Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A nurse completed the hepatitis B vaccine series. Which result shows protective immunity?

  1. AA positive HBsAg test
  2. BAnti-HBs of 10 mIU/mL or more
  3. CA raised ALT level
  4. DA positive IgM anti-HBc
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient on a stable dose of levothyroxine now has a TSH of 9,8 mIU/L. She recently started taking her calcium and iron supplements with her morning levothyroxine. What is the most likely explanation?

  1. AThe supplements are reducing levothyroxine absorption
  2. BThe result is normal for a person on levothyroxine therapy
  3. CThe supplements are causing an overactive thyroid gland
  4. DThe TSH is low, showing that the dose is now too high
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 12 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 12 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %35 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 50 mmHg (6,7 kPa) ve PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 35%PaO₂ 50 mmHg (6,7 kPa)PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)1 h10 mg/L7 h2,5 mg/L

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). tobramycin IV dozundan sonra düzey t = 1 sa iken 10 mg/L, t = 7 sa iken 2,5 mg/L. Birinci derece eliminasyonu varsayın. Eliminasyon hız sabitini k bulun.

C1 = 10 mg/L (1 h)C2 = 2,5 mg/L (7 h)
k = h⁻¹
6.Klinik farmakokinetikZor
68 kg81 · erkekSCr 1,5 mg/dLCrCl → τ = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 81 yaşındaki bir erkek, 68 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,5 mg/dL (133 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 120 mL/dk olduğunda olağan vancomycin rejimi 12 saatte bir 1000 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

81 yıl68 kgerkekSCr = 1,5 mg/dL1000 mg q12hCrCl normal 120 mL/min
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

Kalp yetmezliği olan bir hastada pembe, köpüklü balgam ve her iki akciğerde yaygın raller var. Ne oluyor?

  1. AAkut akciğer ödemi
  2. BÜst gastrointestinal kanama
  3. CAstım atağı
  4. DPnömotoraks
8.Klinik hemşirelikZor

Bağırsak rezeksiyonundan iki gün sonra bir hastada artan ağrı, ateş, taşikardi var ve yara drenindeki sıvı dışkıya benziyor. En olası durum nedir?

  1. AAnastomoz kaçağı
  2. Bİdrar retansiyonu
  3. CKabızlık
  4. DNormal postoperatif iyileşme

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Anti-HBs of 10 mIU/mL or more

Cevap neden bu

An anti-HBs level of at least 10 mIU/mL after vaccination indicates protection. HBsAg and IgM anti-HBc indicate infection, not immunity. Health care workers are often tested after vaccination.Kontrol edilen kaynak: Hepatitis virus panel · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

B · Anti-HBs of 10 mIU/mL or more
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · The supplements are reducing levothyroxine absorption

Cevap neden bu

Calcium, iron and antacids bind levothyroxine in the gut and reduce absorption, so the TSH rises. Levothyroxine is taken on an empty stomach, usually 30–60 minutes before breakfast, separated from these supplements by about 4 hours.

Cevap

A · The supplements are reducing levothyroxine absorption
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 26 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
menzil: 24–28 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 26 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 155,8 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,35·713 − 35/0,8 = 249,5 − 43,75 = 205,8 mmHg

Gradyan

A–a = 205,8 − 50 = 155,8 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 155,8 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: k = 0,231 h⁻¹

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Eliminasyon hız sabiti

k = ln(10/2,5)/6 = 1,386/6 = 0,231 h⁻¹

Cevap

k = 0,231 h⁻¹
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 38,8 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 81)·68/(72·1,5) = 37,15 mL/min

Yeni aralık

τ = 12·120/37,15 = 38,76 ≈ 38,8 h

Cevap

τ = 38,8 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Akut akciğer ödemi

Cevap neden bu

Akut akciğer ödemi ağır nefes darlığına, rallere ve köpüklü balgama neden olur. Hastayı oturtun, oksijen verin ve acilen tıbbi yardım çağırın; genellikle diüretik verilir.

Cevap

A · Akut akciğer ödemi
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Anastomoz kaçağı

Cevap neden bu

Anastomoz kaçağı bağırsak içeriğinin karın boşluğuna geçmesine izin vererek peritonit ve sepsise yol açar. Acil değerlendirme gerektiren cerrahi bir acil durumdur.

Cevap

A · Anastomoz kaçağı

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses