Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

A patient's potassium is unexpectedly 5,8 mEq/L. The sample was taken after the tourniquet was on for several minutes while the patient pumped their fist. What is the best interpretation?

  1. ATourniquet time affects only the glucose result, not the potassium
  2. BThe result may be falsely high and should be repeated with better technique
  3. CFist pumping lowers potassium, so the true level is even higher
  4. DThe result confirms true hyperkalemia and needs no further checking
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

The nurse teaches a patient about the HbA1c test. Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I must not eat anything for 12 hours before the HbA1c test"
  2. B"A lower result means less risk of damage to my eyes and kidneys"
  3. C"My daily finger-stick readings still matter between the tests"
  4. D"The test shows my average glucose over the past few months"
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,59PaCO₂mmHg354526HCO₃⁻mmol/L222624kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,59, PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa) ve HCO₃⁻ 24 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal alkaloz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,59PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor

Deniz seviyesinde, %40 oksijende alınan bir alıştırma gazı PaO₂ 55 mmHg (7,3 kPa) ve PaCO₂ 55 mmHg (7,3 kPa) gösteriyor. A–a gradyanı değerini bulmak için PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 kullanın.

FiO₂ 40%PaO₂ 55 mmHg (7,3 kPa)PaCO₂ 55 mmHg (7,3 kPa)
A–a gradyanı = mmHg
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 7 L/kgC = 1 mcg/LLD = ? mcg53 kg · S = 1 · F = 0,7

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 53 kg ağırlığındaki bir hastaya digoxin tabletleriyle mcg/L cinsinden 1 düzeyine ulaşmak için yükleme yapılacak. Dağılım hacmi 7 L/kg ve tabletlerin biyoyararlanımı F = 0,7. Toplam oral yükleme dozunu LD mcg cinsinden bulun.

53 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Klinik farmakokinetikZor
0,1110100t (h)C (mg/L)Cpeak​ = 10τ = ?Ctrough​ = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). Bir hastanın tobramycin yarı ömrü 2 sa. Hedef tepe değer 10 mg/L ve çukur değer 1 mg/L. Hızlı IV dozlar ve birinci derece eliminasyon varsayıldığında düzeyin tepe değerden çukur değere inmesine izin veren doz aralığı τ nedir? Bir ondalık basamağa yuvarlayın.

t½ = 2 hCpeak = 10 mg/LCtrough = 1 mg/L
τ = h
7.Klinik hemşirelikOrta

What should a nurse do during a generalised tonic-clonic seizure?

  1. APut a tongue depressor between the teeth so that the tongue is not bitten
  2. BHold the limbs firmly to stop the jerking and prevent injury
  3. CGive the patient a drink of water
  4. DProtect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth
8.Klinik hemşirelikZor

A patient who used sildenafil the day before develops chest pain. Why is glyceryl trinitrate (GTN, nitroglycerin) normally avoided?

  1. ASildenafil stops GTN from being absorbed under the tongue at all
  2. BGTN makes sildenafil toxic to the liver
  3. CThe combination causes severe hyperkalaemia
  4. DThe combination can cause a severe, dangerous fall in blood pressure

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: B · The result may be falsely high and should be repeated with better technique

Cevap neden bu

Repeated fist clenching and a long tourniquet time release potassium from muscle and can cause hemolysis, both of which give a falsely high potassium. The patient is assessed and the test is repeated with correct technique; true hyperkalemia must not be missed.Kontrol edilen kaynak: Potassium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024); Potassium test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

B · The result may be falsely high and should be repeated with better technique
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: A · "I must not eat anything for 12 hours before the HbA1c test"

Cevap neden bu

HbA1c reflects glucose attached to hemoglobin over about 2–3 months, so fasting is not needed. Lower HbA1c values are linked to fewer microvascular complications, and home glucose monitoring is still useful for day-to-day decisions.Kontrol edilen kaynak: The A1C Test & Diabetes · NIDDK (NIH) (2018); Hemoglobin A1C (HbA1c) Test · MedlinePlus (NIH) (2025)

Cevap

A · "I must not eat anything for 12 hours before the HbA1c test"
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: kompanse olmamış

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,59: alkalemi (7,45’in üstü)
PaCO₂ 26 mmHg: düşük (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: normal (22–26)

Kompansasyon

kompanse olmamış

Cevap

kompanse olmamış
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: A–a gradyanı = 161,4 mmHg

Türetilmiş değerler: hesaplanan serum ozmolalitesi, tüm değerler mmol/L cinsindeyken 2·Na⁺ + glukoz + üredir (glukoz ve BUN mg/dL cinsindeyse 2·Na⁺ + glukoz/18 + BUN/2,8); normal değer yaklaşık 275–295 mOsm/kg’dır. P/F oranı, PaO₂’nin kesir olarak FiO₂’ye bölünmesidir. Deniz seviyesinde alveoler oksijen basıncı PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg’dir ve A–a gradyanı PAO₂ − PaO₂’dir.

Alveoler oksijen

PAO₂ = 0,4·713 − 55/0,8 = 285,2 − 68,75 = 216,4 mmHg

Gradyan

A–a = 216,4 − 55 = 161,4 mmHg

Cevap

A–a gradyanı = 161,4 mmHg
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 530 mcg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 7·53 = 371 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 371·1 = 371 mcg

Yükleme dozu

LD = 371/(1·0,7) = 530 mcg

Cevap

LD = 530 mcg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: τ = 6,6 h

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Hız sabiti

k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹

Doz aralığı

τ = ln(10/1)/0,3466 = 2,303/0,3466 = 6,644 ≈ 6,6 h

Cevap

τ = 6,6 h

Uygulamada aralık 8, 12, 24 ya da 36 sa gibi uygun bir değere yuvarlanır ve düzeyler yeniden kontrol edilir.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: D · Protect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth

Cevap neden bu

Remove nearby hazards, cushion the head, note the time and do not restrain or put objects in the mouth. Once jerking stops, place the patient in the recovery position and check the airway.

Cevap

D · Protect the head, time the seizure and do not put anything in the mouth
8.Klinik hemşirelik

Cevap: D · The combination can cause a severe, dangerous fall in blood pressure

Cevap neden bu

PDE5 inhibitors such as sildenafil enhance the vasodilating effect of nitrates, which can cause profound hypotension. Patients should always be asked about these drugs before nitrates are given.

Cevap

D · The combination can cause a severe, dangerous fall in blood pressure

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses