Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient receiving chemotherapy has an ANC of 300/µL and a new temperature of 38,3 °C (100,9 °F). What should the nurse do first?

  1. ARemove extra blankets and offer a tepid sponge bath
  2. BEncourage oral fluids and record the fever in the chart
  3. CReport it at once so cultures and antibiotics start quickly
  4. DGive acetaminophen (paracetamol) and recheck the temperature in 4 hours
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Malnütrisyonlu bir hasta yeniden beslenmeye başlar ve 3. günde fosfatı 1,2 mg/dL (0,39 mmol/L), kas güçsüzlüğü ve nefes darlığı vardır. Başlıca risk nedir?

  1. AHücrelerin potasyum salmasının neden olduğu hiperkalemi
  2. BKemiklerden salınan kalsiyuma bağlı böbrek taşları
  3. CHızlı kilo alımı, ancak ciddi bir tehlike yok
  4. DDüşük fosfata bağlı zayıf solunum kasları ve kalp yetmezliği
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,42PaCO₂mmHg354524HCO₃⁻mmol/L222615kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,42, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) ve HCO₃⁻ 15 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,42PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %28 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 95 mmHg (12,7 kPa) ve PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 28%PaO₂ 95 mmHg (12,7 kPa)PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 12 mg/LR = ? mg/h · S = 0,8CL = 0,045 L/kg/h79 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 79 kg ağırlığındaki bir hastaya aminofilin infüzyonu verilecek (tuz faktörü S = 0,8: aminofilinin %80’i teofilindir). Teofilin klerensi 0,045 L/kg/sa. Kararlı durum teofilin düzeyini 12 mg/L yapan aminofilin infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

79 kgCL = 0,045 L/kg/hCss = 12 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?300 mg · q12hCL = 0,045 L/kg/h100 kg · S = 1 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 100 kg ağırlığındaki bir hasta her 12 saatte bir oral teofilin alıyor (F = 1). Klerens 0,045 L/kg/h. Her doz theophylline ilacından 300 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,045 L/kg/hτ = 12 hS = 1F = 1100 kgD = 300 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

After a laparoscopic cholecystectomy, a patient has pain in the shoulder tip. What is the most likely cause?

  1. AA broken collarbone from being moved onto the table
  2. BAn allergic reaction to the dressing
  3. CA heart attack caused by the stress of surgery
  4. DGas used during the operation irritating the diaphragm
8.Klinik hemşirelikZor

Santral venöz kateteri olan bir hasta, oturur pozisyondayken hat ayrılırken aniden nefes darlığı ve hipotansiyon geliştiriyor. En olası komplikasyon nedir?

  1. AHava embolisi
  2. BHipoglisemi
  3. CPnömoni
  4. DFlebit

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Report it at once so cultures and antibiotics start quickly

Cevap neden bu

Neutropenic fever is a medical emergency, because infection can progress to sepsis rapidly without the usual signs of inflammation. Blood cultures are taken and broad-spectrum antibiotics are started promptly as prescribed.Kontrol edilen kaynak: Watch Out for Fever · CDC (2024); What You Need to Know: Neutropenia and Risk for Infection · CDC

Cevap

C · Report it at once so cultures and antibiotics start quickly
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Düşük fosfata bağlı zayıf solunum kasları ve kalp yetmezliği

Cevap neden bu

Beslenme yeniden başladığında insülin fosfatı hücrelere sürükler; bu yüzden serum fosfatı keskin biçimde düşebilir (yeniden beslenme sendromu). Ağır hipofosfatemi diyaframı ve kalbi zayıflatır. Fosfat yerine konur ve beslenme yavaş yavaş artırılır.Kontrol edilen kaynak: Refeeding Syndrome · StatPearls (NCBI Bookshelf)

Cevap

D · Düşük fosfata bağlı zayıf solunum kasları ve kalp yetmezliği
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,42: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 24 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 15 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 68,39 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,28·713 − 29/0,8 = 199,6 − 36,25 = 163,4 mmHg

Gradyan

A–a = 163,4 − 95 = 68,39 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 68,39 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 53,32 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,045·79 = 3,555 L/h

İnfüzyon hızı

R = CL·Css/S = 3,555·12/0,8 = 53,32 mg/h

Cevap

R = 53,32 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 5,556 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,045·100 = 4,5 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·300/(4,5·12) = 5,556 mg/L

Cevap

Css,avg = 5,556 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Gas used during the operation irritating the diaphragm

Cevap neden bu

Carbon dioxide used to inflate the abdomen can irritate the diaphragm, causing referred shoulder-tip pain. It usually settles within a few days with mobilisation and analgesia.

Cevap

D · Gas used during the operation irritating the diaphragm
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Hava embolisi

Cevap neden bu

Santral bir hat havaya açık olduğunda hava embolisi oluşabilir. Hattı klempleyin, mümkünse hastayı baş aşağı sol yan yatırın, yüksek akımlı oksijen verin ve yardım çağırın.

Cevap

A · Hava embolisi

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses