pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.
2Alıştırma soruları
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta
A patient with type 1 diabetes has the flu, is eating little and has a glucose of 290 mg/dL (16,1 mmol/L). Which advice is correct?
AWait 3 days before checking the glucose again
BStop all insulin until you are eating normally again
CDrink only water and avoid all carbohydrate foods
DKeep taking insulin and check blood or urine ketones
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor
Metastatik meme kanseri olan bir hastanın kalsiyumu 13,2 mg/dL'dir (3,3 mmol/L); hasta konfüze ve kabızdır. Hemşire hangi reçeteli tedavinin önce başlanmasını bekler?
AIV %0,9 sodyum klorür
BBir tiyazid diüretik
CSıkı yatak istirahati
DOral kalsiyum takviyeleri
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,57, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.
pH 7,57PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
1kompanse olmamış
2kısmen kompanse
3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
Alıştırma değerleri: Na⁺ 145, Cl⁻ 117 ve HCO₃⁻ 12 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.
Na⁺ 145 mmol/LCl⁻ 117 mmol/LHCO₃⁻ 12 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 79 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 20 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.
79 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan başlatılıyor. Bu hastada yarı ömür 10 sa. Kararlı durum düzeyinin %80’üne ulaşması ne kadar sürer t?
t½ = 10 h80% Css
t = h
7.Klinik hemşirelikOrta
What is one advantage of a direct oral anticoagulant (DOAC) such as apixaban compared with warfarin?
AIt is safe in all patients with severe kidney failure
BIt does not need routine INR monitoring
CIt has no risk of bleeding
DIt never interacts with other drugs
8.Klinik hemşirelikZor
After a viral illness, a patient has sharp chest pain that is worse lying flat and eased by sitting forward. What is the most likely cause?
APulmonary oedema
BPericarditis
CStable angina
DAortic dissection
3Çözeltiler
1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: D · Keep taking insulin and check blood or urine ketones
Cevap neden bu
During illness, stress hormones raise glucose, so insulin is continued even when eating less. Glucose and ketones are checked often, fluids are taken, and the provider is contacted if ketones are moderate or high or vomiting prevents fluids.Kontrol edilen kaynak:Diabetes - when you are sick · MedlinePlus (NIH) (2026)
Cevap
D · Keep taking insulin and check blood or urine ketones
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler
Cevap: A · IV %0,9 sodyum klorür
Cevap neden bu
Hiperkalsemi büyük idrar hacimlerine ve dehidratasyona yol açar. IV serum fizyolojik hacmi geri kazandırır ve böbreklerin kalsiyum atmasına yardımcı olur; bunu genellikle bifosfonatlar izler. Tiyazidler kalsiyum atılımını azaltır ve hareketsizlik kalsiyumu kemikten serbestleştirir.Kontrol edilen kaynak:Hypercalcemia · MedlinePlus (NIH) (2026)
Cevap
A · IV %0,9 sodyum klorür
3.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: kompanse olmamış
Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.
ROME, değer değer
pH 7,57: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 27 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)
Kompansasyon
kompanse olmamış
Cevap
kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama
Cevap: delta oranı = 0,3333
Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.
Anyon açığı
AG = 145 − (117 + 12) = 16
Delta oranı
(16 − 12)/(24 − 12) = 4/12 = 0,3333
Cevap
delta oranı = 0,3333
1’in altı: ek normal anyon açıklı asidoz.
5.Klinik farmakokinetik
Cevap: LD = 1202 mg
Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Dağılım hacmi
Vd = 0,7·79 = 55,3 L
Gereken etkin ilaç miktarı
Vd·C = 55,3·20 = 1106 mg
Yükleme dozu
LD = 1106/(0,92·1) = 1202 mg
Cevap
LD = 1202 mg
Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.
6.Klinik farmakokinetik
Cevap: t = 23,22 h
Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.
Hız sabiti
k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹
Kararlı durumun verilen kesrine kadar geçen süre
t = −ln(1 − 0,8)/0,06931 = 1,609/0,06931 = 23,22 h
Cevap
t = 23,22 h
Bu 2,322 yarı ömür eder.
7.Klinik hemşirelik
Cevap: B · It does not need routine INR monitoring
Cevap neden bu
DOACs have predictable effects so INR monitoring is not needed. They still cause bleeding, have some interactions and need kidney function checked.
Cevap
B · It does not need routine INR monitoring
8.Klinik hemşirelik
Cevap: B · Pericarditis
Cevap neden bu
Pericarditis typically causes sharp, positional chest pain relieved by sitting forward, sometimes with a pericardial rub. Viral infection is a common cause.