Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A 55-year-old has a positive fecal immunochemical test (FIT) during routine screening. What is the usual next step?

  1. ANo action if there are no symptoms
  2. BRepeat the test in 10 years
  3. CStart an iron supplement only
  4. DReferral for colonoscopy
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Malnütrisyonlu bir hasta yeniden beslenmeye başlar ve 3. günde fosfatı 1,2 mg/dL (0,39 mmol/L), kas güçsüzlüğü ve nefes darlığı vardır. Başlıca risk nedir?

  1. AKemiklerden salınan kalsiyuma bağlı böbrek taşları
  2. BDüşük fosfata bağlı zayıf solunum kasları ve kalp yetmezliği
  3. CHücrelerin potasyum salmasının neden olduğu hiperkalemi
  4. DHızlı kilo alımı, ancak ciddi bir tehlike yok
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Bir alıştırma gazı, HCO₃⁻ 10 mmol/L ile metabolik asidoz gösteriyor. Beklenen PaCO₂ değerini (aralığın merkezi), mmHg cinsinden bulmak için Winter formülünü kullanın.

HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,27PaCO₂mmHg354525HCO₃⁻mmol/L222611uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,27, PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa), HCO₃⁻ 11 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,27PaCO₂ 25 mmHg (3,3 kPa)HCO₃⁻ 11 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 2 mg/LR = ? mg/minCL = 900 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 900 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 2 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 900 mL/minCss = 2 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
78 kg54 · kadınSCr 2,3 mg/dLCrCl → τ = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 54 yaşındaki bir kadın, 78 kg ağırlığında ve serum kreatinini 2,3 mg/dL (203 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan vancomycin rejimi 12 saatte bir 1000 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

54 yıl78 kgkadınSCr = 2,3 mg/dL1000 mg q12hCrCl normal 100 mL/min
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

Why are patients asked to fast before a general anaesthetic?

  1. ATo reduce the risk of aspirating stomach contents
  2. BTo prevent postoperative constipation and abdominal bloating
  3. CTo make the surgery shorter
  4. DTo lower the blood glucose before surgery
8.Klinik hemşirelikZor

A patient on metformin with reduced kidney function is due a CT scan with IV contrast. Why might metformin be withheld?

  1. AThere is a risk of lactic acidosis if kidney function worsens
  2. BMetformin makes the images blurry
  3. CMetformin causes severe bleeding during scans
  4. DMetformin reacts with the contrast to cause severe hyperglycaemia

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · Referral for colonoscopy

Cevap neden bu

A positive FIT means hidden blood in the stool, which may come from a polyp, cancer or other lesion, so a colonoscopy is needed to find the source. A positive screening test is never ignored, even without symptoms.Kontrol edilen kaynak: Fecal Occult Blood Test (FOBT) · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

D · Referral for colonoscopy
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Düşük fosfata bağlı zayıf solunum kasları ve kalp yetmezliği

Cevap neden bu

Beslenme yeniden başladığında insülin fosfatı hücrelere sürükler; bu yüzden serum fosfatı keskin biçimde düşebilir (yeniden beslenme sendromu). Ağır hipofosfatemi diyaframı ve kalbi zayıflatır. Fosfat yerine konur ve beslenme yavaş yavaş artırılır.Kontrol edilen kaynak: Refeeding Syndrome · StatPearls (NCBI Bookshelf)

Cevap

B · Düşük fosfata bağlı zayıf solunum kasları ve kalp yetmezliği
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: PaCO₂ = 23 mmHg

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Winter formülü

PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
menzil: 21–25 mmHg

Cevap

PaCO₂ = 23 mmHg
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·11 + 8 = 24,5 → 22,5–26,5 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 25 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 1,8 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

900 mL/min = 0,9 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,9·2 = 1,8 mg/min

Cevap

R = 1,8 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 34,9 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 54)·78/(72·2,3)·0,85 = 34,43 mL/min

Yeni aralık

τ = 12·100/34,43 = 34,85 ≈ 34,9 h

Cevap

τ = 34,9 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · To reduce the risk of aspirating stomach contents

Cevap neden bu

Under general anaesthesia the airway reflexes are lost, so food or fluid in the stomach could be regurgitated and inhaled. Fasting reduces the risk of aspiration pneumonitis.

Cevap

A · To reduce the risk of aspirating stomach contents
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · There is a risk of lactic acidosis if kidney function worsens

Cevap neden bu

Iodinated contrast can worsen kidney function, and metformin can then accumulate and cause lactic acidosis. Local policy guides when to stop and restart it.

Cevap

A · There is a risk of lactic acidosis if kidney function worsens

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses