Hemşireler İçin Laboratuvar Değerleri: hızlı tekrar paketi

Formül kâğıtları, her konunun temel yöntem adımları ve 8 alıştırma sorusu; tam çözümler en sonda.

Yeni sorularDerse dön

Yazdırma penceresinde, bir kopyayı cihazınızda saklamak için “PDF olarak kaydet” seçeneğini seçin.

1Formüller ve yöntemler

Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Yöntem

  1. Değeri önce laboratuvarın kendi referans aralığıyla, sonra hastanın başlangıç değeri ve eğilimiyle karşılaştırın.
  2. Örneği kontrol edin: hemoliz, gecikme ya da IV yakınından alınan kan yanlış sonuç verebilir.
  3. Değeri tipik belirtilerine ve buna yol açan ilaç ve durumlara bağlayın.
  4. Etkileşimleri arayın: düşük potasyum ya da magnezyum digoksin toksisitesini artırır; dehidratasyon lityumu yükseltir.
  5. Hasta üzerinde harekete geçin: değerlendirin, düzey güvenli değilse ilacı bekletin, kritik değerleri geri okuyun ve reçeteyi yazan hekime bildirin.

Arter kan gazı yorumlama

Normal aralıklar
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Solunumsal: PaCO₂ pH’ın tersi yönde; Metabolik: HCO₃⁻ pH ile aynı yönde
Winter formülü
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Metabolik alkaloz
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Anyon açığı
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Albümine göre düzeltilmiş açık
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Delta oranı
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
P/F oranı
PaO₂/FiO₂
Alveoler gaz denklemi
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Serum ozmolalitesi
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Yöntem

  1. pH’a bakın: 7,35’in altı asidoz, 7,45’in üstü alkalozdur.
  2. Bunu açıklayan değeri bulun: PaCO₂ pH’ın tersi yönde hareket ediyorsa solunumsal, HCO₃⁻ pH ile aynı yönde hareket ediyorsa metabolik bozukluktur.
  3. Öbür değere bakın: normalse kompanse olmamış, kompanse eden yönde anormalse kısmi kompansasyon, pH normal ve her iki değer anormalse tam kompansasyon vardır.
  4. Metabolik asidozda PaCO₂’yi Winter formülüyle (1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2) karşılaştırın ve anyon açığını Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ile hesaplayın.
  5. Yüksek bir anyon açığını delta oranıyla, albümin düşükse de düzeltilmiş açıkla denetleyin.

Klinik farmakokinetik

Hız sabiti ve yarı ömür
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Birinci derece azalma
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
İki düzey
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Hacim ve klerens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Yükleme dozu
LD = Vd·C/(S·F)
İdame hızı
R = CL·Css/(S·F)
Ortalama kararlı durum
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Kararlı hâl
n yarı ömürden sonra 1 − (1/2)ⁿ; 5 sonrasında ≈ %97
İnfüzyon
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Tepe ve çukur değerden aralık ve doz
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
KrKl = (140 − yaş) × kg/(72 × SKr mg/dL), kadınlar için × 0,85
Renal ayarlama
doz × KrKl/normal; Dettli Q = 1 − fe·(1 − KrKl/normal)

Yöntem

  1. Yarı ömrü hız sabitine çevirin: k = 0,693/t½.
  2. Kg başına değerleri toplamlara çevirin: Vd (L) = L/kg × ağırlık, CL (L/sa) = L/kg/sa × ağırlık.
  3. Bağıntıyı seçin: C = C₀·e−kt, YD = Vd·C/(S·F), idame hızı = CL·Css/(S·F), τ = ln(Ctepe/C_çukur)/k.
  4. Böbrek işlevi için önce KrKl’yi Cockcroft–Gault ile tahmin edin, sonra dozu ya da aralığı ölçekleyin.
  5. Sonucu kontrol edin: düzeyler her yarı ömürde yarıya iner ve kararlı durum yaklaşık beş yarı ömür alır.

2Alıştırma soruları

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerOrta

In the US, when is a pregnant woman without known risk factors usually screened for gestational diabetes?

  1. AOnly after the baby is born
  2. BAt about 38–40 weeks of pregnancy
  3. CAt about 24–28 weeks of pregnancy
  4. DAt about 6–8 weeks of pregnancy
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitlerZor

1,0 mEq/L'lik bir lityum düzeyi hastanın sabah dozundan 2 saat sonra alınmıştır ve reçeteyi yazan kişi dozu artırmayı planlamaktadır. Hemşire neyi belirtmelidir?

  1. ALityum düzeyleri sonucu etkilemeden günün herhangi bir saatinde alınabilir
  2. BDüzey toksiktir; bu yüzden lityum tamamen bırakılmalıdır
  3. CÖrnek dozdan çok kısa süre sonra alınmıştır; bu yüzden geçerli bir düzey değildir
  4. DDüzey çok düşüktür; bu yüzden büyük bir artış açıkça güvenlidir
3.Arter kan gazı yorumlamaOrta
pH7,357,457,36PaCO₂mmHg354571HCO₃⁻mmol/L222639kompanse olmamışkısmen kompansetam kompanse

Bir alıştırma arter kan gazı pH 7,36, PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa) ve HCO₃⁻ 39 mmol/L gösteriyor. Birincil bozukluk solunumsal asidoz’dır. Ne kadar kompanse edilmiştir? Cevabınıza tıklayın.

pH 7,36PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa)HCO₃⁻ 39 mmol/L
  1. 1kompanse olmamış
  2. 2kısmen kompanse
  3. 3tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlamaZor
pH7,357,457,17PaCO₂mmHg354517HCO₃⁻mmol/L22266uygun kompansasyonek solunumsal asidozek solunumsal alkaloz

Bir alıştırma gazı metabolik asidoz gösteriyor: pH 7,17, PaCO₂ 17 mmHg (2,3 kPa), HCO₃⁻ 6 mmol/L. Ölçülen PaCO₂ değerini Winter formülüyle karşılaştırın. Yorumunuza tıklayın.

pH 7,17PaCO₂ 17 mmHg (2,3 kPa)HCO₃⁻ 6 mmol/L
  1. 1uygun kompansasyon
  2. 2ek solunumsal asidoz
  3. 3ek solunumsal alkaloz
5.Klinik farmakokinetikOrta
Vd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LLD = ? mg74 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 74 kg ağırlığındaki bir hastaya phenytoin sodium ile intravenöz yükleme yapılacak ve phenytoin düzeyi mg/L cinsinden 15 olacak. Dağılım hacmi 0,7 L/kg ve tuz faktörü S = 0,92. phenytoin sodium yükleme dozunu LD mg cinsinden bulun.

74 kgVd = 0,7 L/kgC = 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
6.Klinik farmakokinetikZor
Vd = 0,7 L/kg9 → 15 mg/LLD = ? mg96 kg · S = 0,92 · F = 1

Alıştırma (uydurma değerler, klinik rehber değildir). 96 kg ağırlığındaki bir hastanın phenytoin düzeyi 9 mg/L; hedef 15 mg/L. İlaç intravenöz olarak phenytoin sodium (S = 0,92) şeklinde veriliyor ve dağılım hacmi 0,7 L/kg. Düzeyi hedefe çıkaran ek yükleme dozu LD nedir?

96 kgVd = 0,7 L/kgC = 9 → 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
7.Klinik hemşirelikOrta

Why are people with diabetes advised to have regular eye screening?

  1. ATo check whether they need reading glasses for close work
  2. BTo detect diabetic retinopathy early, before sight is lost
  3. CTo measure their blood glucose through the eye
  4. DTo prevent conjunctivitis
8.Klinik hemşirelikZor

Bir hastanın üç gündür ishali var ve dahiliye servisinde yatıyor. En uygun enfeksiyon kontrol girişimi nedir?

  1. AHemen izole etmek, temas önlemleri almak ve dışkı örneği göndermek
  2. BHerhangi bir girişimde bulunmadan önce ishalin bir hafta sürmesini beklemek
  3. CKaynak tasarrufu için yalnızca alkollü el antiseptiği kullanıp eldivenden kaçınmak
  4. DTek kişilik odalar boş kalsın diye hastayı ortak bir bölüme taşımak

3Çözeltiler

1.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · At about 24–28 weeks of pregnancy

Cevap neden bu

Placental hormones increase insulin resistance in the second half of pregnancy, so US guidance recommends screening all women at 24–28 weeks, with earlier testing for those with risk factors. In the UK, NICE recommends an oral glucose tolerance test at 24–28 weeks only for women with risk factors.Kontrol edilen kaynak: Glucose screening tests during pregnancy · MedlinePlus (NIH) (2026); Gestational diabetes · MedlinePlus (NIH) (2026)

Cevap

C · At about 24–28 weeks of pregnancy
2.Laboratuvar değerleri ve elektrolitler

Cevap: C · Örnek dozdan çok kısa süre sonra alınmıştır; bu yüzden geçerli bir düzey değildir

Cevap neden bu

Lityum düzeyleri, genellikle sabah dozundan hemen önce olmak üzere, son dozdan yaklaşık 12 saat sonrasına göre standardize edilmiştir. Dozdan 2 saat sonraki örnek emilim zirvesini yakalar ve hedef aralıkla karşılaştırılamaz; bu yüzden doz buna göre değiştirilmemelidir.

Cevap

C · Örnek dozdan çok kısa süre sonra alınmıştır; bu yüzden geçerli bir düzey değildir
3.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: tam kompanse

Kan gazı okuma (ROME): önce pH: 7,35’in altı asidemi, 7,45’in üstü alkalemidir. Sonra bunu açıklayan değeri bulun. PaCO₂ (normal 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) solunumsal kısımdır ve solunumsal bir bozuklukta pH’ın tersi yönde (Opposite) hareket eder; HCO₃⁻ (normal 22–26 mmol/L) metabolik kısımdır ve pH ile aynı yönde (Equal) hareket eder (Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Öbür değer kompansasyonu gösterir: normalse kompanse olmamıştır; pH hâlâ anormalken pH’ı geri çeken yönde anormalse kısmen kompanse; pH normal ve her iki değer anormalse tam kompanse. Aralıklar laboratuvarlar arasında biraz farklılık gösterir; bunlar alıştırma değerleridir.

ROME, değer değer

pH 7,36: 7,35–7,45 içinde
PaCO₂ 71 mmHg: yüksek (35–45)
HCO₃⁻ 39 mmol/L: yüksek (22–26)

Kompansasyon

tam kompanse

Cevap

tam kompanse
4.Arter kan gazı yorumlama

Cevap: uygun kompansasyon

Beklenen kompanzasyon: metabolik asidozda Winter formülü PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg öngörür; bu aralığın üzerindeki ölçülen değer ek bir solunumsal asidoza, altındaki ek bir solunumsal alkaloza işaret eder. Anyon açığı AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), normalde yaklaşık 8–12 mmol/L, yüksek açıklı metabolik asidozu normal açıklı olandan ayırır; düşük albümin yüksek açığı gizler (albümin 4,0’ın altında kaldığı her g/dL için 2,5 ekleyin). Delta oranı (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) yaklaşık 0,8 ile 2 arasındaysa saf yüksek açıklı asidoza uyar (bazı kaynaklar 0,8 yerine 1 kullanır), bunun altındaysa eklenmiş normal açıklı asidoza, 2’nin üzerindeyse eklenmiş metabolik alkaloza.

Beklenen PaCO₂

1,5·6 + 8 = 17 → 15–19 mmHg

Karşılaştırın

ölçülen: 17 mmHg → uygun kompansasyon

Cevap

uygun kompansasyon
5.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 844,6 mg

Klerens ve hacim: kararlı durumda dozlama hızı eliminasyon hızına eşittir; bu nedenle idame hızı = CL × Css. Yükleme dozu YD = Vd × C/(S × F)’dir; S tuz faktörü (tuzdaki etkin ilaç oranı), F biyoyararlanımdır (IV için 1). İki düzeyden k = ln(C₁/C₂)/Δt; IV bolus için Vd = doz/C₀ ve CL = k × Vd. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·74 = 51,8 L

Gereken etkin ilaç miktarı

Vd·C = 51,8·15 = 777 mg

Yükleme dozu

LD = 777/(0,92·1) = 844,6 mg

Cevap

LD = 844,6 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

6.Klinik farmakokinetik

Cevap: LD = 438,3 mg

Rejim tasarlama: hızlı IV dozlarda düzey aralık boyunca tepe değerden çukur değere düşer; bu nedenle τ = ln(Ctepe/Cçukur)/k ve tepe değeri geri getiren doz Vd × (Ctepe − Cçukur)’dur. Kararlı durum ortalama düzeyi Css,ort = S·F·doz/(CL·τ)’dur. Bir infüzyon C = (R/CL)(1 − e−kt) şeklinde yükselir. Böbreklerle atılan bir ilaçta doz, kreatinin klerensine göre ölçeklenir. Sayılar yalnızca alıştırma içindir; hasta başında her zaman yerel protokollere uyun ve yüksek riskli dozları ikinci bir kişiye kontrol ettirin.

Dağılım hacmi

Vd = 0,7·96 = 67,2 L

Gereken artış

15 − 9 = 6 mg/L

Yükleme dozu

LD = 67,2·6/(0,92·1) = 438,3 mg

Cevap

LD = 438,3 mg

Uygulamada doz uygun bir miktara yuvarlanır.

7.Klinik hemşirelik

Cevap: B · To detect diabetic retinopathy early, before sight is lost

Cevap neden bu

Diabetic retinopathy often has no symptoms until it is advanced. Screening allows early treatment that can prevent blindness.

Cevap

B · To detect diabetic retinopathy early, before sight is lost
8.Klinik hemşirelik

Cevap: A · Hemen izole etmek, temas önlemleri almak ve dışkı örneği göndermek

Cevap neden bu

Açıklanamayan ishal, örneğin C. difficile veya norovirüs gibi enfeksiyöz olabilir. Gecikmeden izolasyon ve test diğer hastaları korur.

Cevap

A · Hemen izole etmek, temas önlemleri almak ve dışkı örneği göndermek

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses