Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Kronik böbrek hastalığı olan hastalarda neden sıklıkla anemi vardır?

  1. AHasarlı böbrekler eritrositleri süzer ve yok eder
  2. BBöbrekler, eritrosit üretimini yönlendiren eritropoetini daha az yapar
  3. CÜremik toksinler kemik iliğinin eritrosit yerine beyaz hücre üretmesine yol açar
  4. DBöbrek hastalığında yüksek potasyum eritrositleri parçalar
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient admitted with heavy alcohol use and malnutrition has a glucose of 52 mg/dL (2,9 mmol/L) and low magnesium. Which prescribed treatment should be given before the IV glucose?

  1. AIV insulin
  2. BIV potassium
  3. CIV thiamine
  4. DOral iron
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,54PaCO₂mmHg354529HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,54, PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,54PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,28PaCO₂mmHg354566HCO₃⁻mmol/L222630akutkronikkronik üzerine akut

Bir alıştırma gazı solunumsal asidoz gösteriyor: pH 7,28, PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa), HCO₃⁻ 30 mmol/L. Sınıflandırmak için ‘HCO₃⁻ her 10 mmHg için 1 mmol/L artar (akut) ya da 3,5 mmol/L artar (kronik)’ kurallarını kullanın. Cevabınıza tıklayın.

pH 7,28PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
  1. 1akut
  2. 2kronik
  3. 3kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetikOrta
VCss​ = 2,5 mg/LR = ? mg/minCL = 550 mL/min

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın lidokain klerensi 550 mL/dk. Kararlı durum düzeyini 2,5 mg/L’de tutan infüzyon hızı R mg/dk olarak nedir?

CL = 550 mL/minCss = 2,5 mg/L
R = mg/min
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 7 L/kg0,5 → 0,8 mcg/LLD = ? mcg67 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 67 kg ağırlığındaki bir hastanın digoxin düzeyi 0,5 mcg/L; hedef 0,8 mcg/L. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin F = 0,7. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

67 kgVd = 7 L/kgC = 0,5 → 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
7.Klinik hemşirelikOrta

How should a nurse communicate with a patient who has impaired hearing?

  1. AShout loudly from the end of the bed so they can hear
  2. BFace the patient, speak clearly and reduce background noise
  3. CSpeak very quickly to save time
  4. DTalk to the patient's relative instead of to the patient directly
8.Klinik hemşirelikZor

Heparin infüzyonu alan bir hastada başladıktan beş gün sonra trombosit sayısı aniden düşüyor. Ne düşünülmelidir?

  1. AYetersiz alıma bağlı K vitamini eksikliği
  2. BHeparine normal yanıt
  3. CDemir eksikliği anemisi
  4. DHeparine bağlı trombositopeni

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Böbrekler, eritrosit üretimini yönlendiren eritropoetini daha az yapar

Cevap neden bu

Hastalıklı böbrekler daha az eritropoetin üretir; bu yüzden kemik iliği daha az eritrosit yapar. Tedavi, eritropoezi uyaran ajanları ve demiri içerebilir.Kontrol edilen kaynak: Anemia · MedlinePlus (NIH) (2026); Erythropoietin test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · Böbrekler, eritrosit üretimini yönlendiren eritropoetini daha az yapar
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · IV thiamine

Cevap neden bu

People with alcohol use disorder and malnutrition are often deficient in thiamine. Giving glucose first can use up the remaining thiamine and precipitate Wernicke encephalopathy, so thiamine is usually given before or with glucose. Hypoglycemia must still be treated promptly.

Cevap

C · IV thiamine
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,54: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 29 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kronik üzerine akut

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen HCO₃⁻

akut: 24 + 1·2,6 = 26,6 mmol/L
kronik: 24 + 3,5·2,6 = 33,1 mmol/L

Karşılaştırın

ölçülen: 30 mmol/L → kronik üzerine akut

Cevap

kronik üzerine akut
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: R = 1,375 mg/min

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

L/dk cinsinden klerens

550 mL/min = 0,55 L/min

İnfüzyon hızı

R = 0,55·2,5 = 1,375 mg/min

Cevap

R = 1,375 mg/min
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 201 mcg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·67 = 469 L

Gereken artış

0,8 − 0,5 = 0,3 mcg/L

Yükleme dozu

LD = 469·0,3/(1·0,7) = 201 mcg

Cevap

LD = 201 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Face the patient, speak clearly and reduce background noise

Cevap neden bu

Facing the patient in good light, speaking clearly at a normal pace, checking hearing aids and reducing noise improves communication. Written information can also help.

Cevap

B · Face the patient, speak clearly and reduce background noise
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Heparine bağlı trombositopeni

Cevap neden bu

HIT tipik olarak heparine başlandıktan 5–10 gün sonra, trombositlerde %50'den fazla düşüş ve tromboz riskiyle ortaya çıkar. Heparin kesilir ve heparin dışı bir antikoagülan kullanılır.

Cevap

D · Heparine bağlı trombositopeni

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses