Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient with type 1 diabetes has the flu, is eating little and has a glucose of 290 mg/dL (16,1 mmol/L). Which advice is correct?

AKeep taking insulin and check blood or urine ketones
BStop all insulin until you are eating normally again
CWait 3 days before checking the glucose again
DDrink only water and avoid all carbohydrate foods

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient with C. difficile diarrhea has a white cell count of 24 × 10³/µL and a creatinine that has risen to 2,1 mg/dL (186 µmol/L). What does this indicate?

ASuccessful response to treatment
BSevere C. difficile infection
CUnrelated chronic kidney disease
DMild infection needing no treatment

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 150 mmol/L, glukoz 8,9 mmol/L ve üre 3 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 150 mmol/Lglukoz 8,9 mmol/Lüre 3 mmol/L

Osm = mOsm/kg

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 137, Cl⁻ 98, HCO₃⁻ 22 mmol/L ve albümin 29 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 137 mmol/LCl⁻ 98 mmol/LHCO₃⁻ 22 mmol/Lalbümin 29 g/L

AG_c = mmol/L

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). gentamicin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 9 mg/L, t = 6 sa iken 1,6 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C₁ = 9 mg/L (1 h)C₂ = 1,6 mg/L (6 h)

k = h⁻¹

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan başlatılıyor. Bu hastada yarı ömür 10 sa. Kararlı durum düzeyinin %50’üne ulaşması ne kadar sürer t?

t½ = 10 h50% C_ss

t = h

7.Klinik hemşirelikOrta

Serviste yatan bir hastada ilk beta bloker dozundan sonra hışıltı ve nefes darlığı gelişiyor. Hangi öykü bunu en olası kılar?

AOsteoartrit
BHipotiroidi
CMigren
DAstım

8.Klinik hemşirelikZor

A patient with hyperkalaemia is given IV insulin with glucose. What is the purpose, and what must be monitored?

ATo shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia
BTo protect the heart muscle directly; the patient must be kept nil by mouth
CTo treat hidden diabetes; HbA1c must be checked daily
DTo remove potassium from the body; urine output must be stopped for a time

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Keep taking insulin and check blood or urine ketones

Cevap neden bu

During illness, stress hormones raise glucose, so insulin is continued even when eating less. Glucose and ketones are checked often, fluids are taken, and the provider is contacted if ketones are moderate or high or vomiting prevents fluids.Kontrol edilen kaynak: Diabetes - when you are sick · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

A · Keep taking insulin and check blood or urine ketones

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Severe C. difficile infection

Cevap neden bu

A white count of 15 × 10³/µL or more or a creatinine above 1,5 mg/dL marks severe C. difficile infection. These patients need prompt treatment, fluid replacement and close monitoring for complications such as toxic megacolon. Contact precautions with soap-and-water hand hygiene are used.

Cevap

B · Severe C. difficile infection

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 312 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·150 + 8,9 + 3 = 311,9 ≈ 312 mOsm/kg

Cevap

Osm = 312 mOsm/kg

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 19,75 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 137 − (98 + 22) = 17

Albümin düzeltmesi

17 + 0,25·(40 − 29) = 19,75 mmol/L

Cevap

AG_c = 19,75 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,3454 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(9/1,6)/5 = 1,727/5 = 0,3454 h⁻¹

Cevap

k = 0,3454 h⁻¹

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: t = 10 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹

Kararlı durumun verilen kesrine kadar geçen süre

t = −ln(1 − 0,5)/0,06931 = 0,6931/0,06931 = 10 h

Cevap

t = 10 h

Bu 1 yarı ömür eder.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Astım

Cevap neden bu

Selektif olmayan ve hatta kardiyoselektif beta blokerler bronkospazma neden olabilir; bu yüzden astımda genellikle kaçınılır.

Cevap

D · Astım

8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · To shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia

Cevap neden bu

Insulin drives potassium into cells, temporarily lowering serum levels. Glucose is given to prevent hypoglycaemia, but glucose monitoring is still needed for several hours.

Cevap

A · To shift potassium into cells; blood glucose must be monitored for hypoglycaemia

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses