Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient has taken hydrochlorothiazide for several years. Which laboratory change is a recognized effect of this drug?

  1. AA fall in serum calcium
  2. BA fall in blood glucose
  3. CA rise in serum uric acid
  4. DA rise in serum potassium
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

The nurse teaches a patient about the HbA1c test. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I must not eat anything for 12 hours before the HbA1c test"
  2. B"The test shows my average glucose over the past few months"
  3. C"A lower result means less risk of damage to my eyes and kidneys"
  4. D"My daily finger-stick readings still matter between the tests"
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,38PaCO₂mmHg354566HCO₃⁻mmol/L222638kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,38, PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa) ve HCO₃⁻ 38 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,38PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %21 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 77 mmHg (10,3 kPa) ve PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 21%PaO₂ 77 mmHg (10,3 kPa)PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LLD = ? mg73 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 73 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 20 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

73 kgVd = 0,7 L/kgC = 20 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
t (h)C (mg/L)Css​10 hC = ?

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir vancomycin infüzyonu yükleme dozu olmadan 75 mg/sa hızla çalışıyor. Hastanın klerensi 3 L/sa ve yarı ömür 8 sa. 10 sa sonra düzey C nedir?

R = 75 mg/hCL = 3 L/ht½ = 8 ht = 10 h
C = mg/L
7.Klinik hemşirelikOrta

What is the main benefit of pulmonary rehabilitation for patients with COPD?

  1. ANo further need for inhalers
  2. BReversal of the lung damage caused by smoking
  3. CA cure for the disease within months
  4. DBetter exercise capacity and quality of life
8.Klinik hemşirelikZor

Kafa travmalı bir hastada kan basıncı yükseliyor, kalp hızı düşüyor ve solunum düzensizleşiyor. Bu neyi düşündürür?

  1. APanik atak
  2. BArtmış kafa içi basıncı (Cushing triadı)
  3. CGizli iç kanamaya bağlı hipovolemik şok
  4. DSepsis

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · A rise in serum uric acid

Cevap neden bu

Thiazides reduce uric acid excretion and can trigger gout. They also tend to lower potassium, sodium and magnesium, raise calcium (by reducing its excretion) and raise blood glucose and lipids.Kontrol edilen kaynak: Hydrochlorothiazide · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026)

Cevap

C · A rise in serum uric acid
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · "I must not eat anything for 12 hours before the HbA1c test"

Cevap neden bu

HbA1c reflects glucose attached to hemoglobin over about 2–3 months, so fasting is not needed. Lower HbA1c values are linked to fewer microvascular complications, and home glucose monitoring is still useful for day-to-day decisions.Kontrol edilen kaynak: The A1C Test & Diabetes · NIDDK (NIH) (2018); Hemoglobin A1C (HbA1c) Test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · "I must not eat anything for 12 hours before the HbA1c test"
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,38: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 66 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 38 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 28,98 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,21·713 − 35/0,8 = 149,7 − 43,75 = 106 mmHg

Gradyan

A–a = 106 − 77 = 28,98 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 28,98 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 1111 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·73 = 51,1 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 51,1·20 = 1022 mg

Yükleme dozu

LD = 1022/(0,92·1) = 1111 mg

Cevap

LD = 1111 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: C = 14,49 mg/L

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Kararlı durum düzeyi

Css = 75/3 = 25 mg/L

Hız sabiti

k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹

Verilen süre sonundaki düzey

C = 25·(1 − e−0,08664·10) = 14,49 mg/L

Cevap

C = 14,49 mg/L
7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Better exercise capacity and quality of life

Cevap neden bu

Pulmonary rehabilitation improves breathlessness, exercise tolerance and well-being, and reduces hospital admissions. It does not reverse the underlying lung damage.

Cevap

D · Better exercise capacity and quality of life
8.Klinik hemşirelik

Cevap: B · Artmış kafa içi basıncı (Cushing triadı)

Cevap neden bu

Cushing triadı (nabız basıncı açılmış hipertansiyon, bradikardi ve düzensiz solunum) artmış kafa içi basıncın geç bir belirtisidir ve acil tedavi gerektirir.

Cevap

B · Artmış kafa içi basıncı (Cushing triadı)

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses