq/L'lik bir sodyum
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 35 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
menzil: 33–37 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 35 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: ek solunumsal asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·18 + 8 = 35 → 33–37 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 49 mmHg → ek solunumsal asidoz

Cevap

ek solunumsal asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 30,8 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·77 = 3,08 L/h

İnfüzyon hızı

R = 3,08·10 = 30,8 mg/h

Cevap

R = 30,8 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 17,86 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·750/(3,5·12) = 17,86 mg/L

Cevap

Css,avg = 17,86 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Magnesium

Cevap neden bu

Hypomagnesaemia increases renal potassium loss and makes hypokalaemia hard to correct. Magnesium must be replaced as well.

Cevap

D · Magnesium
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · "Mr Patel's breathing rate is 8 a minute and he's hard to wake."

Cevap neden bu

A low respiratory rate with reduced consciousness suggests respiratory depression, for example from opioids. It needs immediate assessment and escalation.

Cevap

B · "Mr Patel's breathing rate is 8 a minute and he's hard to wake."

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses