Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Ağır karaciğer hastalığı ve çırpınma tremoru olan bir hastada konfüzyonun nedenini en iyi hangi laboratuvar değeri yansıtır?

  1. AYalnızca düşük serum potasyumu
  2. BYüksek serum amonyağı
  3. CDüşük serum lipazı
  4. DYüksek troponin
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient without symptoms has a TSH of 7,5 mIU/L on two occasions with a normal free T4. Which term fits best?

  1. AOvert primary hypothyroidism
  2. BSubclinical hyperthyroidism
  3. CSubclinical hypothyroidism
  4. DSecondary hypothyroidism
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,31PaCO₂mmHg354557HCO₃⁻mmol/L222628kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,31, PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa) ve HCO₃⁻ 28 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,31PaCO₂ 57 mmHg (7,6 kPa)HCO₃⁻ 28 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,25PaCO₂mmHg354521HCO₃⁻mmol/L22269ek normal açıklı asidozsaf yüksek açıklı asidozek metabolik alkaloz

Bir alıştırma gazı pH 7,25, PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa) ve HCO₃⁻ 9 mmol/L gösteriyor; Na⁺ 146 ve Cl⁻ 105 mmol/L. Anyon açığını ve delta oranını kullanarak en iyi yorumu seçip tıklayın.

pH 7,25PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa)HCO₃⁻ 9 mmol/LNa⁺ 146 mmol/LCl⁻ 105 mmol/L
  1. 1ek normal açıklı asidoz
  2. 2saf yüksek açıklı asidoz
  3. 3ek metabolik alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LLD = ? mg84 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 84 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 15 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

84 kgVd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = 10 mg/LD = ? mg · q8hCL = 0,035 L/kg/h81 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 81 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,035 L/kg/h. Hangi doz D mg cinsinden ortalama kararlı durum düzeyini 10 mg/L yapar?

CL = 0,035 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 181 kgCss,avg = 10 mg/L
D = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Compared with a colostomy, a patient with an ileostomy is at greater risk of:

  1. AHard stools, straining and constipation from slow transit
  2. BUrinary retention
  3. CDehydration and electrolyte loss from liquid output
  4. DLow blood glucose after meals
8.Klinik hemşirelikZor

An older patient found on the floor after lying there for many hours has dark brown urine and a very high creatine kinase. What is the main risk?

  1. AHypoglycaemia
  2. BA urinary tract infection from lying in urine
  3. CA stroke
  4. DAcute kidney injury from rhabdomyolysis

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Yüksek serum amonyağı

Cevap neden bu

Yetmezlik içindeki karaciğer amonyağı üreye çeviremez; bu yüzden amonyak birikir ve hepatik ensefalopatiye katkıda bulunur. Laktuloz, bağırsaktan amonyak emilimini azaltmak için yaygın olarak kullanılır.Kontrol edilen kaynak: Ammonia Levels · MedlinePlus (NIH) (2026); Loss of brain function - liver disease · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · Yüksek serum amonyağı
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Subclinical hypothyroidism

Cevap neden bu

A raised TSH with a normal free T4 is subclinical hypothyroidism; the pituitary is working harder to keep T4 normal. Overt hypothyroidism has a low free T4, and subclinical hyperthyroidism has a low TSH.Kontrol edilen kaynak: TSH (Thyroid-stimulating hormone) Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

C · Subclinical hypothyroidism
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,31: asidemi (7,35’in altı)
PaCO₂ 57 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 28 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: saf yüksek açıklı asidoz

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 146 − (105 + 9) = 32

Delta oranı

(32 − 12)/(24 − 9) = 1,333
saf yüksek açıklı asidoz

Cevap

saf yüksek açıklı asidoz
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 958,7 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·84 = 58,8 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 58,8·15 = 882 mg

Yükleme dozu

LD = 882/(0,92·1) = 958,7 mg

Cevap

LD = 958,7 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: D = 226,8 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·81 = 2,835 L/h

Doz

D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 10·2,835·8/(1·1) = 226,8 mg

Cevap

D = 226,8 mg
7.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Dehydration and electrolyte loss from liquid output

Cevap neden bu

Ileostomy output is liquid because it bypasses the colon, which normally absorbs water and salts. Patients must drink enough and watch for signs of dehydration, especially in hot weather or illness.

Cevap

C · Dehydration and electrolyte loss from liquid output
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Acute kidney injury from rhabdomyolysis

Cevap neden bu

Prolonged pressure on muscles causes rhabdomyolysis, releasing myoglobin and potassium. Myoglobin can block kidney tubules; treatment includes IV fluids and close monitoring of urine output and electrolytes.

Cevap

D · Acute kidney injury from rhabdomyolysis

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses