Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

Reçete edilen IV potasyum klorürü vermeden önce hangi değerlendirme en önemlidir?

  1. Aİdrar çıkışı ve böbrek işlevi
  2. BÖn koldaki cilt turgoru
  3. Cİki kulaktaki işitme
  4. DGözbebeği boyutu ve ışığa yanıtı
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

A patient on IV gentamicin has a trough level above the target, and the creatinine has risen since yesterday. The next dose is due. What is the best action?

  1. AGive half of the dose and document the reason for it
  2. BHold the dose and report the results to the prescriber
  3. CGive the dose with extra oral fluids to protect the kidneys
  4. DGive the dose now and recheck the levels next week
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,43PaCO₂mmHg354531HCO₃⁻mmol/L222620kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,43, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa) ve HCO₃⁻ 20 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,43PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 20 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 67 mmHg (8,9 kPa) ve PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 40%PaO₂ 67 mmHg (8,9 kPa)PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 2 hC₀/2

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hasta tobramycin ilacının 270 mg IV bolusunu alıyor. Sıfır zamanına geriye ekstrapole edilen düzey 10 mg/L ve yarı ömür 2 sa. Klerensi CL L/sa cinsinden bulun.

D = 270 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Klinik farmakokinetikZor
69 kg59 · erkekSCr 1,4 mg/dLCrCl → τ = ? h

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 59 yaşındaki bir erkek, 69 kg ağırlığında ve serum kreatinini 1,4 mg/dL (124 µmol/L). Kreatinin klerensini Cockcroft–Gault ile tahmin edin: KrKl (mL/dk) = (140 − yaş) × ağırlık (kg)/(72 × mg/dL cinsinden SKr), kadınlar için × 0,85. Kreatinin klerensi 100 mL/dk olduğunda olağan gentamicin rejimi 8 saatte bir 80 mg. Doz korunarak aralık, klerensteki düşüşle orantılı olarak uzatılır. Yeni doz aralığını τ bulun. Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

59 yıl69 kgerkekSCr = 1,4 mg/dL80 mg q8hCrCl normal 100 mL/min
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

Which tool is commonly used at the bedside to screen for delirium?

  1. AThe Confusion Assessment Method (CAM)
  2. BThe Malnutrition Universal Screening Tool
  3. CThe Glasgow-Blatchford score
  4. DThe Braden scale
8.Klinik hemşirelikZor

Which feature suggests moisture-associated skin damage rather than a pressure ulcer?

  1. ANon-blanching redness directly over the hip bone after lying on one side
  2. BA round area of necrosis over the heel
  3. CDiffuse, superficial redness in a skin fold, not over a bony prominence
  4. DA deep wound over the sacrum with exposed bone and a dark base

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · İdrar çıkışı ve böbrek işlevi

Cevap neden bu

Böbrekler potasyumu atar; bu yüzden zayıf idrar çıkışı veya böbrek yetmezliği replasman sırasında tehlikeli hiperkalemiye yol açabilir. IV potasyum her zaman seyreltilir ve infüzyon pompasıyla verilir, asla IV bolus olarak verilmez.Kontrol edilen kaynak: High potassium level · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · İdrar çıkışı ve böbrek işlevi
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · Hold the dose and report the results to the prescriber

Cevap neden bu

A high aminoglycoside trough with rising creatinine means the drug is accumulating, which increases the risk of kidney damage and hearing loss. The nurse holds the dose, reports to the prescriber and asks about hearing changes and tinnitus. Only the prescriber or pharmacist changes the regimen.Kontrol edilen kaynak: Gentamicin sulfate injection - Boxed Warning (US prescribing information) · Pfizer Medical Information (FDA label)

Cevap

B · Hold the dose and report the results to the prescriber
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,43: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 31 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 20 mmol/L: düşük (22–26)

Kompansasyon

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 170,7 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,4·713 − 38/0,8 = 285,2 − 47,5 = 237,7 mmHg

Gradyan

A–a = 237,7 − 67 = 170,7 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 170,7 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: CL = 9,357 L/h

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 270/10 = 27 L

Hız sabiti

k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹

Klerens

CL = 0,3466·27 = 9,357 L/h

Cevap

CL = 9,357 L/h
6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 14,4 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kreatinin klerensi (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 59)·69/(72·1,4) = 55,45 mL/min

Yeni aralık

τ = 8·100/55,45 = 14,43 ≈ 14,4 h

Cevap

τ = 14,4 h

Uygulamada aralık 12, 24, 36 ya da 48 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: A · The Confusion Assessment Method (CAM)

Cevap neden bu

The CAM, and similar tools such as the 4AT, check for an acute onset or fluctuating course, inattention and disorganised thinking or altered consciousness. Early detection allows causes to be treated.

Cevap

A · The Confusion Assessment Method (CAM)
8.Klinik hemşirelik

Cevap: C · Diffuse, superficial redness in a skin fold, not over a bony prominence

Cevap neden bu

Moisture lesions are superficial, irregular and often in skin folds or areas exposed to incontinence. Pressure ulcers usually occur over bony prominences or under devices and may be deeper.

Cevap

C · Diffuse, superficial redness in a skin fold, not over a bony prominence

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses