Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient is starting dabigatran, a direct oral anticoagulant. Which laboratory test is most important to review before the first dose?

  1. ATSH, to rule out an overactive thyroid gland
  2. BINR, to set the dose of the anticoagulant
  3. CKidney function (creatinine clearance)
  4. DLipase, to rule out an inflamed pancreas first
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Ten minutes into a red cell transfusion, a patient develops fever, chills, low back pain and dark urine. After stopping the transfusion, what should the nurse do next?

  1. AKeep the IV open with normal saline using new tubing and call the provider
  2. BRestart the transfusion more slowly after giving an antipyretic drug
  3. CDiscard the blood bag and tubing in the clinical waste to stop exposure
  4. DFlush the remaining blood through the line with the IV fluid to finish it
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,42PaCO₂mmHg354548HCO₃⁻mmol/L222630kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,42, PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa) ve HCO₃⁻ 30 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk metabolik alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,42PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %21 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 66 mmHg (8,8 kPa) ve PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 21%PaO₂ 66 mmHg (8,8 kPa)PaCO₂ 32 mmHg (4,3 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 15 mg/LR = ? mg/hCL = 0,035 L/kg/h90 kg

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 90 kg ağırlığındaki bir hastaya teofilin infüzyonu veriliyor. Klerens 0,035 L/kg/sa. Kararlı durum düzeyini 15 mg/L yapan infüzyon hızı R mg/sa olarak nedir?

90 kgCL = 0,035 L/kg/hCss = 15 mg/L
R = mg/h
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?400 mg · q8hCL = 0,035 L/kg/h75 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 75 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,035 L/kg/h. Her doz aminophylline ilacından 400 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,035 L/kg/hτ = 8 hS = 0,8F = 175 kgD = 400 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

What is one advantage of a direct oral anticoagulant (DOAC) such as apixaban compared with warfarin?

  1. AIt does not need routine INR monitoring
  2. BIt has no risk of bleeding
  3. CIt is safe in all patients with severe kidney failure
  4. DIt never interacts with other drugs
8.Klinik hemşirelikZor

A patient with diabetes is found confused with slurred speech and weakness on one side. What should the nurse check first?

  1. ABody mass index
  2. BCapillary blood glucose
  3. CUrine output for the last day
  4. DSerum cholesterol

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Kidney function (creatinine clearance)

Cevap neden bu

Dabigatran is excreted mainly by the kidneys, so poor kidney function raises the drug level and bleeding risk. Kidney function is checked before starting and regularly afterwards. Routine INR monitoring is not used for direct oral anticoagulants.Kontrol edilen kaynak: Dabigatran · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

C · Kidney function (creatinine clearance)
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Keep the IV open with normal saline using new tubing and call the provider

Cevap neden bu

These signs suggest an acute hemolytic reaction. The transfusion is stopped, the line is kept open with normal saline through new tubing, the provider and blood bank are informed, and the bag, tubing and blood and urine samples are sent for testing as per policy.Kontrol edilen kaynak: Hemolytic transfusion reaction · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · Keep the IV open with normal saline using new tubing and call the provider
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,42: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 48 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 30 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

Klinik olarak beklenen kompansasyonu da kontrol edin: metabolik alkalozda PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 40–44 mmHg; dolayısıyla ölçülen 48 mmHg ek bir solunumsal asidoz olduğunu gösterir (karışık bozukluk). Yukarıdaki cevap ROME sınav sınıflandırmasıdır.

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 43,73 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,21·713 − 32/0,8 = 149,7 − 40 = 109,7 mmHg

Gradyan

A–a = 109,7 − 66 = 43,73 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 43,73 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 47,25 mg/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·90 = 3,15 L/h

İnfüzyon hızı

R = 3,15·15 = 47,25 mg/h

Cevap

R = 47,25 mg/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 15,24 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,035·75 = 2,625 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 0,8·1·400/(2,625·8) = 15,24 mg/L

Cevap

Css,avg = 15,24 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · It does not need routine INR monitoring

Cevap neden bu

DOACs have predictable effects so INR monitoring is not needed. They still cause bleeding, have some interactions and need kidney function checked.

Cevap

A · It does not need routine INR monitoring
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Capillary blood glucose

Cevap neden bu

Hypoglycaemia can cause focal neurological signs that mimic stroke. A bedside glucose check is quick and should be done in any patient with sudden neurological symptoms.

Cevap

B · Capillary blood glucose

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses