Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient takes low-dose methotrexate weekly for rheumatoid arthritis. Which laboratory tests are monitored regularly?

AComplete blood count, liver tests and kidney function
BSerum amylase, lipase and blood ketones
CTroponin, creatine kinase and myoglobin
DSerum lithium, sodium and urine specific gravity

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

The nurse teaches a patient with thrombocytopenia (platelets 25 × 10³/µL) about home safety. Which statement shows a need for further teaching?

A"I'll use a soft-bristled toothbrush"
B"I'll use an electric razor to shave"
C"I'll take aspirin if I get a headache"
D"I'll blow my nose gently, not forcefully"

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa) gösteriyor. HCO₃⁻ için 24 mmol/L başlangıç değerinden yola çıkın ve şu kuralı kullanın: akut solunumsal asidozda PaCO₂, 40’ın üstündeki her 10 mmHg için HCO₃⁻ değeri 1 mmol/L artar. Beklenen HCO₃⁻ değerini bulun.

PaCO₂ 77 mmHg (10,3 kPa)başlangıç değeri: 40 mmHg, 24 mmol/L

HCO₃⁻ = mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 140, Cl⁻ 106, HCO₃⁻ 21 mmol/L ve albümin 37 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 140 mmol/LCl⁻ 106 mmol/LHCO₃⁻ 21 mmol/Lalbümin 37 g/L

AG_c = mmol/L

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 220 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 3 sa. Dağılım hacmini Vd bulun.

D = 220 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 3 h

Vd = L

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 60 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3 L/sa ve yarı ömür 10 sa. 26 sa sonra düzey C nedir?

R = 60 mg/hCL = 3 L/ht½ = 10 ht = 26 h

C = mg/L

7.Klinik hemşirelikOrta

Compared with a colostomy, a patient with an ileostomy is at greater risk of:

ADehydration and electrolyte loss from liquid output
BHard stools, straining and constipation from slow transit
CLow blood glucose after meals
DUrinary retention

8.Klinik hemşirelikZor

A patient with long-standing COPD has an arterial blood gas with pH 7,37, a raised PaCO₂ and a raised bicarbonate. How is this best described?

ACompensated respiratory acidosis
BMixed metabolic and respiratory alkalosis
CAcute respiratory acidosis
DUncompensated metabolic alkalosis

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Complete blood count, liver tests and kidney function

Cevap neden bu

Methotrexate can cause bone marrow suppression, liver toxicity and, as it is cleared by the kidneys, toxicity when kidney function falls. The CBC, liver tests and creatinine are checked regularly, and folic acid is usually given to reduce adverse effects.Kontrol edilen kaynak: Methotrexate · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2024)

Cevap

A · Complete blood count, liver tests and kidney function

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · "I'll take aspirin if I get a headache"

Cevap neden bu

Aspirin irreversibly inhibits platelet function and raises the bleeding risk further in thrombocytopenia, so it and other NSAIDs are avoided unless prescribed. An electric razor, gentle nose blowing and a soft toothbrush reduce minor bleeding.Kontrol edilen kaynak: Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment · National Cancer Institute (NIH) (2022); Aspirin · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · "I'll take aspirin if I get a headache"

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: HCO₃⁻ = 27,7 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

PaCO₂ değişimi

|77 − 40| = 37 mmHg → 3,7 × 10 mmHg

Beklenen HCO₃⁻

HCO₃⁻ = 24 + 1·3,7 = 27,7 mmol/L

Cevap

HCO₃⁻ = 27,7 mmol/L

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 13,75 mmol/L

Anyon açığı

AG = 140 − (106 + 21) = 13

Albümin düzeltmesi

13 + 0,25·(40 − 37) = 13,75 mmol/L

Cevap

AG_c = 13,75 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: Vd = 22 L

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 220/10 = 22 L

Cevap

Vd = 22 L

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 16,7 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

C_ss = 60/3 = 20 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 20·(1 − e^{−0,06931·26}) = 16,7 mg/L

Cevap

C = 16,7 mg/L

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Dehydration and electrolyte loss from liquid output

Cevap neden bu

Ileostomy output is liquid because it bypasses the colon, which normally absorbs water and salts. Patients must drink enough and watch for signs of dehydration, especially in hot weather or illness.

Cevap

A · Dehydration and electrolyte loss from liquid output

8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Compensated respiratory acidosis

Cevap neden bu

Chronic CO₂ retention is offset by the kidneys retaining bicarbonate, bringing the pH back to normal. A normal pH with high PaCO₂ and high bicarbonate is a compensated respiratory acidosis.

Cevap

A · Compensated respiratory acidosis

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses