Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorular Derse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar: pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME: Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü: PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz: PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı: AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık: AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı: (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı: PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi: PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi: 2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür: k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma: C = C₀·e^−kt = C₀·(1/2)^t/t½
İki düzey: k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens: Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu: LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı: R = CL·C_ss/(S·F)
Ortalama kararlı durum: C_ss,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl: n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon: C = (R/CL)(1 − e^−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz: τ = ln(C_peak/C_trough)/k, D = Vd·(C_peak − C_trough)
Cockcroft–Gault: KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama: doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
Bağıntıyı seçin: C = C₀·e^−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k.
Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient taking furosemide has a potassium of 3,3 mEq/L and is told to eat more potassium-rich foods. Which snack is the best choice?

ADried apricots
BPlain crackers
CRice cakes
DWhite bread

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

Dört laboratuvar sonucu geliyor. Hemşire hangisine önce müdahale etmelidir?

ADün pnömoniyle yatırılan bir hastada sodyum 137 mEq/L
BYeni kas güçsüzlüğü olan KBH'li bir hastada potasyum 6,6 mEq/L
CKronik böbrek hastalığı olan bir hastada hemoglobin 11,8 g/dL (118 g/L)
DDiyabetli bir hastada yemekten sonra glikoz 140 mg/dL (7,8 mmol/L)

3.Arter kan gazı yorumlamaOrta

Alıştırma değerleri: Na⁺ 137 mmol/L, glukoz 19,8 mmol/L ve üre 7,4 mmol/L. Serum ozmolalitesini, Osm = 2·Na⁺ + glukoz + üre, en yakın tam sayıya yuvarlayarak hesaplayın.

Na⁺ 137 mmol/Lglukoz 19,8 mmol/Lüre 7,4 mmol/L

Osm = mOsm/kg

4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Alıştırma değerleri: Na⁺ 136, Cl⁻ 103, HCO₃⁻ 15 mmol/L ve albümin 30 g/L. Albümine göre düzeltilmiş anyon açığını, AG_c = AG + 0,25·(40 − albümin), bulun.

Na⁺ 136 mmol/LCl⁻ 103 mmol/LHCO₃⁻ 15 mmol/Lalbümin 30 g/L

AG_c = mmol/L

5.Klinik farmakokinetikOrta

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta gentamicin ilacının 190 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 3,5 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 190 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 3,5 h

CL = L/h

6.Klinik farmakokinetikZor

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 100 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 4 L/sa ve yarı ömür 10 sa. 12 sa sonra düzey C nedir?

R = 100 mg/hCL = 4 L/ht½ = 10 ht = 12 h

C = mg/L

7.Klinik hemşirelikOrta

What happens in third-degree (complete) heart block?

AThe ventricles beat very fast and regularly
BNo impulses from the atria reach the ventricles, so they beat independently
CEvery impulse reaches the ventricles, but each one is slightly delayed
DThe atria beat chaotically with no P waves, and the ventricular rate is irregular

8.Klinik hemşirelikZor

Why is a patient kept under observation for several hours after successful treatment of anaphylaxis?

AThe patient must stay until all allergy tests are complete
BAntihistamines cause dangerous drowsiness for 24 hours
CAdrenaline always causes a heart attack hours later
DSymptoms can return later in a biphasic reaction

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · Dried apricots

Cevap neden bu

Dried fruits such as apricots, raisins and prunes are rich in potassium, as are bananas, oranges, potatoes, beans and tomatoes. Refined grain products such as white bread and crackers are low in potassium.Kontrol edilen kaynak: Potassium in diet · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

A · Dried apricots

2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Yeni kas güçsüzlüğü olan KBH'li bir hastada potasyum 6,6 mEq/L

Cevap neden bu

Güçsüzlükle birlikte 6,6 mEq/L potasyum yaşamı tehdit eden aritmilere yol açabilir. Hemşire kardiyak izlem ayarlar ve sağlık profesyonelini hemen bilgilendirir. KBH'de hafif anemi ve yemekten sonra hafif yüksek glikoz beklenen bulgulardır; sodyum normaldir.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · Yeni kas güçsüzlüğü olan KBH'li bir hastada potasyum 6,6 mEq/L

3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: Osm = 301 mOsm/kg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Hesaplanan ozmolalite

Osm = 2·137 + 19,8 + 7,4 = 301,2 ≈ 301 mOsm/kg

Cevap

Osm = 301 mOsm/kg

4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: AG_c = 20,5 mmol/L

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Anyon açığı

AG = 136 − (103 + 15) = 18

Albümin düzeltmesi

18 + 0,25·(40 − 30) = 20,5 mmol/L

Cevap

AG_c = 20,5 mmol/L

Düzeltmeden sonra yaklaşık 12’nin üstünde: yüksek anyon açığı.

5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 3,763 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × C_ss. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 190/10 = 19 L

Hız sabiti

k = 0,693/3,5 = 0,198 h⁻¹

Klerens

CL = 0,198·19 = 3,763 L/h

Cevap

CL = 3,763 L/h

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 14,12 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(C_tepe/C_çukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (C_tepe − C_çukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi C_ss,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e^−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

C_ss = 100/4 = 25 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 25·(1 − e^{−0,06931·12}) = 14,12 mg/L

Cevap

C = 14,12 mg/L

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · No impulses from the atria reach the ventricles, so they beat independently

Cevap neden bu

In complete heart block the atria and ventricles are dissociated, and a slow escape rhythm drives the ventricles. Patients may be dizzy or collapse and often need pacing.

Cevap

B · No impulses from the atria reach the ventricles, so they beat independently

8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Symptoms can return later in a biphasic reaction

Cevap neden bu

Some patients have a second wave of symptoms hours after the first, called a biphasic reaction. Observation, an adrenaline auto-injector where indicated and allergy referral are part of safe discharge.

Cevap

D · Symptoms can return later in a biphasic reaction

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses