Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Why is a blood β-hydroxybutyrate level often preferred to a urine ketone dipstick in DKA?

  1. AIt measures the main ketone in DKA, and the dipstick may miss it
  2. BIt is the only test that can measure glucose and ketones together
  3. CIt shows the average ketone level over the past three months
  4. DThe urine dipstick only detects ketones in people without diabetes
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

In the first 24 hours after a major burn, which laboratory pattern is most expected?

  1. AHigh potassium and high hematocrit
  2. BLow potassium and low hematocrit
  3. CHigh calcium and high albumin
  4. DLow sodium and low hematocrit
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,55PaCO₂mmHg354520HCO₃⁻mmol/L222617kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,55, PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa) ve HCO₃⁻ 17 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,55PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 144, Cl⁻ 98 ve HCO₃⁻ 11 mmol/L. AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) kullanarak delta oranını, (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), hesaplayın. İki ondalık verin.

Na⁺ 144 mmol/LCl⁻ 98 mmol/LHCO₃⁻ 11 mmol/L
delta oranı =
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,5 L/kgC = 12 mg/LLD = ? mg54 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 54 kg ağırlığındaki bir hastaya aminophylline ile intravenöz yükleme yapılacak ve theophylline düzeyi mg/L cinsinden 12 olacak. Dağılım hacmi 0,5 L/kg ve tuz faktörü S = 0,8. aminophylline yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

54 kgVd = 0,5 L/kgC = 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?250 mg · q8hCL = 0,04 L/kg/h100 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 100 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,04 L/kg/h. Her doz theophylline ilacından 250 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,04 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 1100 kgD = 250 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

Anafilakside ilk basamak ilaç tedavisi nedir?

  1. ADamar içi parasetamol
  2. BKas içi adrenalin
  3. Cİnhale steroid
  4. DSetirizin gibi ağızdan antihistaminik
8.Klinik hemşirelikZor

A patient with severe ulcerative colitis develops abdominal distension, fever and tachycardia, and the number of stools falls. What complication should be suspected?

  1. ARecovery from the colitis
  2. BCoeliac disease
  3. CConstipation from dehydration
  4. DToxic megacolon

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · It measures the main ketone in DKA, and the dipstick may miss it

Cevap neden bu

In DKA, β-hydroxybutyrate is the main ketone, but most urine dipsticks detect acetoacetate, so they can underestimate ketosis. Blood β-hydroxybutyrate gives a current value that is also useful to monitor recovery.Kontrol edilen kaynak: Diabetic ketoacidosis - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · It measures the main ketone in DKA, and the dipstick may miss it
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · High potassium and high hematocrit

Cevap neden bu

Early after a burn, damaged cells release potassium, and plasma shifts into the tissues, which concentrates the blood and raises the hematocrit. Later, as fluid returns and the kidneys excrete potassium, hypokalemia can develop.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · High potassium and high hematocrit
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,55: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 20 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 17 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: delta oranı = 1,769

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 144 − (98 + 11) = 35

Delta oranı

(35 − 12)/(24 − 11) = 23/13 = 1,769

Cevap

delta oranı = 1,769

1 ile 2 arası: saf yüksek anyon açıklı asidoz.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 405 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,5·54 = 27 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 27·12 = 324 mg

Yükleme dozu

LD = 324/(0,8·1) = 405 mg

Cevap

LD = 405 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 7,813 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,04·100 = 4 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·250/(4·8) = 7,813 mg/L

Cevap

Css,avg = 7,813 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Kas içi adrenalin

Cevap neden bu

Uyluğa kas içi adrenalin (yetişkinlerde tipik olarak 0,5 mg, yani 1 mg/mL'lik çözeltiden 0,5 mL; ABD kılavuzlarında 0,3–0,5 mg) ilk basamaktır; gerekirse 5 dakika sonra tekrarlanır. Antihistaminikler ve steroidler ilk basamak tedavi değildir.

Cevap

B · Kas içi adrenalin
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Toxic megacolon

Cevap neden bu

Toxic megacolon is acute dilatation of the inflamed colon with systemic toxicity, and it can perforate. Reduced stool frequency with worsening distension is a warning sign needing urgent surgical review.

Cevap

D · Toxic megacolon

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses