Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient starts high-dose prednisone. Which laboratory change should the nurse expect?

  1. AA fall in the white cell count
  2. BA fall in serum sodium
  3. CA rise in blood glucose
  4. DA rise in serum potassium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient's total calcium is 7,6 mg/dL and the albumin is 2,0 g/dL. Using the common correction (add 0,8 mg/dL for each 1 g/dL that albumin is below 4,0), what is the corrected calcium?

  1. A7,6 mg/dL, below the normal range
  2. B11,6 mg/dL, above the normal range
  3. C6,0 mg/dL, well below the normal range
  4. D9,2 mg/dL, within the normal range
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,60PaCO₂mmHg354521HCO₃⁻mmol/L222620kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,60, PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa) ve HCO₃⁻ 20 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,60PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa)HCO₃⁻ 20 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,27PaCO₂mmHg354527HCO₃⁻mmol/L222612uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,27, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa), HCO₃⁻ 12 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,27PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LLD = ? mg97 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 97 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 15 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

97 kgVd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
VCss,avg​ = ?500 mg · q8hCL = 0,03 L/kg/h87 kg · S = 0,8 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 87 kg ağırlığındaki bir hasta her 8 saatte bir oral aminofilin alıyor (S = 0,8, F = 1). Teofilin klerensi 0,03 L/kg/h. Her doz aminophylline ilacından 500 mg. Ortalama kararlı durum düzeyini Css,avg bulun.

CL = 0,03 L/kg/hτ = 8 hS = 0,8F = 187 kgD = 500 mg
Css,avg = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

How is Helicobacter pylori infection usually treated?

  1. AA combination of antibiotics with a proton pump inhibitor
  2. BSurgery to remove the stomach
  3. CAntacids alone, taken after every meal for a month
  4. DA single dose of paracetamol and a bland diet for a week
8.Klinik hemşirelikZor

Yüksek akımlı oksijen alan KOAH'lı bir hasta, dolgun nabız ve kızarık ciltle uykulu hâle geliyor. Kan gazında PaCO2 yüksek, pH düşük. En olası neden nedir?

  1. AKısmen aşırı oksijene bağlı hiperkapnik solunum yetmezliği
  2. BHipoglisemi
  3. COpioid alerjisi
  4. DKusmaya bağlı metabolik alkaloz

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · A rise in blood glucose

Cevap neden bu

Glucocorticoids raise blood glucose by increasing glucose production and reducing insulin sensitivity. They also tend to lower potassium, retain sodium and raise the white cell count by releasing neutrophils into the blood.Kontrol edilen kaynak: Blood Glucose Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Cevap

C · A rise in blood glucose
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: D · 9,2 mg/dL, within the normal range

Cevap neden bu

Corrected calcium = 7,6 + 0,8 × (4,0 − 2,0) = 9,2 mg/dL, which is normal. Low albumin lowers the bound fraction of calcium; the correction is only an estimate, and an ionized calcium is more accurate when it matters.Kontrol edilen kaynak: Calcium blood test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

D · 9,2 mg/dL, within the normal range
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kısmen kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,60: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 21 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 20 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

kısmen kompanse

Cevap

kısmen kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·12 + 8 = 26 → 24–28 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 27 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 1107 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·97 = 67,9 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 67,9·15 = 1018 mg

Yükleme dozu

LD = 1018/(0,92·1) = 1107 mg

Cevap

LD = 1107 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: Css,avg = 19,16 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Klerens

CL = 0,03·87 = 2,61 L/h

Ortalama kararlı durum düzeyi

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 0,8·1·500/(2,61·8) = 19,16 mg/L

Cevap

Css,avg = 19,16 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · A combination of antibiotics with a proton pump inhibitor

Cevap neden bu

Eradication therapy combines a PPI with two antibiotics for a set course. Completing the course is important for success.

Cevap

A · A combination of antibiotics with a proton pump inhibitor
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Kısmen aşırı oksijene bağlı hiperkapnik solunum yetmezliği

Cevap neden bu

CO2 tutan hastalarda kontrolsüz oksijen hiperkapniyi ve solunumsal asidozu kötüleştirebilir. Oksijen %88–92'ye titre edilmeli ve olasılıkla non-invaziv ventilasyon için hekim değerlendirmesi istenmelidir.

Cevap

A · Kısmen aşırı oksijene bağlı hiperkapnik solunum yetmezliği

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses